تابناک/متن پیش رو در تابناک منتشر شده و بازنشرش در آخرین خبر به معنای تاییدش نیست

استاد علوم سیاسی دانشگاه شیکاگو و از بنیانگذاران رئالیسم تهاجمی معتقد است که در نتیجه جنگ اخیر آمریکا و اسرائیل با ایران احتمالا اعراب خلیج فارس پس از این جنگ از آمریکا فاصله بگیرند. 

جان مرشایمر، استاد علوم سیاسی دانشگاه شیکاگو ایالات متحده را کشوری بی‌رحم توصیف کرد که با تحریم‌های خود در ۵ دهه گذشته حدود ۴۰ میلیون انسان را در سراسر جهان به کام مرگ کشانده است.

مرشایمر در یک نشست پرسش و پاسخ به مفهوم «استثناگرایی آمریکایی» پرداخت و گفت بسیاری از آمریکایی‌ها آن را به این معنا می‌دانند که آمریکا کشوری «شریف» است.

او گفت برای کسی که سیاست خارجی را از منظر واقع‌گرایی مطالعه می‌کند، دشوار است ایالات متحده را در چنین قالبی ببیند. مرشایمر اظهار داشت که آمریکا در عمل کشوری بسیار بی‌رحم بوده و میزان کشتار و ویرانی‌ای که در نقاط مختلف جهان ایجاد کرده قابل توجه است.

وی با اشاره به مطالعه‌ای که در مجله علمی «لنست» منتشر شده، گفت این تحقیق پیامدهای تحریم‌های آمریکا در فاصله سال‌های ۱۹۷۱ تا ۲۰۲۱ را بررسی کرده است و به این نتیجه رسیده که این تحریم‌ها موجب مرگ ۳۸ میلیون نفر در سراسر جهان شده‌اند.

مرشایمر همچنین به پیامدهای سیاست‌های آمریکا در خاورمیانه اشاره کرد و گفت نتایج جنگ عراق و همچنین اقداماتی که در کشورهایی مانند ونزوئلا، کوبا و ایران انجام شده، نشان‌دهنده استفاده گسترده از اهرم‌های اقتصادی برای فشار بر مردم است.

به گفته او، ایالات متحده با بهره‌گیری از قدرت اقتصادی خود تلاش می‌کند با ایجاد فشار شدید اقتصادی، مردم این کشورها را با گرسنگی و رنج روبه‌رو کند تا علیه دولت‌هایشان قیام کنند. مرشایمر تأکید کرد که چنین سیاست‌هایی در کشورهایی مانند ونزوئلا و ایران اعمال شده و هدف آن وارد کردن فشار گسترده به مردم بوده است.

این استاد علوم سیاسی افزود با در نظر گرفتن چنین اقدامات و پیامدهایی، برای او دشوار است که ایالات متحده را کشوری شریف در عرصه سیاست خارجی توصیف کند و معتقد است که این کشور لزوماً از نظر اخلاقی در سیاست خارجی چندان «استثنایی» نیست.

احتمال فاصله گرفتن اعراب از آمریکا بعد از جنگ وجود دارد
او مدعی شد که کشورهای عربی از ایران می‌هراسند و به همین دلیل، در سال‌های اخیر به آمریکا نزدیک شده‌اند. با این حال، کشورهای سنی در حاشیه خلیج فارس رفته‌رفته از آمریکا فاصله می‌گیرند، چون فهمیده‌اند که آمریکا و اسرائیل قصد مسلط شدن بر سرتاسر غرب آسیا را دارند و تهدیدی برای کشورهای منطقه هستند.

به گفته مرشایمر، در توافقات ابراهیم، کشورهای عربی به‌سوی عادی‌سازی روابط با تل‌آویو حرکت کردند، اما بعد از هفتم اکتبر، آن‌ها دوباره از آمریکا و بزرگ‌ترین متحدش در منطقه فاصله گرفته‌اند.

