بانوی شهر/ خودشیفتگی یا نارسیسیسم در روان شناسی نشانه عشق افراطی نسبت به خود است. در طبقه بندی اختلالات روانی اختلال شخصیت خودشیفته (Narcissistic personality disorder) (NPD) نوعی اختلال شخصیت است که ویژگی اصلی آن وجود الگوی فراگیر بزرگ منشی، نیاز به تحسین و فقدان همدلی است که در اوایل بزرگسالی شروع می شود و در زمینه های مختلف وجود دارد. بانوی شهر شما را با علائم، پاتولوژی و راهکارهای درمانی این اختلال آشنا می سازد.

ملاک های تشخیصی اختلال شخصیت خودشیفته

الگوی فراگیربزرگ منشی (در عالم خیال یا رفتار) نیاز به تحسین و فقدان همدلی، که در اوایل بزرگسالی شروع می شود و در زمینه های مختلف وجود دارد به صورتی که پنج (یا تعداد بیشتری) در موارد زیر نمایان می شود: احساس اهمیت شخصیت بزرگ منشانه ای دارد. دل مشغول خیال پردازی های موفقیت، قدرت، ذکاوت، زیبایی یا عشق ایده آل نامحدود است. معتقد است که او استثنایی و بی نظیر است. به تحسین بیش از حدنیاز دارد. احساس سزاواری دارد. از لحاظ میان فردی بهره کش است. فاقد همدلی است. اغلب به دیگران حسادت می کند یا معتقد استکه دیگران به او حسد می ورزند. رفتارها یا نگرش های متکبر و پرنخوت نشان می دهد.

علائم اختلال شخصیت خودشیفته

برآوردکردن بیش از حد توانایی ها حساسیت شدید نسبت به باارزش بودن خود بزرگ جلوه دادن موفقیت ها احساس سزاوار تشویق و تحسین بودن دل مشغول خیال پردازی های موفقیت، قدرت، ذکاوت، زیبایی یا عشق ایده آل نامحدود احساس والامقام بودن یا بی نظیر بودن احساس عمیق ناامنی داشتن عزت نفس بسیار شکننده عدم درک امیال، احساسات و تجربیات ذهنی دیگران بی توجه به تاثیرات اظهارت رکیک خود نسبت به دیگران دشواری در حفظ روابط سالم پاسخ دهی به دیگران به صورت انتقادی، تحقیرآمیز و خشمگین خوار شمردن دستاوردهای دیگران. نکات صفات خودشیفته در نوجوانان خیلی شایع است و لزوماً بیانگر آن نیست که فرد به اختلال شخصیت خودشیفته دچار خواهد شد. ۵۰ تا ۷۵ درصد مبتلایان به این اختلال مرد هستند. این اختلال معمولا با اختلال های بی اشتهایی عصبی، مصرف مواد، اختلال شخصیت نمایشی، مرزی، ضداجتماعی و پارانوئید همراه است.

احساس بزرگ منشی بارزترین ویژگی این اختلال است و براساس این ویژگی می توان خودشیفتگی را از سایر اختلالات شخصیت متمایز نمود. علت: به طور کلی علل اصلی اختلال شخصیت خودشیفته مشخص نیست اما طبق تحقیقات علمی موارد ذیر عنوان شده اند: ژنتیک : تعداد شواهدی که نشان می دهند این اختلال عنصر ژنتیکی دارد، رو به افزایش است. استعداد ژنتیکی و دیگر عوامل بیولوژیکی یا بیوشیمیایی ممکن است با اختلال شخصیت خودشیفته مرتبط باشد. عوامل رشدی : عوامل رشدی، تجربیات دوران کودکی و الگوگیری از والدین یا اعضای خانواده احتمالاً در بروز این اختلال تاثیر گذار است.

ممکن است این افراد در دوران کودکی با شرایطی مانند انتظارات بسیار بالای والدین، تجربه پرخاشگری و آزار بیش از حد، غفلت و سوء استفاده مواجه بوده باشند. عوامل شناختی : در مبتلایان وجود نوعی مشکلات شناختی در زمینه آسیب پذیری، تنظیم احساسات و نیازهای دیگران موجب بروز این اختلال می شود. راه کارهای درمان اختلال شخصیت خودشیفته هیچ درمان شناخته شده و قطعی برای NPD وجود ندارد.

با این حال ممکن است در روان درمانی فرد مبتلا متوجه شود که مشکلاتش چیست و یاد بگیرند که چگونه با دیگران رفتار کنند. ممکن است طی روان درمانی تغییری در نگرش ها ایجاد کند و رفتارهای سازنده تر به وجود آید. برخی روش های آموزشی- درمانی می تواند به فرد کمک کند تا اعتماد به نفس خود را افزایش دهد و انتظارات واقعی را از خود و دیگران بدست آورد. درمان شناختی- رفتاری، خانواده درمانی و یا گروه درمانی انواع روان درمانی پیشنهادی است. CBT به بیمار کمک می کند تا اعتقادات و رفتارهای منفی را شناسایی کند تا آنها را با رفتار ها و اعتقادات مثبت جایگزین کند.