فرهیختگان/  « مالی-گیت به روایت آمریکایی‌ها » عنوان یادداشت روزنامه فرهیختگان به قلم احمدرضا مشرف است که می‌توانید آن را در ادامه بخوانید:

کالبد‌شکافی پرونده اسرار‌آمیز راب مالی
 
تقریبا حدود دو هفته از زمانی که خبرگزاری سی‌ان‌ان برای نخستین بار و به شکلی صریح و علنی از تعلیق مجوز دسترسی امنیتی «راب مالی»، نماینده ویژه آمریکا در امور ایران خبر داد، می‌گذرد و در این مدت نه‌تنها ابعاد و زوایای مختلف این ماجرا آشکار نشده، بلکه بر ابهامات و پیچیدگی‌های آن نیز افزوده شده است. در همین راستا نشریه معتبر پولیتیکو در روزهای اخیر در تحلیل مفصلی به این موضوع پرداخته و «بتسی وودراف سوان» و «نهال طوسی»، نویسندگان این مقاله کوشش زیادی به خرج داده‌اند تا ابعاد و زوایای مبهم این رخداد و در عین حال پیامدهای آن بر دولت آمریکا و آینده مذاکرات با ایران را مورد بررسی و تجزیه و تحلیل قرار دهند. در مطلب زیر در عین حال که بخش‌های عمده‌ای‌ از تحلیل پولیتیکو در رابطه با این رخداد را مورد بازخوانی قرار داده‌ایم، فارغ از سبک و چهارچوب نگارشی اصلی و در راستای وضوح بیشتر مسائل مطرح‌شده در آن، موضوعات را به صورت تفکیکی و در قالب مباحثی مشخص مورد توجه قرار داده‌ایم. 
             
1- پرونده راب مالی کی و چگونه باز شد؟
همان‌طور که تحلیلگران پولیتیکو به این نکته اشاره دارند، این خبرگزاری سی‌ان‌ان بود که برای نخستین بار در تاریخ 29 ژوئن در مورد پرونده راب مالی دست به افشا‌گری زده و از تعلیق مجوز دسترسی امنیتی وی خبر داد. اما پیش از این موضوع تغییر موقعیت راب مالی برای اولین بار و از زمانی که وی در جلسه توجیهی 16 ماه می‌ سناتورها شرکت نکرد، از سوی اعضای کنگره مورد‌توجه قرار گرفت. در همین راستا یکی از کارکنان دفاتر قانونگذاران کنگره به پولیتیکو می‌گوید که وقتی این دفاتر از مقامات دولتی در مورد غیبت مالی سوال کردند، به آنها گفته شد این غیبت در چهارچوب یک مرخصی شخصی طولانی‌مدت انجام گرفته و در عین حال به آنها گوش زد می‌شود که این مرخصی پزشکی بوده و نمی‌توانیم در مورد آن توضیح بیشتری ارائه دهیم. یکی‌دیگر از کارکنان دفاتر کنگره هم که پاسخی مشابه از سوی مقامات دریافت کرده بود، آن را عمدی و در راستای اتلاف وقت ارزیابی می‌کند. در کنار اینها مقامات دولتی در جریان مصاحبه‌های خود با خبرگزاری‌ها نیز بر این موضوع اصرار داشتند که غیبت مالی به دلیل مرخصی شخصی رخ داده است. 
با این حال خیلی زود روشن شد که دولت بایدن در زمینه اطلاع‌رسانی پرونده مالی دست به پنهان‌کاری بزرگی زده است. اگرچه دقیقا روشن نیست که مجوز دسترسی امنیتی راب مالی چه موقع از سوی وزارت خارجه به حالت تعلیق در‌آمده است، اما از شواهد و قرائن این‌گونه استنباط می‌شود که این اتفاق در اواخر ماه آوریل یا اوایل ماه می‌ (نیمه اول اردیبهشت ماه) رخ داده چراکه از این زمان بوده که مالی به شکلی ناگهانی به مرخصی شخصی فرستاده می‌شود. با این وجود وی تا اواخر ماه ژوئن (اوایل تیرماه) به کار خود در وزارت خارجه ادامه داده و حتی اقدام به مصاحبه با رسانه‌ها می‌کند. در این شرایط و به محض انتشار خبر از سوی سی‌ان‌ان، وضعیت مالی در وزارت خارجه هم دستخوش تغییر شده و مرخصی تمام‌وقت و بدون حقوق برای وی در نظر گرفته می‌شود که در‌واقع می‌توان آن را نوعی تعلیق کامل وی از کار تلقی کرد. درنهایت و در سومین مرحله یکی‌دیگر از پلتفرم‌های خبری به نام «سمافور» از مداخله اف‌بی‌ای و روند تحقیقات دقیق این سازمان در پرونده راب مالی خبر می‌دهد. 

