آرمان امروز/متن پیش رو در «آرمان امروز» منتشر شده و انتشارش در «آخرین خبر» به معنای تایید آن نیست

رضا پورحسین| وبگاه وزارت امور خارجه قطر در بیانیه ‌ای از گفت ‌و گوی تلفنی شیخ‌محمد‌بن‌عبدالرحمان‌آل‌ثانی، وزیر امور خارجه این کشور با جیک سالیوان، مشاور امنیت ملی آمریکا خبر داد.

در این بیانیه با اشاره به محورهای گفت ‌و گوی آل ثانی و سالیوان آمده است: در این تماس تلفنی به همکاری دوجانبه و شراکت راهبردی میان دو کشور و برخی مسائل بین ‌المللی و منطقه‌ای در حیطه منافع دو کشور، به ویژه توافق هسته ‌ای، بحران روسیه-اوکراین و چگونگی حل ‌و فصل صلح‌‌آمیز آن، همچنین تحولات لبنان و افغانستان و ضرورت  حمایت مداوم بشردوستانه از مردم افغان پرداخته شد.

قطر از جمله کشورهای حامی احیای توافق هسته ‌ای در منطقه است و تا کنون نقش موثری در تسهیل‌گری گفت‌ و گوهای غیرمستقیم میان ایران و آمریکا از جمله در زمینه تبادل زندانیان و احیای توافق هسته ‌ای داشته است.

این تماس تلفنی همزمان با سفر ناگهانی وزیر خارجه عمان به تهران انجام می شود.

سفری که نتیجه های آن رسانه ای نشد و در حالی که رئیس جمهوری در تهران حاضر نبود، وزیر خارجه عمان به سرعت وارد تهران و مذاکراتی پشت درهای بسته با وزیر خارجه جمهوری اسلامی داشت. مذاکراتی که شاید یک نکته از آن در مقابل رسانه ها بازگو شد و آن این که اختلافاتی میان ایران و غرب وجود دارد و عمان در تلاش است تا این اختلافات را به حداقل برساند.

از سوی دیگر متیو میلر، سخنگوی وزارت خارجه آمریکا روز دوشنبه به وقت محلی در خصوص تلاش دفتر نماینده ویژه این کشور در امور ایران برای آزادی آمریکایی‌ های دو تابعیتی زندانی در ایران گفت که این دفتر همچنان درگیر این موضوع است.

میلر با بیان اینکه برای بازگشت همه شهروندان آمریکایی زندانی در ایران در تلاش هستیم، افزود: اطلاع رسانی جدید در این زمینه ندارم اما این مساله همچنان یک اولویت مهم برای ما است.

سخنگوی وزارت خارجه آمریکا ۲۵ خردادماه نیز با بیان اینکه هنوز توافقی با ایران در خصوص آزادی آمریکایی‌ ها وجود ندارد، تصریح کرد: آمریکا به استفاده از تمام ابزار موجود خود از جمله دیپلماسی برای پیشبرد اهداف خود ادامه خواهد داد اما هنوز به نقطه‌ ای نرسیده ایم که بتوانم اعلام کنم.

میلر در واکنش به اظهارات وزیرخارجه عمان مبنی بر اینکه ایران و آمریکا به نهایی کردن توافق برای تبادل زندانیان نزدیک و در حال بررسی جزئیات این توافق هستند، گفت: نمی‌ خواهم در خصوص گفت و گو‌های خصوصی دیپلماتیک اظهار نظر کنم اما باید بگویم که بازگرداندن آمریکایی ‌هایی که به صورت غیر قانونی بازداشت شده اند، همچنان هدف رئیس جمهور، وزیر خارجه و همه کارکنان وزارت خارجه آمریکا است تا آن ‌ها را به خانه برگردانیم.

حسین امیرعبداللهیان، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی نیز هشتم اردیبهشت ماه جاری (۲۸ آوریل) درباره آخرین تحولات تبادل زندانیان میان ایران و آمریکا عنوان کرد: ۶ ماه قبل آن ‌ها خانم دیپلمات انگلیسی را به عنوان نماینده خود به ما معرفی کردند.

