آرمان ملی/ متن پیش رو در «آرمان ملی» منتشر شده و انتشارش در «آخرین خبر» به معنای تایید آن نیست

احسان سقایی| پرونده هسته‌ای ایران بدون خبری جدید بعد از رفتن رابرت مالی تنها به مرجع و موضوعی برای اظهار نظر مقامات کشورهای غربی تبدیل شده است. رفتن رابرت مالی آخرین خبری بود که تحلیل‌های مختلفی را متوجه پرونده هسته‌ای ایران کرد. از قرار معلوم آن دسته از تحلیلگران که اعتقاد داشتند مالی کنار گذاشته شده است چرا که عملا در پرونده ایران و آمریکا نتوانسته بود به رغم تبلیغات گسترده دست به اقداماتی به منظور احیای برجام بزند، توانسته‌‌اند نظرات خود را در ارتباط با رفتن مالی در رسانه‌ها جا بیندازند.
 
 هرچند مالی رفته است و پالی معاون وی اکنون میز ایران درآمریکا را هدایت می‌کند اما در زمانی که برخی اخبار از آغاز مذاکرات غیررسمی، غیرمستقیم و غیرعلنی ایران و آمریکا خبر می‌دادند خبری نیز از حضور یک مقام امنیتی آمریکا در عمان و مذاکرات غیر علنی وی با یکی از مقامات ایرانی منتشر شد. این فرد کسی نبود جز برت مک گورک، هماهنگ‌کننده کاخ سفید در زمینه خاورمیانه و شمال آفریقا، چهره پیشرو در پیشبرد یک توافق جدید با ایران! که گهگاهی نظرات او در ارتباط با پرونده هسته‌ای رسانه‌ای شده است. نگاهی به کارنامه مک گورک نشان می‌دهد وی در گذشته در پست‌های ارشد امنیت ملی تحت ریاست جمهوری جورج دبلیو بوش، باراک اوباما و دونالد ترامپ فعالیت کرده و اخیراً نماینده ویژه ریاست جمهوری آمریکا در ائتلاف جهانی مقابله با داعش بوده است.

حضور او در عمان و ارسال پیام به تهران در زمینه هسته‌ای نشان داد که اولا رابرت مالی از مدت‌ها قبل از سمتی که در ارتباط با ایران داشته است برکنار شده و در ثانی زمانی که مک گورک که در رزومه‌اش نمایندگی ریاست جمهوری آمریکا در ائتلاف جهانی مقابله با داعش و احتمالا بر ریز تجربه، قدرت و نفوذ ایران در منطقه و درمقابله با داعش را به تجربه آشناست. از این انتصاب می‌توان به این نتیجه رسید که ایالات متحده آمریکا هنوز هم قصد دارد در ارتباط با پرونده هسته‌ای ایران؛ تصمیم دیپلماتیک بگیرد کما اینکه اخیرا نیز یکی از مقامات این کشور اعلام کرده واشنگتن کانال ارتباطی با ایران را حفظ کرده است. 

توپ در زمین ایران است!

طی چند روز گذشته مقامات مختلف غربی و حتی مدیرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی اظهارت تازه‌ای با سرخط یکنواختی را در ارتباط با ایران اعلام کرده و رسانه‌ها نیز به پردازش آن پرداخته‌اند. رافائل گروسی، دبیرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی اعلام کرده اخیرا و بعد از اینکه خود رسما در گزارش با آژانس خبر از حل چند ابهام از سوی تهران و بسته شدن برخی پرونده‌های هسته‌ای ایران داده بود، اعلام کرده است: همکاری ایران با آژانس درباره پرونده هسته‌ای رضایت‌بخش نیست؛ همکاری‌ها ادامه دارد اما نه در سطحی که من می‌خواهم. به گزارش شفقنا؛ رافائل گروسی در کنفرانس خبری خود در توکیو اعلام کرد: همکاری آژانس بین‌المللی انرژی اتمی با ایران ادامه دارد. وی بدون اشاره به خروج یکجانبه آمریکا از این توافق در سال ۲۰۱۸ و تداوم بدعهدی در قبال تعهداتش مقابل ایران، وضعیت این توافق را «دشوار» توصیف کرد.

