اعتماد/متن پیش رو در «اعتماد» منتشر شده و انتشارش در «آخرین خبر» به معنای تایید آن نیست

مهدی بیک اوغلی| برای نخستین‌بار طی سال‌های اخیر، این محمدجواد ظریف وزیر امور خارجه دولت روحانی بود که در شمایل یکی از مقامات بلندپایه ایران پرده از رفتارهای غیرمتعارف روسیه در مواجهه با ایران برداشت. زمزمه‌هایی که هر چند همواره در تمام طول سال‌ها و دهه‌های گذشته در پشت پرده سیاست ایران زمینه مطرح بود، اما هرگز هیچ مقام مسوولی مانند ظریف به این موضوع با این صراحت اشاره نکرده بود. ظریف به تحرکات عجیب مقامات روسی در زمان مذاکرات هسته‌ای و در بحبوحه نزدیکی به توافق نهایی اشاره کرد و با صدای بلند اعلام کرد رفتار روس‌ها درخصوص ایران نه تنها دوستانه و در قالب شریک راهبردی نبوده، بلکه از بسیاری از کشورهای غربی هم خصمانه‌تر بوده است. صحبت‌های ظریف اما با واکنش تند چهره‌ها و رسانه‌های اصولگرایی مواجه شد که به‌زعم خود مناسبات نزدیکی را با مقامات روسی پایه‌گذاری کرده بودند.

آیند و روند مستمر سفیر و مقامات روسی به مجلس اصولگرای یازدهم و حمایت بسیاری از اعضای موثر جناح راست از روسیه، نشان می‌داد که اصولگرایان حساب ویژه‌ای روی رفقای روسی باز کرده‌اند. ارتباطاتی که پس از تشکیل دولت سیزدهم به اندازه‌ای شد که راهبرد ریشه‌دار ایران در ایجاد موازنه منفی را رسما بدل به راهبرد بازگشت به شرق کرد. برجسته‌ترین نماد این نزدیکی در تجاوز روسیه به اوکراین بروز پیدا کرد؛ زمانی که اروپا با طرح این دیدگاه که ایران در حال ارسال سلاح و پهپاد به روسیه است، مناسبات خود با ایران را در وضعیت راکدی قرار داد. اما این راهبرد هرگز باعث نشد تا روسیه ایران را در شمایل یک شریک راهبردی ببیند، بلکه سبب شد تا روسیه دیگر نگرانی از بابت رفتارهایش با طرف ایرانی احساس نکند، چراکه می‌دانست ایران با اتخاذ سیاست شرق‌گرایی، مسیر تعامل با کشورهای غربی را در زمان اصولگرایان بسته است. آخرین پرده از رفتارهای غیر متعارف روسیه، تایید و امضای بیانیه شورای همکاری خلیج‌فارس و طرح ادعاهای بی‌پایه و اساسی درخصوص مالکیت جزایر ایرانی بود که یک‌بار دیگر افکار عمومی را با این پرسش اساسی روبه‌رو کرد که چرا واکنش مناسبی از سوی دولت و مجلس به این رفتارهای غیردوستانه روسیه داده نمی‌شود.