این تحلیلگر گفت در حال حاضر ایران به‌صورت روزانه مواضع آمریکا در این کشورها را بمباران می‌کند و این احتمال وجود دارد که پس از ختم این قائله، این کشورها به‌کلی از آمریکا فاصله بگیرند، زیرا در موقعیتی قرار گرفته‌اند که نه‌تنها در خطر سلطه آمریکا و رژیم صهیونیستی قرار دارند، بلکه حالا می‌بینند که از سوی ایران نیز به دلیل میزبانی از پایگاه‌های آمریکایی هدف گرفته می‌شوند!

مرشایمر همچنین به جنگ اوکراین پرداخت و گفت دولت جو بایدن از وقوع این جنگ استقبال کرده و تلاش جدی برای جلوگیری از آن انجام نداد. به گفته او، دلیل این رویکرد آن بود که دولت آمریکا تصور می‌کرد می‌تواند به بهانه این جنگ و با استفاده از تحریم‌های اقتصادی، روسیه را تحت فشار شدید قرار دهد.

او افزود که هم بایدن و هم دونالد ترامپ معتقد بودند ایالات متحده به دلیل جایگاه خود در اقتصاد جهانیِ به‌شدت به‌هم‌پیوسته، از اهرم اقتصادی بسیار قدرتمندی برخوردار است.

مرشایمر در ادامه در پاسخ به پرسشی درباره میزان حمایت از اوکراین گفت جنگ اوکراین نمونه‌ای روشن از سیاستی است که در آن تلاش می‌شود دیگران به جای آمریکا بجنگند. او اشاره کرد که برخی رهبران اروپایی عملاً این دیدگاه را مطرح کرده‌اند که باید «تا آخرین سرباز اوکراینی» جنگ ادامه یابد؛ دیدگاهی که به گفته او از نظر اخلاقی بسیار آزاردهنده است.

وی تأکید کرد که اوکراین در نهایت این جنگ را خواهد باخت و معتقد است این کشور باید مدت‌ها پیش برای حفظ منافع خود از ادامه جنگ صرف‌نظر می‌کرد. به گفته مرشایمر، وضعیت جمعیتی اوکراین به گونه‌ای توصیف می‌شود که در «مارپیچ مرگ جمعیتی» قرار گرفته و در چنین شرایطی تشویق این کشور به ادامه جنگ به معنای فرستادن نیروهای انسانی به میدان نبردی است که نتیجه آن از پیش مشخص است.

او همچنین گفت بسیاری از رهبران اروپایی از ادامه جنگ حمایت می‌کنند، در حالی که شهروندان کشورهای آنها در این جنگ کشته نمی‌شوند.

مرشایمر در پاسخ به این پرسش که آیا آمریکا باید کمک بیشتری به اوکراین ارائه می‌داد، گفت در واقع ایالات متحده توان ارائه کمک بیشتر را نداشت. به گفته او، آمریکا با کمبود ذخایر تسلیحاتی روبه‌رو است.

وی در این زمینه به اظهارات ژنرال «دن کین» رئیس ستاد مشترک نیروهای مسلح ایالات متحده آمریکا اشاره کرد که به دونالد ترامپ هشدار داده بود آمریکا برای ورود به جنگ با ایران از نظر ذخایر تسلیحاتی آمادگی کافی ندارد، زیرا زیرساخت‌های صنعتی و نظامی آمریکا تضعیف شده است.

او همچنین گفت حتی اگر آمریکا تسلیحات بیشتری در اختیار اوکراین قرار می‌داد، نتیجه جنگ تغییر نمی‌کرد؛ زیرا روسیه هم جمعیت بیشتری دارد و هم از یک پایه صنعتی قدرتمند برخوردار است.

مرشایمر افزود برخلاف آمریکا، روسیه زیرساخت صنعتی خود را تضعیف نکرده و همچنان توانایی تولید گسترده تسلیحات را دارد.