2- موضوع پرونده راب مالی چیست؟
در تحلیل پولیتیکو بر این نکته تاکید می‌شود که جزئیات همچنان در این مورد مبهم باقی مانده است؛ اما تعلیق موقت و بررسی دقیق پرونده از سوی اف‌بی‌ای نشان می‌دهد که آنچه اتفاق افتاده‌ یا گمان می‌رود اتفاق افتاده باشد، مساله‌ای جزئی نبوده است. به گفته مقامات سابق آمریکایی که با حوزه‌های امنیت دیپلماتیک آشنایی دارند، به ندرت اتفاق می‌افتد که مجوز امنیتی شخصی به دلیل یک اشتباه در زمینه اطلاعات طبقه‌بندی شده به حالت تعلیق درآید. اگر تخلف جزئی تلقی شود، روال معمول این است که برای اولین بار و حتی گاهی اوقات برای چندمین بار شخص مورد نظر هشدار دریافت می‌کند. در این شرایط و به‌رغم درخواست‌های مکرر و حتی تعیین ضرب‌الاجل از سوی نمایندگان کنگره، وزارت امور خارجه هیچ توضیحی در مورد اقداماتش در رابطه با مالی ارائه نمی‌دهد و آن‌طور که تحلیلگران پولیتیکو برداشت کرده‌اند با استناد به قانون حفظ حریم خصوصی افراد، عملا در آینده نیز هیچ اطلاعاتی در مورد این پرونده ارائه نخواهد داد. حتی با استناد به همین قانون، وزارت خارجه می‌تواند از تایید رسمی تحقیقات در حال انجام نیز استنکاف کند. 
همه جوانب مطرح‌شده دست به دست هم می‌دهد تا این خلأ اطلاعاتی، تا حدی با داستا‌ن‌های گمانه‌زنی‌شده در خروجی رسانه‌های موافق و مخالف ایران پر شود. «سوزان مالی»، متخصص حوزه ایران در موسسه بروکینگز معتقد است که در این قضیه همه تا حدی گیج و سر‌در‌گم شده‌اند. راب مالی خودش زمانی به پولیتیکو گفته بود که در مورد دلایل بررسی مجوز امنیتی‌اش به او توضیحی داده نشده و انتظار دارد که این تحقیقات به‌زودی و به نحوی مطلوب خاتمه پیدا کند. اما در این هفته او از ارائه هر‌گونه توضیحات بیشتر خودداری می‌کند. در شرایطی که برخی، توجهات را به سوی تمایلات مالی برای سرخم کردن در برابر خواسته‌های ایران جلب می‌کنند، یکی از افراد نزدیک به تیم مذاکره‌کننده هسته‌ای آمریکا می‌گوید که راب مالی نسبت به هر‌گونه ملاقات با مقامات ایرانی مراقبت خاصی داشته است و حتی در مواقعی به دلیل عدم تایید دولت، فرصت‌هایی را برای حضور در یک فضا با نمایندگان ایران رد می‌کرد. قابل یاد‌آوری است که گفت‌وگوهای اخیر ایران و آمریکا در مورد بازگرداندن توافق هسته‌ای تقریبا به‌طور غیر‌مستقیم و با حضور اروپایی‌ها به‌عنوان میانجی انجام شده است. مالی در ماه‌های قبل از رفتنش به مرخصی اولیه در ماه آوریل، با سفیر ایران در سازمان ملل متحد ملاقات کرد؛ تعامل مستقیم نادری میان مقامات ایران و آمریکا که از سوی کاخ سفید هم مورد‌تایید قرار گرفت. این گفت‌وگوها عمدتا بر سرنوشت آمریکایی‌های زندانی در ایران متمرکز بوده است. 
         