این دیپلمات آرژانتینی افزود: وضعیت دشوار است. تلاش‌‌ها (برای مذاکرات ازسرگیری دوباره برجام) در حال حاضر متوقف شده است. بنابراین چیز زیادی برای رفتن به آنجا وجود ندارد. وی با اشاره به سفر خود به ایران در ماه مارس سال جاری گفت که دو طرف دارای «مسائل معلق زیادی» هستند. از سوی دیگر آمریکا نیز که در گذشته تلاش می‌کرد به صورت قطره چکانی در مورد مذاکرات احتمالی و بازگشت به برجام اخباری را منتشر کند اخیرا سخنگوی شورای امنیت ملی کاخ سفید هر گونه توافق قریب الوقوع با ایران را رد کرد. جان کربی، در گفت‌وگو با روزنامه الشرق گفت، حتی در دوره‌هایی که تلاش‌ها برای احیای توافق هسته‌ای متوقف شده، واشنگتن معمولا از کانال‌های گفت‌وگو با ایران محافظت می‌کند. به عنوان مثال، ما به طور معمول با ایران در مورد بازگرداندن زندانیان آمریکایی در تهران صحبت می‌کنیم. کربی در پاسخ به پرسشی پیرامون توافق هسته‌ای، بر عدم وجود «هر گونه توافق قریب الوقوع» با ایران در این زمینه را تاکید کرد، اما تصریح کرد که صحبت‌ها درباره مبادله زندانیان همچنان ادامه دارد. کربی گفت: «نمی‌توانم وارد جزئیات شوم. ما همان‌طور که با روسیه صحبت کرده‌ایم، با ایران نیز درباره بازگرداندن آمریکایی‌های زندانی به خانه صحبت کرده‌ایم.» به نظر می‌رسد مقامات غربی بعد از اظهار نظرهای قبلی خود مبنی بر نیک دانستن همکاری ایران با آژانس و حتی مذاکرات غیرمستقیم با ایران قصد دارند توپ به جلو نرفتن مذاکرات را در زمین ایران انداخته و تهران را فارغ از اینکه اول آمریکا بوده که برجام را نقض کرده، متهم به کم‌کاری در احیای برجام کنند. 

فرصت سازی ایران از تهدید غربی‌ها

تهران البته در شرایط کنونی به خوبی از خبرمذاکرات، توافق با آژانس و حتی مذاکرات مخفی استفاده کرده و توانسته است حتی با توسل به خبردرمانی بازارهای مالی و تجاری خود را به کنترل درآورد. اکنون و در این مرحله نیز نباید اجازه دهد نیت غربی‌ها مبنی بر خنثی سازی اثر اخبار مطلوب هسته‌ای بر بازارهای ایران از بین رود. در گذشته بهروز کمالوندی سخنگوی سازمان انرژی اتمی اعلام کرده بود که سایر پرونده‌ها و به عبارت بهتر سوالات آژانس از ایران تنها در چند روز قابل حل و فصل و بسته شدن است و ایران این اراده را دارد که سایر مسائل را هم با آژانس حل و فصل کند.

این موارد نشان می‌دهد تهران باید مسیر جدیدی را باز کند که بر مبنای آن نه گروسی بتواند از عدم رضایت در همکاری با ایران سخن بگوید و نه غربی‌ها بتوانند پالس منفی بر فضای به وجود آمده بعد از مذاکرات عمان ارسال کنند. به نظر تدبیر ویژه‌ای لازم است. شاید بسته شدن یک پرونده دیگر در آژانس و یا حتی مطرح شدن برخی از ابعاد مذاکرات در عمان بتواند در این زمینه کار ساز باشد.