اعتماد/ « افول دموکراسی در قرآن‌سوزی » عنوان سرمقاله روزنامه اعتماد نوشته سیمین حاجی‌پورساردویی است که می‌توانید آن را در ادامه بخوانید:


این روزها در سراسر جهان اسلام خشم علیه قرآن‌سوزی و توهین به ارزش‌های اسلامی در پوشش  آزادی بیان وجود دارد و اعتراضات بزرگی را در ایران، ترکیه، پاکستان، عراق، اندونزی، افغانستان و لبنان برانگیخته است. آزادی بیان از اصول بنیادین دموکراسی است. هدف دموکراسی اجرای عقاید مردمی است که از شیوه زندگی آزادانه و شاد در کشورشان حمایت می‌کند و جامعه دموکراتیک نمی‌تواند بدون اجماع اساسی در مورد ارزش‌های اساسی وجود و موجودیت انسان شکل گیرد. دین از جمله این ارزش‌های اساسی است. دین نیز نوعی مجموعه قواعد است که مردم را راهنمایی می‌کند که چگونه در جامعه با یکدیگر شاد زندگی کنند. دموکراسی، به عنوان یک سیستم سازماندهی سیاسی، حقوقی و اجتماعی است که ارزش‌های مشترک آزادی، مدارا و کثرت‌گرایی را دربرمی‌گیرد. اما این آزادی به معنای «آزادی برای همه، بدون هیچ محدودیتی» نیست. دموکراسی، طبق ساده‌ترین تعریف آن، شکلی از حکومت است که در آن شهروندان یا قوانینی را وضع می‌کنند که تحت آن زندگی کنند یا نمایندگانی را انتخاب می‌کنند تا آنها را به نمایندگی از خود قرار دهند. اولی، دموکراسی مستقیم (معروف به دموکراسی خالص یا دموکراسی واقعی) و دومی دموکراسی نمایندگی نامیده می‌شود. اما ویژگی‌های اصلی تشکیل‌دهنده یک دموکراسی چیست؟سیستم سیاسی چندحزبی و فضای رقابتی، انتخابات آزاد و عادلانه، دولتی شفاف و باز که به قوانین احترام بگذارد، دولتی که متعهد به انتقال مسالمت‌آمیز قدرت است، یک رسانه مستقل که عاری از کنترل یا نفوذ دولت است و حفظ آزادی‌های مدنی و حقوق سیاسی برای هر شهروند، صرف‌نظر از اینکه جزو اکثریت یا اقلیت باشد، از جمله ویژگی‌های یک حکومت دموکراتیک است. یکی از آزادی‌های مدنی ذکر شده در دموکراسی، آزادی بیان است. 

آزادی بیان اصلی است که از آزادی یک فرد یا یک جامعه برای بیان نظرات و عقاید خود بدون ترس از انتقام، سانسور یا تحریم قانونی حمایت می‌کند. حق آزادی بیان در اعلامیه جهانی حقوق بشر و قوانین بین‌المللی حقوق بشر توسط سازمان ملل متحد و چارچوب تصمیم‌گیری 2008 توسط اتحادیه اروپا به عنوان یک حق بشر به رسمیت شناخته شده است. اکنون این پرسش مطرح می‌شود: آیا آزادی بیان بدون محدودیت است؟ و این آزادی بیان در برابر آتش زدن و بی‌احترامی به قرآن و مقدسات بیش از 2 میلیارد نفر در سراسر جهان بی‌تفاوت است؟پاسخ منفی است. آزادی بیان محدود است، به ویژه به دلیل نقض ارزش‌های اخلاقی و انتقال پیام‌هایی که نفرت و خشونت را برمی‌انگیزد. موارد چندی در اعلامیه‌های جهانی و اتحادیه اروپا بر «محدودیت‌های قانونی آزادی بیان به دلیل جلوگیری از انتقال پیام‌های نفرت به ویژه نفرت مذهبی» تاکید می‌کنند. برخی از آنها عبارتند از: 

