ایبنا/ رضا اسماعیلی، نویسنده، شاعر و پژوهشگر ادبی، یادداشتی را به مناسبت روز قلم نوشته و در اختیار ما قرار داده است.
«در این ولایت کار هنر، کار جهاد است. جهاد با بی‌سوادی، با فضل‌فروشی، با فرنگی‌مآبی، با تقلید، با دغلی؛ با نان به نرخ روز خوردن، با بلغمی‌مزاجی... حالا اگر مردی، این گوی و این میدان...»(جلال آل‌احمد)
آیا تا به حال به صورت‌ جدی و عمیق به واژه‌های روشنی چون «نویسنده»، «روشنفکر» و «اهل قلم» فکر کرده‌اید؟ به نویسنده، رسالت‌اش، سلوک فرهنگی‌اش و تفاوتش با مردم معمولی؟ «نویسنده» و به تعبیری دیگر «اهل قلم» به انسانی فهیم و فرهیخته گفته می‌شود که فرزند زمان خویشتن است و همیشه حرفی از جنس زمان دارد.

معاصر بودن، اندیشه محوری، آرمان‌خواهی، بیدارگری، انسان‌دوستی، نقادی و نگاه به آینده از ویژگی‌های ذاتی یک نویسنده و اهل قلم اصیل و نجیب است.
خداوند در نخستین آیه سوره قلم می‌فرماید: «ن وَالْقَلَمِ وَمَا یَسْطُرُونَ: سوگند به قلم و آنچه مى‌‏نویسند». امام صادق (ع) نیز در حدیثی می‌فرماید: « مِدادُ الْعُلَماءِ افْضَلُ مِنْ دِماءِ الشُّهَداء».همه این تاکیدات، بیانگر جایگاه رفیع اهل قلم و گویای رسالت پیامبرگونه‌ای است که اصحاب قلم و وارثان «کلمه» و «کلام» به عنوان رهبران فکری جامعه بر دوش دارند.

به‌راستی رسالت پیامبر‌گونه اهل قلم چیست که خداوند در قرآن کریم به آن قسم یاد کرده است؟ اگر بخواهیم این رسالت را در یک کلمه خلاصه کنیم، باید بگوییم «روشنگری». آری، «روشنگری» و «روشن‌اندیشی» بزرگ‌ترین رسالت وارثان کلام و حاملان پیام است.
در سال‌های بعد از انقلاب، با وزیدن نسیم فرهنگ اسلامی بر جامعه، انقلاب متناسب با ماهیت و ذات اسلامی خود به بازتعریف همه مفاهیم پرداخت و تعریفی نو از اهل قلم و نویسنده ارایه داد، تعریفی برگرفته از معارف قرآنی و آموزه‌های اسلامی و متناسب با فطرت توحیدی انسان.
نسل‌ جدید اصحاب قلم نیز با تنفس در این فضا، با درک مقتضیات زمان، برای تأثیرگذاری در روند و فرایند باز آفرینش فکری و فرهنگی جامعه، راهی جدید را در پیش گرفتند، چراکه رسالت نویسندگی در چشم نسل برآمده از انقلاب از جنس دیگری بود. نسل نویسندگان بعد از انقلاب، به نوشتن به عنوان رسالتی پیامبرگونه نگاه می‌کنند و بر این باور پای می‌فشارند که نویسنده متعهد کسی است که شب‌چراغ بیداری بر دوش، همراه و همگام با مردم در صحنه باشد و به مسئولیت روشنگری که چیزی جز ظلمت‌ستیزی و رخوت‌گریزی نیست، عمل کند.

رسالت دیگری که در کنار «روشنگری» بر دوش اصحاب قلم سنگینی می‌کند، احیای مکارم اخلاقی است. چنان‌که پیامبر اکرم(ص) با صراحت تمام فرمود: «إِنَّمَا بُعِثْتُ لِأُتَمِّمَ مَکارِمَ الْأَخْلَاقِ: به‌راستی که من برای به کمال رساندن مکارم اخلاق مبعوث شده‌ام»؛ رسالتی که حضرت مولانا نیز در قالب حسرتی ازلی و ابدی از آن یاد کرده است:
دی شیخ با چراغ همی‌گشت گرد شهر/ کز دیو و دد ملولم و انسانم آرزوست/ گفتند یافت می‌نشود جسته‌ایم ما/ گفت آن که یافت می‌نشود، آنم آرزوست!

جان کلام آنکه، امروز «اهل قلم» بودن در جامعه ما یک ارزش است، یک ارزش متعالی و انسانی. اصحاب قلم جامعه ما نیز روشن‌اندیشان آیینه بر دوشی از جنس مطهری‌ها، طالقانی‌ها، شریعتی‌ها، بهشتی‌ها، آل‌احمدها، آوینی‌ها و صفارزاده‌ها هستند. صفارزاده‌ای که بعد از پیروزی شکوهمند انقلاب اسلامی، بر خلاف سلوک اجتماعی و فرهنگی بسیاری از شاعران روشنفکر هم نسل خویش که راه خود را از مردم و انقلاب جدا کردند، به خاطر اصالت خانوادگی و دین‌باوری خویش، بی هیچ تردیدی، مومنانه با بیداری بیعت کرد و عاشقانه «به دیدار صبح» رفت. آن‌گاه با حنجره سرخ عشق از شهیدان سرود و با حماسه‌آفرینان «هشت فصل عشق» همنوا شد:
در سرزمین آسمانی جبهه/ کسی به خویش نمی‌اندیشد/ کسی به مرگ و مال نمی‌اندیشد/ و ارتفاع صخره و کوه/ به زیر پای دلیرانی است/ کز ارتفاع عقیده/ از ارتفاع ایمان می‌جنگند/ از مرز جان چو می‌گذرند/ پروازشان از خاک/ سوی نور/ از بطن آبی رگ‌ها/ به سوی آبی بالاست...
روشنفکرانی رسالت‌مدار و دین‌باور که به آینده موعود چشم دوخته‌اند تا در فردای روشن تاریخ، شاهد وراثت زمین از سوی مُستضعفین باشند. این چنین باد.