هم میهن/متن پیش رو در «هم میهن» منتشر شده و انتشارش در «آخرین خبر» به معنای تایید آن نیست

روند خالص‌سازی که از سال 98 آغاز شده است، همچنان در حال اجراست و حالا به مدیران سطح میانی رسیده است. صادق زیباکلام، تحلیل‌گر سیاسی و عضو بازنشسته هیئت‌علمی دانشگاه تهران در گفت‌وگو با خبرنگار هم‌میهن معتقد است، روندی که دولت ابراهیم رئیسی طی می‌کند، همان تجربه‌ شکست‌خورده دولت احمدی‌نژاد است و باز هم با شکست همراه خواهد بود.

‌طی روزهای اخیر مباحثی مطرح شده که به‌نوعی تایید تلاش‌هایی است که در دولت برای خالص‌سازی در حال انجام است. این موضوع را چگونه ارزیابی می‌کنید و چرا چنین تصمیم‌هایی برای حذف برخی نیروها گرفته می‌شود؟ 
مباحثی که طی روزهای اخیر به نقل از برخی مقامات و مسئولان دولت فعلی بیان شده است و شاهد هستیم که از تصفیه شدن انقلاب و حضور نیروهای حزب‌اللهی در بدنه دولت سخن گفته‌اند، موضوع جدیدی در تاریخ انقلاب به شمار نمی‌رود که بگوییم برای اولین بار دولت آقای رئیسی دست به این کار زده است و پیش از این سابقه نداشته است. طی 44 سال اخیر، این برای سومین بار در تاریخ انقلاب است که چنین تصمیماتی گرفته می‌شود، به عبارتی این روند از فردای 22 بهمن آغاز شده و تا امروز در سه مرحله انجام شده است. در ابتدای انقلاب، این‌گونه عنوان شد که افراد مکتبی باید عهده‌دار مسئولیت باشند و به همین علت در آن مقطع دیدیم که بسیاری از متخصص‌ها از کار کنار گذاشته شدند و همان موضوع ضربه به منافع ملی کشور وارد کرد. دومین مقطع که چنین تصمیمی تکرار شد، در دولت آقای احمدی‌نژاد بود که گفتند افرادی باید در مسند کار قرار بگیرند که دارای روحیه جهادی باشند و در نتیجه افرادی طی 4 سال ابتدایی دولت از کار کنار گذاشته شدند که تحصیل‌کرده، باتجربه و صاحب اندیشه بودند اما صرفاً به علت اینکه در دولت آقایان هاشمی‌رفسنجانی و خاتمی مسئولیت داشتند، از بدنه دولت خارج شدند و حالا برای سومین بار ما در تاریخ جمهوری اسلامی این بار در دولت آقای رئیسی شاهد چنین رفتارهایی هستیم.

‌اساس این تغییرات چه چیزی است و اصولاً بر چه مبنایی این تغییرات صورت می‌گیرد؟
اساساً در چنین تصمیم‌هایی این مهم نیست که فرد چه تخصص و تحصیلاتی دارد، فقط نکته مورد توجه این است که فردی که جایگزین می‌شود مطیع خوبی باشد و هر چه بگویند انجام دهد. این افراد علاوه بر مطیع بودن، هنرشان این است که خوب شعار می‌دهند و همچنین بلند فریاد می‌زنند.  

‌چنین تصمیم‌هایی در نهایت به کجا منتهی خواهد شد و چه پیامدهایی دارد؟
در کنار این موضوع و این خالص‌سازی و تصفیه‌کردن‌ها، مشکل اساسی کشور چیز دیگری است که باید به آن هم توجه کرد. اما پاسخ به اینکه این خالص‌سازی به کجا خواهد انجامید، چندان سخت نیست. همچنان که ما هنوز هم بهای مصیبت 4 سال اول دولت احمدی‌نژاد را می‌پردازیم. با این روند خالص‌سازی 5 الی 6 سال آینده فاجعه به بار خواهد آمد. در واقع اینگونه می‌توان گفت که ما در دولت آقای رئیسی شاهد تکرار تجربه شکست‌خورده و ضدملی دولت احمدی‌نژاد هستیم. اینگونه که یکسری افراد تندرو به اسم انقلاب و بدون فکر و بدون در نظر گرفتن مصالح ملی وارد دولت خواهند شد و در سال‌های آینده آسیب آن را در کشور شاهد خواهیم بود.

‌اشاره کردید که مشکل اساسی کشور چیز دیگری است. این مشکل چیست؟
مشکل اساسی و بنیادی کشور در پاسخگو نبودن است. در نظام جمهوری اسلامی بدبختی بزرگ این است که پاسخگویی وجود ندارد. این عدم پاسخگویی بلایی بدتر از مسائل اقتصادی، تحریم، بی‌آبی و آلودگی هوا و غیره است و در واقع آنچه مانند موریانه نظام جمهوری اسلامی را می‌جود، پاسخگو نبودن است. در دانشگاه آمدند اساتید را با یک تلفن ممنوع‌التدریس کردند و کسی پاسخگوی این موضوع نیست که برای مثال چرا مثلاً صادق زیبا کلام که هم رئیس دانشکده و هم دانشجوها او را می‌خواهند، باید کنار گذاشته شود. مشابه همین وضعیت در صداوسیما هم رخ داده و اخیراً هم وزیر ارشاد اعلام کرده که 9 نفر را خارج کرده‌اند و جای آنها را به 9 جوان حزب‌اللهی داده‌اند. این پاسخگو نبودن مصیبت بزرگی است. اینطور می‌گویند که سیستم هر کاری را انجام داد درست، خیر و براساس مصلحت کشور است و هر کاری را هم که انجام نداد بر همین اساس و قاعده است. فقط کافی است شما عنوان و ویژگی‌هایی که از یک انقلابی قبول دارند را دارا باشید، بعد از آن هر کاری خواستید انجام دهید. یک مثال ساده بزنم، نخست‌وزیر سابق انگلیس در یک مهمانی شرکت می‌کند که طبق ضوابط وزارت بهداشت نباید این مهمانی برگزار می‌شد و در نتیجه ایشان از نخست‌وزیری و حزب کنار گذاشته شد و یا دونالد ترامپ که رئیس‌جمهور آمریکا بود الان باید به دستگاه قضایی در این کشور پاسخگو باشد که این اسناد و مدارکی که خارج کرده، با کدام مجوز بوده است. یا همین اخیراً آقای رابرت مالی قرار است پاسخگو باشد اما در ایران مشکل پاسخگویی همچنان وجود دارد و کسی پاسخگو نیست.