آرمان امروز/ «آزمون واقعی ملت ها» عنوان یادداشت روز در روزنامه آرمان امروز به قلم سعید خادمی است که می‌توانید آن را در ادامه بخوانید:

با این حال تجربه تاریخی یک واقعیت مهم را نیز نشان می‌دهد: همبستگی ناشی از بحران، اگر به درستی مدیریت نشود، معمولاً پایدار نمی‌ماند. بسیاری از پیوندهایی که در دوران جنگ شکل می‌گیرند، با فروکش کردن بحران به تدریج تضعیف می‌شوند و شکاف‌های اجتماعی دوباره خود را نشان می‌دهند.
به همین دلیل مهم‌ترین پرسش برای هر جامعه پس از بحران این است: چگونه می‌توان همبستگی شکل‌گرفته در لحظات خطر را به سرمایه اجتماعی پایدار تبدیل کرد؟
پاسخ به این پرسش دست‌کم به سه اقدام اساسی نیاز دارد.
نخست، شکل‌گیری یک روایت ملی صادقانه از تجربه بحران. جوامعی که بتوانند رنج‌ها، فداکاری‌ها و مقاومت خود را در قالب یک حافظه مشترک ثبت کنند، شانس بیشتری برای حفظ همبستگی اجتماعی خواهند داشت. در این میان نقش رسانه‌های عمومی و در ایران به‌ویژه رسانه ملی نقشی تعیین‌کننده است؛ رسانه‌ای که می‌تواند روایت مشترکی از تجربه مردم، فداکاری شهدا، رنج خانواده‌ها و همدلی اجتماعی شکل دهد. البته چنین نقشی زمانی به‌درستی ایفا می‌شود که رسانه واقعاً ملی باشد و بتواند صدای همه اقشار جامعه را بازتاب دهد. دوم، تبدیل همبستگی عاطفی به مشارکت اجتماعی پایدار. تجربه جنگ نشان می‌دهد که شبکه‌های داوطلبانه، فعالیت‌های مردمی و نهادهای مدنی می‌توانند پیوندهای اجتماعی را تقویت کنند. حفظ و تقویت این شبکه‌ها در دوران پساجنگ یکی از مهم‌ترین راه‌های تبدیل احساس همبستگی به همکاری پایدار اجتماعی است. و سوم، توجه به عدالت و اعتماد اجتماعی. هیچ جامعه‌ای نمی‌تواند تنها با تکیه بر احساسات بحران، همبستگی خود را در بلندمدت حفظ کند. اعتماد عمومی زمانی پایدار می‌ماند که شهروندان احساس کنند در فرصت‌ها، امنیت و آینده مشترک خود سهمی عادلانه دارند. بحران‌ها تنها آزمونی برای قدرت نظامی یا اقتصادی کشورها نیستند؛ آن‌ها آزمونی برای بافت اجتماعی ملت‌ها نیز هستند. گاهی در تاریک‌ترین لحظات، جامعه ظرفیت‌هایی از همدلی و همکاری را آشکار می‌کند که در روزهای عادی کمتر دیده می‌شود. همبستگی‌ای که در دل تهدید شکل می‌گیرد، سرمایه‌ای کمیاب برای هر جامعه است؛ سرمایه‌ای که اگر به حافظه جمعی، مشارکت اجتماعی و اعتماد پایدار تبدیل نشود، به همان سرعتی که پدید آمده از میان خواهد رفت. آزمون واقعی ملت‌ها نه در لحظه انفجارها و بحران‌ها، بلکه در روزهای پس از آن است؛ روزهایی که باید ثابت کنند می‌توانند از یک درد مشترک تلخ، سرنوشتی شیرین و مشترک بسازند.