3- نگاهی به شخصیت راب مالی
از نظر بسیاری از نمایندگان دموکرات کنگره راب مالی شخصیتی در‌خور احترام است. بر همین اساس نیز بسیاری معتقدند که او درنهایت تبرئه خواهد شد. یکی از اعضای کنگره از ایالت مریلند در این زمینه می‌گوید: «من هیچ‌یک از حقایق مربوط به این مساله را نمی‌دانم، اما راب مالی را می‌شناسم و همیشه او را فردی بسیار دقیق و محتاط می‌دانم، به‌ویژه وقتی پای اسرار آمریکا در میان باشد.» از سوی دیگر اشخاصی که مالی را می‌شناسند می‌گویند که او کاملا به این موضوع واقف است که تحت نظارت شدید قرار دارد. او مدت‌هاست که مخالفان زیادی از جمله در میان مهاجران ایران، جامعه طرفدار اسرائیل و در میان مقامات عرب خلیج‌فارس دارد. برخی او را به مماشات با تهران متهم می‌کنند. علاوه‌بر این پس از خدمتش در دوران کلینتون و در اوایل دهه 2000 میلادی، وقتی به دنبال ناکامی مذاکرات صلح کمپ دیوید نظرات خود را در دفاع از فلسطینیان به نگارش درآورد، با واکنش‌های منفی مواجه شد. 
نکته دیگر اینکه راب مالی قبلا برای گروه بین‌المللی بحران کار می‌کرد و در مقطعی ریاست این گروه را برعهده داشت. این گروه سعی می‌کرد تا با افرادی از همه جناح‌های ذی‌نفع در یک درگیری به گفت‌وگو بنشیند تا درنهایت بتواند تحلیل‌های قابل قبولی ارائه دهد. در همین راستا در سال 2008 راب مالی ناچار به کناره‌گیری از سمت مشاور غیر‌رسمی در کمپین ریاست‌جمهوری باراک اوباما شد؛ آن هم صرفا به این دلیل که معلوم شد وی در زمان حضور خود در گروه بین‌المللی با اعضای گروه حماس که ایالات متحده آنها را در فهرست سازمان‌های تروریستی قرار داده، ملاقات داشته است. راب مالی بعد از انتخاب اوباما به ریاست‌جمهوری به دولت وی پیوست؛ در جایی که برای تدوین توافق هسته‌ای 2015 با ایران کمک کرد. این کار هم باعث شد تا از سوی منتقدان توافق مورد هجمه و انتقاد قرار گیرد. 
اما به‌رغم همه این انتقادات و مخالفت‌هایی که نسبت به عملکرد راب مالی وجود داشته است، به نظر می‌رسد که دولت و وزارت خارجه آمریکا به‌شدت در حمایت از او ثابت قدم هستند. در این رابطه پولیتیکو به دفاع تمام‌قد و جانانه آنتونی بلینکن، وزیر خارجه و همکلاسی سابق راب مالی اشاره می‌کند: «من سالیان سال است که راب مالی را می‌شناسم و او کسی است که زندگی و حرفه‌اش را وقف خدمت به کشور ما کرده است و البته این کار را نیز به نحوی تحسین‌برانگیز انجام داده است.»
         
4- آزردگی شدید کنگره از دولت بایدن

تحلیلگران پولیتیکو در مقاله خود توجه ویژه‌ای به نارضایتی کنگره از عملکرد مقامات دولت بایدن در پرونده راب مالی نشان داده و از تاثیر آن بر تشدید شکاف‌ها میان دو طرف در آینده خبر می‌دهند. جمهوریخواهان به‌طور فزاینده‌ای از عدم تمایل دولت بایدن برای به اشتراک گذاشتن اطلاعات در زمینه آنچه که منجر به مرخصی و تحقیقات اف‌بی‌ای از نماینده ارشد آمریکا در امور ایران شده است، ناامید شده‌اند. اکنون این موضوع روابط میان دولت با جمهوریخواهان کنگره را دشوار‌تر از قبل می‌کند؛ آن هم در زمانی که تیم بایدن به دنبال راهی برای اعمال محدودیت بیشتر در برنامه هسته‌ای ایران است. سناتور مارکو روبیو از ایالت فلوریدا، جمهوریخواه ارشد و عضو کمیته اطلاعات سنا اطلاع‌رسانی و عملکرد دولت در پرونده راب مالی را خوب نمی‌داند: «مطمئنا فکر می‌کنم آن‌طور که شما انتظار داشتید دولت در مسیر آشکار و صریح عمل نکرده است؛ به‌خصوص اگر به دنبال یک رابطه همکاری با کنگره است. این داستان بدی است و فکر می‌کنم بدتر از این هم خواهد شد.» مایکل مک کال، دیگر نماینده جمهوریخواه و رئیس کمیته روابط خارجی سنا نیز با تعیین ضرب‌الاجل، از وزارت خارجه می‌خواهد تا در مورد اقداماتش در پرونده مالی به کنگره توضیح دهد. وی پس از بی‌توجهی وزارت خارجه، کنگره را سزاوار این می‌داند که دلایل تعلیق دسترسی امنیتی، تعلیق کاری و درنهایت تحقیقات اف‌بی‌آی از راب مالی برایش توضیح داده شود؛ آن هم بنابر این دلیل بسیار مهم که ماموریت وی مذاکره با جمهوری اسلامی ایران است و هیچ چیز جدی‌تر از این وجود ندارد. اما در طرف دیگر راهروها و در میان دموکرات‌ها، دیدگاه‌ها نسبت به راب مالی مثبت است و شاید تنها چیزی که از دولت درخواست می‌شود این است که هر‌چه سریع‌تر این پرونده تکمیل شده و مالی از اتهامات تبرئه گردد.
درنهایت شاید حرف اصلی و شدت وخامت اوضاع را باید از صحبت یک کارمند کنگره پی برد: «هیچ راه‌حلی برای جبران اعتماد از‌دست‌رفته در این حجم بسیار بزرگ وجود ندارد. اگر نمی‌توانید آنچه را که دولت به قانون‌گذاران می‌گوید باور کنید، پس هیچ راهی برای بده بستان میان دو طرف هم وجود نخواهد داشت.»