او در ادامه با اشاره به سناریوهای احتمالی جنگ میان آمریکا و چین در شرق آسیا گفت در چنین جنگی ایالات متحده ممکن است در ماه نخست عملکرد خوبی داشته باشد، اما پس از آن با کمبود تسلیحات روبه‌رو خواهد شد. به گفته او، چین نیز مانند روسیه از یک پایگاه صنعتی بزرگ برخوردار است و قادر است حجم عظیمی از تسلیحات تولید کند.

مرشایمر همچنین به مصرف سریع تسلیحات در جنگ‌ها اشاره کرد و گفت ذخایر تسلیحاتی آمریکا نامحدود نیست. او برای نمونه به موشک‌های «تاماهاوک» اشاره کرد و گفت ایالات متحده در مجموع حدود ۴۰۰۰ موشک تاماهاوک در اختیار دارد و در یک جنگ می‌توان این تعداد را در مدت ۲ هفته مصرف کرد.

به گفته او، ژنرال کین نیز همین نکته را به دونالد ترامپ یادآوری کرده و هشدار داده بود که اگر جنگ ایران که تصور می‌شود کوتاه باشد طولانی شود، مشکلات بزرگی ایجاد خواهد شد.

این تحلیلگر برجسته آمریکایی در ادامه سخنان خود به پیامدهای گسترش هم‌زمان بحران‌های بین‌المللی برای ایالات متحده پرداخت و گفت: اگر آمریکا در ایران درگیر جنگی طولانی شود و در همان زمان بحرانی در شرق آسیا بر سر تایوان رخ دهد، واشنگتن با فشار شدید و پراکندگی توان نظامی مواجه خواهد شد.

در شرق آسیا نیز احتمال تنش بر سر تایوان وجود دارد
او افزود: در چنین شرایطی ایالات متحده در چند جبهه مختلف به‌طور هم‌زمان درگیر خواهد بود. به گفته مرشایمر، علاوه بر خاورمیانه و جنگ احتمالی در ایران، بحران اوکراین همچنان ادامه دارد و در شرق آسیا نیز احتمال تنش بر سر تایوان وجود دارد.

مرشایمر همچنین گفت دونالد ترامپ سیاست‌هایی را دنبال می‌کند که به گفته او یادآور نوعی «استعمار یا امپریالیسم قدیمی» در نیمکره غربی است. او استدلال کرد که ترامپ قصد دارد در امور کشورهایی مانند ونزوئلا، کوبا و نیکاراگوئه دخالت کند.

وی همچنین گفت ترامپ درباره ونزوئلا این دیدگاه را مطرح کرده که نفت این کشور باید در اختیار آمریکا باشد. مرشایمر افزود که ترامپ علاوه بر این کشورها، درباره گرینلند و کانادا نیز مواضعی مطرح کرده و در نتیجه ایالات متحده در حال درگیر شدن عمیق‌تر در سیاست‌های نیمکره غربی است.

به گفته مرشایمر، ناوگان بزرگی از نیروهای نظامی آمریکا که اکنون در خاورمیانه حضور دارد، پیش‌تر در منطقه کارائیب مستقر بوده است.

او تأکید کرد که در چنین شرایطی آمریکا هم‌زمان در چند منطقه مهم جهان درگیر خواهد بود: نیمکره غربی، خاورمیانه، جنگ اوکراین و همچنین شرق آسیا.

مرشایمر افزود در چنین وضعیتی باید به ظرفیت صنعتی و توان تولید نظامی آمریکا توجه کرد. او با اشاره به هشدارهای ژنرال «کین» به دونالد ترامپ گفت این فرمانده نظامی به رئیس‌جمهور آمریکا توصیه کرده است پیش از ورود به چنین درگیری‌هایی به‌دقت درباره پیامدهای آن فکر کند.

به گفته مرشایمر، ژنرال کین هشدار داده بود که ورود به چنین جنگی می‌تواند ایالات متحده را در یک «باتلاق» نظامی گرفتار کند.