ایرنا/ مشاور خانواده و استاد دانشگاه با اشاره به تأثیرات عمیق بحران‌های انسانی ناشی از جنگ بر سلامت روان خانواده‌ها، به ویژه کودکان و نوجوانان، گفت: ایجاد روال روزانه ثابت، گفتگوی آزاد درباره احساسات و محدود کردن مصرف اخبار، از جمله راهکارهای مؤثر برای مدیریت اضطراب و کاهش آسیب‌های اجتماعی در این شرایط است.

سکینه جمعه‌نیا، ابعاد مختلف تأثیر جنگ بر سلامت روان جامعه را تشریح کرد و گفت: جنگ‌ها تنها ویرانی‌های فیزیکی به همراه ندارند، بلکه بحران‌های انسانی عمیقی ایجاد می‌کنند که تأثیرات گسترده‌ای بر روان و رفتار خانواده‌ها، به‌ویژه فرزندان دارد.

وی اظهار کرد: ترس و اضطراب ناشی از شنیدن صدای انفجارها یا حملات هوایی، مواجهه با اخبار منفی و احتمال از دست دادن عزیزان، می‌تواند کودکان و نوجوانان را در معرض اختلالات جدی قرار دهد.

وی با بیان اینکه کودکان در شرایط جنگ دچار نوعی بی‌ثباتی و ناامنی می‌شوند، افزود: این شرایط می‌تواند منجر به اختلالات خواب، کابوس‌های شبانه، کاهش تمرکز و افت تحصیلی در دانش‌آموزان شده، کوچ اجباری یا جابجایی به مکان‌های جدید، حس غریبگی و عدم تعلق را در آنان تشدید کرده و می‌تواند زمینه‌ساز افسردگی و انزوا باشد.

این استاد دانشگاه در ادامه به بررسی اثرات دوگانه جنگ بر محیط خانواده پرداخت و گفت: در کنار آثار منفی مانند افزایش تنش‌های خانوادگی و اختلال استرس پس از سانحه، جنگ می‌تواند پیامدهای مثبتی نیز داشته باشد.

وی افزود: تجربه نشان داده که خانواده‌ها در شرایط سخت و بحرانی، به یکدیگر نزدیک‌تر می‌شوند، حمایت‌های عاطفی افزایش می‌یابد و تجربه‌های مشترک، حس همبستگی و همدلی را در بین اعضای خانواده تقویت می‌کند.

جمعه‌نیا نقش والدین را در مدیریت این بحران بسیار حیاتی توصیف کرد و گفت: والدین باید در این شرایط نقش سپر دفاعی و حامی را ایفا کرده و فضایی امن و آرام را در خانه فراهم کنند و به فرزندان خود اجازه دهند ترس‌ها و نگرانی‌هایشان را بیان کنند.

وی ادامه داد: شنیدن احساسات کودکان بدون قضاوت و اطمینان‌دادن به آن‌ها که در کنارشان هستیم و تنهایشان نمی‌گذاریم، مهم‌ترین اقدامی است که والدین می‌توانند انجام دهند.

این مشاور خانواده سپس به ارائه راهکارهای عملی برای مقابله با اثرات منفی جنگ پرداخت و توضیح داد: اولین و مهم‌ترین راهکار، ایجاد و حفظ یک روال روزانه ثابت است.

جمعه‌نیا بیان کرد: داشتن یک برنامه روزمره قابل‌پیش‌بینی برای زمان خواب، وعده‌های غذایی و فعالیت‌های تفریحی، به کودکان احساس امنیت و ثبات می‌دهد و اضطراب ناشی از بی‌نظمی را کاهش می‌دهد.

وی افزود: راهکار دوم، گفتگوی آزاد و صریح درباره احساسات است که والدین باید تشویق کنند کودکان و نوجوانان احساسات خود را به زبان بیاورند و این احساسات را باور کنند.

به گفته این مشاور خانواده، علاوه بر این، تقویت شبکه‌های حمایتی و ارتباط با دوستان، اقوام و گروه‌های همسالان می‌تواند حس تنهایی را در کودکان از بین ببرد.

جمعه‌نیا فعالیت بدنی و ورزش را سومین راهکار مهم دانست و اظهار کرد: تشویق فرزندان به شرکت در فعالیت‌های هنری، ورزشی و بازی‌های گروهی، نه تنها سلامت جسمی آنان را تضمین می‌کند، بلکه به عنوان یک تخلیه هیجانی عمل کرده و استرس را به شدت کاهش می‌دهد.

وی گفت: آموزش تکنیک‌های آرام‌بخش مانند تنفس عمیق و مدیتیشن نیز می‌تواند در مواقع استرس‌زا به کودکان کمک کند تا آرامش خود را بازیابند.

این استاد دانشگاه در ادامه به مدیریت مصرف اخبار به عنوان چهارمین راهکار اشاره کرد و خاطرنشان کرد: والدین باید به دقت بر محتوایی که کودکان در معرض آن قرار می‌گیرند، نظارت کنند.

جمعه‌نیا ادامه داد: محدود کردن دسترسی کودکان به اخبار نگران‌کننده و تصاویر تلخ جنگ، یک ضرورت است و تشویق نوجوانان به شرکت در فعالیت‌های داوطلبانه و کارهای خلاقانه می‌تواند اوقات فراغت آنان را پر کرده و روحیه‌شان را تقویت کند.

وی با تأکید بر اینکه سلامت روان والدین شرط لازم برای حمایت از فرزندان است، گفت: والدین نیز باید مراقب سلامت روان خود باشند و در صورت نیاز از مشاوره یا گروه‌های حمایتی بهره ببرند.

وی گفت: نرمال‌سازی زندگی در شرایط کنونی و تلاش برای حفظ روال‌های معمول، کلید عبور از این بحران با کمترین آسیب ممکن است.