5- آینده مذاکرات با ایران
دونالد ترامپ در دوران ریاست‌جمهوری‌اش آمریکا را از توافق با ایران خارج کرد. رئیس‌جمهور بایدن به راب مالی ماموریت داد تا توافق را بازگردانده و آن را دوباره سرپا کند. اما تلاش‌ها تاکنون ثمره کمی داشته است. برخی از کسانی که در دولت خدمت کرده‌اند، به‌خصوص در سال‌های ریاست‌جمهوری ترامپ، معتقدند که مالی تمایل خیلی زیادی دارد تا در برابر خواسته‌های ایران سر خم کند. اما برخی دیگر معتقدند که او یک بازیکن تیمی است که از سیاست رئیس‌جمهوری که در خدمت آن است پیروی می‌کند. مقامات ایالات متحده و ایران در ماه‌های اخیر در حال مذاکره برای آزادی آمریکائی‌های زندانی و توقف پیشرفت‌های هسته‌ای ایران بوده‌اند. مشخص نیست که حاشیه‌نشینی مالی چه تاثیری براین بحث‌ها بر جای خواهد گذاشت؛ بحث‌هایی که از هم‌اکنون نگرانی‌هایی را در میان شاهین‌های ایران (طرفداران جنگ با ایران) در کنگره ایجاد کرده است. اما وضعیت راب مالی احتمالا اعتماد کم باقی‌مانده میان کاخ سفید و کنگره در مورد ایران را بیش از پیش تضعیف خواهد کرد. جمهوریخواهان به شکلی گسترده با توافق 2015 مخالف هستند، که البته از همراهی برخی دموکرات‌ها نیز برخوردار هستند. نکته مهم این است که کنگره می‌خواهد در رابطه با نتیجه هر‌گونه توافق هسته‌ای با ایران در آینده، ابراز نظر کند. 
            
6- سرنوشت پرونده راب مالی و بحث جانشینی وی
به نظر می‌سد که با توجه به ابهامات شدید موجود در پرونده راب مالی، تحلیلگران پولیتیکو از هرگونه تحلیل و پیش‌بینی مستقیم در این مورد طفره رفته و تنها به برخی سوابق مشابه در تاریخ ایالات متحده استناد می‌کنند. پرونده مارتین ایندیک، سفیر سابق آمریکا در اسرائیل و رابین رافل دیپلمات کهنه‌کار آمریکایی در پاکستان که با اتهام جاسوسی مواجه شد، دو موردی است که به تبرئه مظنونان و گلایه دیپلمات‌ها از اف‌بی‌آی منجر شد. در مقابل پرونده‌هایی همچون مورد رابرت هانسن و چالرز مگ گونیگال هم وجود داشتند که می‌توانند شدت عمل اف‌بی‌آی در برخورد با این موارد را توجیه کنند. 
اما درنهایت در رابطه با جانشینی راب مالی باید گفت که فعلا «آبرام پیلی»، افسر بخش خدمات خارجی و معاون سابق مالی، وظیفه سرپرستی نمایندگی ویژه در گفت‌وگوها با ایران را برعهده گرفته است. به‌طور معمول افرادی که در سمت سرپرستی تعیین می‌شوند نباید نیازی به تایید سنا داشته باشند اما اگر مالی استعفا دهد یا مجبور به کناره‌گیری شود، جانشین دائمی منصوب‌شده از سوی دولت بایدن احتمالا باید براساس قوانین جدید به تایید سنا نیز برسد.