درباره تبادل زندانیان به عنوان موصوع انسانی مورد توجه ایران، صورت‌ جلسه ‌ای بین نماینده ایران و نماینده معرفی شده تدوین شد و ما محدودیت زمانی برای انجام تبادل در سریع‌ ترین زمان را نداشتیم.

وزیر خارجه ایران ادامه داد: اما به دلیل برخی ملاحظات طرف آمریکایی اجرای این توافق و صورتجلسه ماه ‌ها به تعویق افتاد.

تا اینکه در هفته‌ های گذشته قرار بر این شد که صورتجلسه به روزرسانی شود و این بروزرسانی در دستور کار ما است و موضوع آزادی و تبادل زندانیان را یک موضوع اساسی دانسته و بر اجرای آن تأکید داریم. آنتونی بلینکن وزیر خارجه آمریکا نیز در ۲۷ آوریل (هفتم اردیبهشت ماه) گفت: ایالات متحده آمریکا تعهدی بالاتر از بازگرداندن آمریکایی ‌هایی که به صورت غیر قانونی بازداشت شده اند، ندارد.

 امروز، ما کسانی را که مسئول بازداشت غیرقانونی اتباع آمریکا هستند، پاسخگو می‌ کنیم.

اقدامات ما هشداری واضح و مستقیم به کسانی است که در سراسر جهان به صورت غیر قانونی اتباع آمریکا را بازداشت می‌ کنند.

پیش از این نیز، کاخ سفید در بیانیه‌ ای به نقل از جو بایدن رئیس جمهور آمریکا اعلام کرد: پیام من به روسیه، ایران و تمام دولت‌ هایی که در سراسر جهان آمریکایی‌ها را گروگان گرفته یا به ناحق بازداشت کرده‌ اند این است که آن‌ها را فوری آزاد کنید.

رئیس جمهور آمریکا گفت: دولت من، ابزار جدیدی را برای تحمیل هزینه‌ های اقتصادی سنگین بر آنانی که آمریکایی ‌ها را در سراسر جهان گروگان می ‌گیرند یا به ناحق بازداشت می ‌کنند، به کار می‌‌گیرد.

تمامی این اظهارات و فعال شدن همزمان عمان و قطر در روزهای اخیر برای میانجیگری مجدد میان ایران و آمریکا این گمانه زنی را مطرح کرده است که موضوع زندانی چهارم آمریکایی بار دیگر مطرح شده است.

در این میان چند فرضیه وجود دارد. نخست این که احتمالا ایران در قبال زندانی چهارم، درخواست دیگری داشته که از سوی آمریکایی ها موردموافقت قرار نگرفته است و یا این که اساسا موافق آزادی زندانی چهارم آمریکایی نیست.

حضور وزیر خارجه عمان در تهران به صورت ناگهانی شاید به این فرضیه نزدیک تر باشد که احتمالا آمریکا قبول کرده است تا یک درخواست کوچک تهران در مقابل آزادی زندانی چهارم را بپذیرد.

درخواستی که می تواند شامل بازگشت پول های بیشتر بلوکه شده به داخل ایران یا چشم پوشی دولت بایدن نسبت به یک مساله دیگر باشد. هر چه که هست باید منتظر روزهای آینده بود تا سیگنال های بیشتری از سوی مقامات طرفین منتشر شود.

با این وجود فعال شدن رفقای خوب ایران در منطقه که در چند سال اخیر تقریبا با ایران تنشی نداشته اند و تلاش کرده اند به هر شکل ممکن در کنار جمهوری اسلامی حاضر باشند، نشان از این دارد که اتفاقاتی در حوزه دیپلماسی رخ خواهد داد که قطعا یکی از آن ها موضوع تبادل زندانیان میان ایران و آمریکاست.

تبادلی که احتمالا در گام بعد به تکمیل شدن روند توافق موقت میان ایران و آمریکا منجر شود تا در ماه های منتهی به انتخابات ریاست جمهوری آمریکا، طرفین در کم ترین تنش ممکن باشند و از این تفاهمات به امتیازاتی در داخل کشور خود برسند. هر تفاهم یا توافق دیگری نیز احتمالا به ابتدای سال ۲۰۲۵ موکول می شود.

زمانی که مشخص خواهد شد چه کسی کلید کاخ سفید را به دست می گیرد و ایران با چه حزبی در داخل آمریکا باید گفت و گو کند.