شنبه 24 مرداد 1405 - 05:45
روایتی دیگر از علی شریعتی
ایسنا/ کتاب «شریعتی؛ پدر و پسر» (نگاهی انسانشناختی به محمدتقی شریعتی و علی شریعتی) نوشته محسن زال منتشر شده است.
این کتاب در ۸۳۲ صفحه با شمارگان ۳۰۰ نسخه و قیمت ۵۵۰ هزار تومان در انتشارات ماهریس راهی بازار کتاب شده است.
در بخشهایی از مقدمه کتاب میخوانیم: شریعتی پس از انقلاب دستمایهای شده است تا جریانهای مختلف با بهرهبردن از گفتههای او و یا حتی تحریف و جابهجایی وقایع تاریخی، آنچه را میخواهند به دست بیاورند؛ بنابراین پس از انقلاب بیش از آنکه «پدیدار شریعتی» آنچنان که در تاریخ هویدا شده است مورد نظر باشد، «انگاره» و تصویری از او مبنا شده و مورد نظر قرار گرفته که چه بسا با پدیدار تاریخی او فاصله بسیار دارد. البته این بدان معنا نیست که آنچه نگارنده «پدیدار» میانگارد، اصیل و یکه و برابر «حقیقت شریعتی» است و تنها احتیاج به کشف شدن دارد، بلکه مراد این است که این «انگاره»ها در بسیاری از موارد به فهم و یا حتی تفسیری از تاریخ «کنشگر» نیز متعهد نیستند؛ بنابراین مسئله اختلاف بر سر تفسیرهای ناسازگار نیست، بلکه مسئله بر رویدادها و داشتههایی است که هر تفسیری از آن ارتزاق خواهد کرد، داشتههایی که «انگاره»ها برای پایداری خود بیشتر آن را نفی میکنند، یعنی انگارهها یا روایت تاریخی خود را ندارند و با تاریخی از کنشگر که بدان باور دارند و آن را ترویج میکنند نیز ناسازگار میافتند.
بیتردید در این نگاه انسانشناختی برای سنجش این پدر و پسر ضرورت بازگشت به این انگارهها و بررسیدن دوباره آنها اجتنابناپذیر بوده است، جریاناتی که بعدها با عنوان «ملی-مذهبی» مشهور شدهاند و علی شریعتی و محمدتقی شریعتی را نیای فکری خود میدانند، گاه از آنها تصویر و «انگارهای» ساختهاند که گویی میل به ایستادگی در برابر گفتمان روحانیت را دارد و درصدد ارائه اسلامی نوین است.
برای این پژوهش هر نوع نوشته و سندی که در دسترس بوده استفاده شده، ولی نگارنده در بیشتر موارد در گفتوگو با کسانی که میتوانستند به این پژوهش کمکی بکنند ناکام بوده است. با اینحال گفتوگو با چند تنی که ممکن شده، آمده است.
بدیهی است آنچه در این دفتر آمده، بر دادههایی استوار است که در دسترس است و یافتههایی دیگر میتواند آن را نیرو ببخشد و یا تضعیف کند. این تأکید از آن رو گفتنی است که بر این پافشاری شود که هر یافتهای و هر نظریهای بر روش و شواهدی استوار و ابطالناپذیر نیست؛ اما نگارنده همواره کوشیده تا با انصاف و بدون پیشداوری خودآگاه موضوع را بررسی کند و مدعی نیست که بهطور کامل کامیاب بوده است.
در بخش دیگری از این مقدمه زال با اشاره به آشنایی منسجمش با شریعتی در دفتر پژوهشهای شریعتی و نشریه ایران فردا و اینکه پیشتر مانند بسیاری از پیروان شریعتی بر این باور بوده که او میتواند گریزگاهی به رهایی بگشاید که البته بعد از بررسی آراء شریعتی آنها را پذیرفتنی نیافته، یادآور شده است: پس از انقلاب کشکمکشی درباره شریعتی، میان پیروان و مخالفین یا منتقدین او وجود دارد که هر یک برای به کرسی نشاندن نظر خود به تکههایی از آثار او دست میبرند و سویههای دیگر را از جلوی چشم دور میکنند تا نادیده بمانند، از این روست که این درگیری نه به سرانجام میرسد و نه پایانی دارد، نگارنده تلاش کرده در هر موردی که وارد میشود، دیدگاههای گاه ناسازواره شریعتی را بیاورد تا به این نقد دچار نشود که او نیز سویهای را برگزیده و «بولتنوار» سویههایی را از نظر انداخته است. این روش باعث شده که ارجاعها بسیار بیش از آنی بشود که برای کاری پژوهشی از این دست میتوان به کار برد. اما چارهای از آن نبود و کاستن از ارجاعها موجب میشد تا نگارنده نیز به فربهکردن تحلیل بپردازد، و سرانجام نیز تحلیل خود را با تحلیلهای دیگران درگیر کند، بدون اینکه بر پایه استواری بنا شده باشد و به همان نقدی دچار شود که پیروان و منتقدان شریعتی بدان متهم هستند.»
در نوشته پشت جلد کتاب نیز آمده است: «پیروان شریعتی بر این هستند که محمدتقی شریعتی و علی شریعتی همواره و بهجان، در سازگاری بین ارزشهای انسانی و سامانه «تجدد» کوشیدهاند، و همه تلاششان برای ساختن جهانی بوده که در آن ارزشهایی انسانی و ستوده، چون برابری و آزادی، با چهرهای مدرن جاری و ساری است. این دفتر با پیش کشیدن این پرسش که این پدر و پسر «اسلامگرایانی» هستند در تکاپوی بازگشت به دورانی سپریشده، یا کنشگرانی در آرزوی مدرنیته و ارزشهای انسانی، در زندگی و تاریخ و آثار آنها به کنکاش دست باز کرده است. دستاورد این پژوهش به ناگزیر «انگاره»هایی را که از این پدر و پسر توسط پیروان آنها ساخته شده است، فرو میریزد.
