دنیای اقتصاد/با وجود تشدید تنش‌های ژئوپلیتیک در خاورمیانه، بازارهای جهانی نشان می‌دهد بسیاری از سرمایه‌گذاران هنوز احتمال گسترش بحران را چندان جدی نگرفته‌اند. قیمت نفت افزایش یافته و بازارهای سهام و اوراق قرضه با نوسان‌هایی روبه‌رو شده‌اند، اما در مجموع نظم بازارها حفظ شده است. همین موضوع باعث شده برخی تحلیلگران درباره خوش‌بینی بیش از حد بازارها هشدار دهند.
 
به نوشته فایننشال تایمز، آنچه اکنون توجه فعالان مالی را جلب کرده نه شدت واکنش بازارها بلکه آرامش نسبی آن‌هاست. در حالی که تنش‌های نظامی می‌تواند پیامدهای گسترده‌ای برای بازار انرژی داشته باشد، بسیاری از سرمایه‌گذاران همچنان فرض می‌کنند که بحران در نهایت مهار خواهد شد و از کنترل خارج نمی‌شود.

در همین چارچوب، یکی از معامله‌گران ارشد اوراق قرضه در لندن به این روزنامه گفته است فضای کنونی بازارها برای او نگران‌کننده است. این نگرانی نه از سقوط فوری سیستم مالی، بلکه از این واقعیت ناشی می‌شود که بازارها هنوز نشانه‌ای از بحران عمیق نشان نداده‌اند. به گفته او، نوعی  «رضایت خاطر کاذب» در میان سرمایه‌گذاران دیده می‌شود؛ گویی بازارها همچنان فرض می‌کنند که تحولات ژئوپلیتیک به نقطه بحرانی نخواهد رسید.   

با این حال بازارها کاملا بی‌تفاوت هم نبوده‌اند. افزایش تنش‌ها باعث شده قیمت نفت بالا برود و در برخی بازارهای مالی نیز فشارهایی مشاهده شود. در بعضی بخش‌های خاص بازار – از جمله سهام برخی اقتصادهای آسیایی یا اوراق بدهی کوتاه‌مدت اروپا – نوساناتی ثبت شده و حتی در مقاطعی معاملات اوراق قرضه با اختلال‌های محدود روبه‌رو شده است. اما در مجموع، واکنش بازارها همچنان نسبتا کنترل‌شده بوده است.

در مرکز این معادله، یک متغیر کلیدی قرار دارد: قیمت نفت. اگر قیمت نفت در حدود ۱۰۰ دلار برای هر بشکه باقی بماند، بسیاری از اقتصاددانان معتقدند اقتصاد جهانی می‌تواند با شرایط جدید کنار بیاید. اما افزایش بیشتر قیمت‌ها می‌تواند فشار قابل‌توجهی بر رشد اقتصادی وارد کند. همین موضوع باعث شده مدیران صندوق‌های سرمایه‌گذاری به‌دقت تحولات بازار انرژی را دنبال کنند.

یکی از نقاط حساس در این میان، تنگه هرمز است؛ گذرگاهی که بخش قابل‌توجهی از نفت جهان از آن عبور می‌کند. ایران همواره تاکید کرده است که امنیت این مسیر به شرایط منطقه و رفتار بازیگران خارجی وابسته است. همین مسأله باعث شده تحلیلگران بازارهای انرژی سناریوهای مختلفی را بررسی کنند؛ از ثبات نسبی قیمت‌ها تا جهش‌های شدید در صورت اختلال در عرضه نفت.

برخی برآوردها نشان می‌دهد اگر قیمت نفت به محدوده ۱۲۰ تا ۱۳۰ دلار برسد، اقتصاد جهانی با فشار جدی روبه‌رو خواهد شد. حتی در سناریوهای بدبینانه‌تر، احتمال بررسی قیمت‌های بسیار بالاتر نیز مطرح شده است. در چنین شرایطی، برخی استراتژیست‌های بازار معتقدند آرامش فعلی بازارها ممکن است آسیب‌پذیری‌های نهفته را پنهان کرده باشد.

از سوی دیگر، تجربه‌های تاریخی نیز راهنمای کاملا دقیقی برای شرایط کنونی نیستند. جهش قیمت نفت در دهه ۱۹۷۰ به رکود جهانی انجامید، اما ساختار اقتصاد جهانی امروز با آن دوره تفاوت‌های مهمی دارد. همچنین در سال‌های اخیر نیز شوک‌های انرژی – از جمله پس از همه‌گیری کرونا یا جنگ اوکراین – تجربه شده است، اما ترکیب کنونی از تنش‌های ژئوپلیتیک، تحولات فناوری و تغییرات در بازارهای مالی وضعیتی پیچیده‌تر ایجاد کرده است.

در کنار این تحولات، عوامل دیگری نیز ذهن سرمایه‌گذاران را به خود مشغول کرده‌اند. آینده فناوری‌های مرتبط با هوش مصنوعی، وضعیت بازار کار آمریکا و همچنین ریسک‌های موجود در بازار اعتبار خصوصی از جمله موضوعاتی هستند که بر فضای تصمیم‌گیری در بازارهای جهانی تاثیر گذاشته‌اند.

آنچه امروز در بازارهای جهانی مشاهده می‌شود ترکیبی از نگرانی و امید است؛ امید به کاهش تنش‌ها در خاورمیانه و تداوم جریان انرژی، و نگرانی از این‌که هر تحول غیرمنتظره می‌تواند تعادل شکننده بازارها را بر هم بزند. تجربه‌های گذشته نیز نشان داده است که بازارها گاهی تصور می‌کنند بحران‌ها به سرعت فروکش خواهند کرد، اما واقعیت می‌تواند بسیار پیچیده‌تر از انتظار سرمایه‌گذاران باشد.