الف - حقوق بشر 
1- ماده 19 اعلامیه جهانی حقوق بشر (UDHR) می‌گوید: «هر کس حق دارد بدون مداخله عقیده داشته باشد.» و «هر کس حق آزادی بیان دارد؛ این حق شامل آزادی جست‌وجو، دریافت و انتشار اطلاعات و عقاید از هر نوع، بدون توجه به مرزها، به صورت شفاهی، کتبی یا چاپی، به شکل هنری یا از طریق هر رسانه دیگری به انتخاب خود است.»  اما این ماده 19 در میثاق بین‌المللی حقوق مدنی و سیاسی (ICCPR) بعدها با بیان اینکه اِعمال این حقوق «وظایف و مسوولیت‌های ویژه‌ای دارد» و «بنابراین ممکن است در صورت لزوم مشمول محدودیت‌های خاصی باشد»، اصلاح شد. این اصلاحیه موارد شامل محدودیت‌های خاص را «احترام به حقوق یا شهرت دیگران» یا «حفاظت از امنیت ملی یا نظم عمومی، سلامت عمومی یا اخلاقیات» عنوان می‌کند.
2- بند 2 ماده 20 میثاق بین‌المللی حقوق مدنی و سیاسی حقوق بشر تصریح می‌کند که «هر گونه حمایت از نفرت ملی، نژادی یا مذهبی که به منزله تحریک به تبعیض، خصومت یا خشونت باشد، به موجب قانون ممنوع است.»
3- شورای حقوق بشر سازمان ملل با 28 رای موافق، 12 رای مخالف و 7 رای ممتنع، قطعنامه «مقابله با نفرت مذهبی که موجب تحریک تبعیض، خصومت یا خشونت است» را تصویب کرد. این قطعنامه بر نیاز به پاسخگویی مسوولان به شیوه‌ای منطبق با تعهدات دولت‌ها ناشی از قوانین بین‌المللی حقوق بشر تاکید کرد. همچنین این شورا از کشورها خواست قوانین، سیاست‌ها و چارچوب‌های اجرایی را در قانون ملی خود اتخاذ کنند که به اقدامات و حمایت از نفرت مذهبی که موجب تحریک تبعیض، خصومت یا خشونت می‌شود رسیدگی، پیشگیری و پیگرد قانونی داشته باشد و اقدامات فوری برای اطمینان از پاسخگویی انجام دهند. این به معنای آن است که برای سازمان ملل و کشورها پاسخگویی، عدم ایجاد نفرت عمومی و به مخاطره انداختن صلح جهانی باید مهم‌تر از آزادی بی‌قید و شرط بیان باشد.
4- برنامه اقدام رباط (2012) در مورد «منع حمایت از نفرت ملی، نژادی یا مذهبی که موجب تحریک به خصومت، تبعیض یا خشونت می‌شود» و به وسیله کارشناسان بین‌المللی با حمایت دفتر کمیساریای عالی حقوق بشر سازمان ملل متحد (OHCHR) تهیه شده است، رهنمودهای عملی حقوقی و سیاسی را به دولت‌ها در اجرای ماده 20 (بند 2) میثاق بین‌المللی حقوق مدنی و سیاسی ارایه داده، کشورها را ملزم به ممنوعیت اشکال شدید «سخنان نفرت‌انگیز» می‌کند. 
ب -  قوانین اتحادیه اروپا 
1- جرم و گفتار با انگیزه ایجاد نفرت بر اساس قوانین اتحادیه اروپا نیز غیرقانونی است. چارچوب تصمیم‌گیری 2008 در مورد مبارزه با اشکال خاصی از «بیان» نژادپرستی و بیگانه‌هراسی مستلزم «جرم‌انگاری» تحت عنوان تحریک عمومی به خشونت یا نفرت بر اساس نژاد، رنگ، «مذهب»، تبار یا منشا ملی یا قومی است. کمیسیون اروپا، به عنوان نگهبان معاهدات، اجرای صحیح این چارچوب تصمیم‌گیری را از طریق گفت‌وگو و در صورت لزوم رسیدگی به تخلفات نظارت می‌کند. به موجب این چارچوب تصمیم‌گیری: «در صورت تهدید یا اعمال خشونت یا اعمال محدودیت در ارتباط با ابراز عقیده در مورد مذهب یا ایمان» اتحادیه اروپا بر اساس اصول زیر هدایت خواهد شد: 
الف -  هنگامی که نظرات انتقادی در مورد ادیان یا ایمان بیان می‌شود و طرفداران، چنین اظهاراتی را چنان توهین‌آمیز تلقی می‌کنند که ممکن است منجر به خشونت علیه یا توسط طرفداران شود، پس: 
ب-  اگر در ابتدا موردی وجود داشته باشد که این ابراز و بیان به منزله سخنان مشوق نفرت باشد، یعنی در محدوده دقیق بند 2 ماده 20 میثاق بین‌المللی حقوق مدنی و سیاسی حقوق بشر (که هر گونه حمایت از نفرت مذهبی که تحریک به تبعیض، خصومت یا خشونت می‌کند را منع کرده است) قرار می‌گیرد، اتحادیه اروپا آن را «محکوم خواهد کرد» و «خواستار رسیدگی و محاکمه آن توسط یک قاضی مستقل خواهد شد.»
و از آنجا که: 
1- توهین به مقدسات برخلاف اصول اخلاقی است و اصول اخلاقی منبع اصلی ارزش‌های دموکراتیک هستند؛ 
2- توهین به مقدسات ترویج و حمایت از نفرت مذهبی و بیگانه‌هراسی در جهان می‌شود؛ 

3- توهین به مقدسات، در واقع، تقویت نوع دیگری از افراط‌گرایی است و تقویت افراط‌گرایی خطرات و تهدیداتی را برای نظم، ثبات و صلح جهانی ایجاد می‌کند؛ 
4- توهین به مقدسات نقض آشکار دموکراسی است، در حالی که دموکراسی چارچوبی برای کثرت‌گرایی مذهبی، همزیستی مسالمت‌آمیز و مداراست؛ 
5- توهین به مقدسات نقض آشکار احترام به هویت مذهبی افراد و ملت‌هاست. 
انتظار می‌رود بر مبنای قوانین، حقوق، سیاست‌ها، چارچوب‌ها و تصمیمات موجود ذکر شده و ذکر نشده در اینجا، سازمان‌های بین‌المللی و کشورهای عضو این سازمان‌ها به منظور جلوگیری از ترویج خشونت و نفرت، احترام به ارزش‌های متنوع و باورها و ادیان مختلف با عنوان کثرت‌گرایی (از اصول حاکم بر دموکراسی)، پیشگیری از برخورد تمدن‌ها و حفظ صلح جهانی مسوولانه در جلوگیری از این اقدامات تلاش کرده، بر اساس تصمیم‌گیری‌های موجود و به منظور جلوگیری از تکرار، امکان «رسیدگی و محاکمه آن افراد توسط یک قاضی مستقل» را فراهم کنند که «هر دولت شایسته باید هر چیزی را که ناشایست می‌داند، ممنوع کند.»