برای ساختن فردایی بهتر، گریزی از مواجهه با دیروز و امروز نیست. از این رو بایست در برابر فراموشی و کژنمایی و دستکاری تاریخ ایستادگی کرد و گذشتۀ هرچند تلخ را نوشید و از آن آموخت. برای رهایی از هستیهای نادلخواه بایست به خود اندیشید و به کردههای خود نگریست. این دفتر نگاهی است به «پدر و پسری» که در ساختن امروز ما نقش داشتهاند، نقشی که برای دانستن چرایی و چگونگی بهرهای از رخدادهای پسین و امروزین بایست بدان بازگشت. از این رو این دفتر «یادآوری»ای است از آنچه میل به فراموشی و فرار از رویارویی دارد.»

پربیننده ترین
-
عکس مسی درآمد؛ آخرین توپ طلا با آرایشگر ویژه!
-
10 جایزه 5 میلیون تومانی برای کاربران آخرین خبر (مهلت شرکت در مسابقه تا 9 آذر تمدید شد.)
-
10 جایزه 5 میلیون تومانی برای کاربران آخرین خبر (مهلت شرکت در مسابقه تا 9 آذر تمدید شد.)
-
چراغ قوه همه کاره ( پاور بانک، شیشه شکن و ... )
-
هشدار آبفای کشور به مردم؛ هیچ ماموری فعلا برای قرائت کنتور آب مراجعه نمیکند
-
آخرین وضعیت راهها در چهارمین روز از سال جدید؛ محور چالوس از شنبه دوباره بسته میشود
-
جارو شارژی !! دیگه نگران نظافت ماشین نباشید
-
زنده؛ بیرانوند در یک قدمی استقلال
-
"دنا پلاس اتومات" بخریم یا "تارا اتومات؟"/ مقایسه اختصاصی "آخرینخودرو" از دو خودروی پرطرفدار
-
فشار آبرو چند برابر کن ....
-
فرمانده کل قوا: ملت ایران در مقابل جنگ تحمیلی محکم میایستد همانگونه که در مقابل صلح تحمیلی نیز محکم خواهد ایستاد
-
چالش/ بازیکن داخل تصویر رو حدس بزن (16)
-
5 نشانه ضعیف شدن ریه ها و بهترین روش تقویت آن چیست؟
-
لندکروزر یا ۲۰۶؟ / مقایسه جالب "آخرینخودرو" به بهانه سخنان جنجالی میرسلیم
-
پایان زودهنگام گنبد آهنین؟ اسرائیل مجبور به جیرهبندی موشکها شد
-
سپ، برترین شرکت در خاورمیانه شد
-
گردونه را بچرخانید، بیتکوین دریافت کنید
-
واکنش عراقچی به تجاوز امروز آمریکا به تأسیسات هستهای فردو، نطنز و اصفهان
آخرین اخبار
-
خسارت به موزه باستانشناسی درهشهر در حملات دشمن
-
اعلام همبستگی کشتی آسیا؛ ایران همواره یکی از ارکان کشتی جهان است
-
نیویورک تایمز: ناو جرالد فورد ۳۰ ساعت در آتش میسوخت
-
توزیع میوه شب عید در ایلام تا ۱۵ فروردین ادامه دارد
-
چالش عجیب یونایتد برای فروش برونو به عربستان
-
منابع و جزئیات آزمون دکتری ۱۴۰۶ اعلام شد
-
توصیههای آتشنشانی برای برگزاری چهارشنبهسوری متفاوت در شرایط جنگی
-
واکاوی سناریوهای ادامه لیگ برتر در پرسپولیس
-
خشم کشورهای عربی منطقه از دولت ترامپ
-
معاون وزیر نیرو: قطعی طولانیمدت برق نداریم
-
عارف: در صورت تکرار «فروغ جاویدان»، «مرصاد ۲» را تکرار میکنیم
-
وداع مردم شیراز با پیکر مطهر 5 شهید مدافع میهن
-
عکس/ آثار تجاوز به مناطق مسکونی تهران
-
نجات ۱۵ نفر از کارمندان و مشتریان یک بانک و منازل مسکونی از زیر آوار
-
بهادری جهرمی: استیصال دشمنان نشان از این دارد که کدام طرف نزدیک پیروزی است
سایر اخبار مرتبط
نظرات
ثبت نظر
مهمترین اخبار
معاون وزیر نیرو: قطعی طولانیمدت برق نداریم
سهشنبه 27 اسفند 1404 - 12:49:00
نجات ۱۵ نفر از کارمندان و مشتریان یک بانک و منازل مسکونی از زیر آوار
سهشنبه 27 اسفند 1404 - 12:08:40
مجوزهای کسب و کار به مدت سه ماه تمدید شد
سهشنبه 27 اسفند 1404 - 12:04:50
اطلاعیه درگاه ملی مجوزها درخصوص اختلال در فرآیند صدور مجوزها
سهشنبه 27 اسفند 1404 - 11:42:37
تسهیلات ویژه گمرکی برای ترخیص شبانهروزی دارو و تجهیزات پزشکی
سهشنبه 27 اسفند 1404 - 11:31:21