صبح نو/متن پیش رو در صبح نو منتشر شده و بازنشرش در آخرین خبر به معنای تاییدش نیست

۷۰ سال از کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ می‌گذرد. کودتایی که با انجام عملیاتی نظامی، دولت قانونی دکتر محمد مصدق را سرنگون کرد و منجر به استقرار ۲۵ سال حکومت دیکتاتوری وابسته به انگلستان و آمریکا در ایران شد.
متأسفانه بروز اختلاف میان رهبران نهضت ملی‌شدن نفت؛ یعنی دکتر مصدق و آیت‌الله کاشانی و دسیسه‌هایی که انگلیسی‌ها، آمریکایی‌ها و دربار به کمک نیروهای پنهان و سازمان‌یافته آنها در دولت، مجلس، رسانه‌ها، ارتش، اوباش و حتی اطرافیان رهبران نهضت صورت گرفت.
کودتایی که برای به‌ثمر‌رسیدن آن بیش از یک سال تلاش شد و در نهایت با یک شکست در ۲۵ مرداد، در فاصله سه روز بعد منجر به پیروزی کودتاگران در ۲۸مرداد ۱۳۳۲ شد. موضوعی که باعث تغییر سرنوشت ملت ایران و استقرار یک حکومت استبدادی به مدت ۲۵ سال بر کشور شد. ۱۰ سال پیش سازمان اطلاعات آمریکا (سیا) طی اسنادی اعلام داشت که در کودتای ۱۹۵۳ در ایران دست داشته است، حتی آنها معترف شدند که انگلیسی‌ها هم با آنها در این مسیر همکاری داشته و همسو بودند. هر چند هنوز اطلاعات و اسناد رسمی سازمان جاسوسی گلستان ام‌آی‌سیکس منتشر نشده است؛ اما اخیرا وزیر خارجه سابق بریتانیا که در سال‌های ۱۹۷۶ تا ۱۹۷۹ وزیر خارجه انگلستان بود، در سخنانی اظهار داشته است که بهتر است بریتانیا نقش خود را در کودتای ۲۸ مرداد بپذیرد. وی گفته است لازم است انگلستان از سیاست قدیمی خود در ارتباط با کودتای ۲۸ مرداد دست بردارد و حتی اظهار امیدواری کرده است ظرف هفته‌ها و ماه‌های آینده، وزیر خارجه کنونی این کشور به شکل رسمی در این ارتباط موضع‌گیری کند.
می‌توان گفت اظهارات مأموران سابق ام‌آی‌سیکس که در کودتا حضور مستقیم داشتند که در مصاحبه با پژوهشگران تاریخی یا از طریق انتشار کتب خاطرات خود به نقش خود در این کودتا تأکید کرده‌اند. همچنین در اسناد منتشر شده سازمان سیا به‌صراحت بیان شده است: کودتای نظامی که مصدق و کابینه او را سرنگون کرد، با هدایت سیا و به‌عنوان اقدام سیاست خارجی آمریکا صورت گرفت. درعین‌حال از دیگر مواردی که سیا منتشر کرده است، فایل‌هایی از «کرمیت روزولت»، افسر ارشد میدانی سیا در ایران و در حین کودتاست. این اسناد جزئیات جدید و همچنین عمیقی را در خصوص اقدامات این آژانس اطلاعاتی پیش و پس از عملیات فراهم می‌کند.
بر اساس اسناد منتشر شده، عملیات کودتا شامل قدم‌های مختلفی بود که از جمله آنها می‌توان به توسل به تبلیغات سیاسی برای تضعیف مصدق از نظر سیاسی، فروریختن ترس پهلوی برای همکاری، رشوه‌دهی به اعضای مجلس، سازمان‌دهی نیروهای امنیتی و ترتیب‌دادن تظاهرات خیابانی اشاره کرد. همچنین کمونیسم‌هراسی، سیل دلارهای سازمان‌یافته و تزریق آن به عوامل وابسته در داخل کشور و نیز کمک‌گرفتن از نیروهای مسلح در کنار اختلاف‌افکنی و دوقطبی‌سازی، بخش‌هایی از تلاش‌ها برای موفقیت در کودتا بوده است. کودتایی که اعتمادبه‌نفس طراحان آن در انگلستان و آمریکا را برای انجام طرح‌های مشابه در کشورهای دیگر جهان در آسیا، آفریقا و آمریکای لاتین افزایش داد.
۷۰ سال از کودتا گذشته و بسیاری از لایه‌های پنهان آشکار شده است؛ اما شاهدیم برخی از شبه‌روشنفکران، با طرح برخی مسائل مبهم و شبهه‌آفرینی‌ها سعی در زیر سوال بردن اصل کودتا و نقش استعمارگران آمریکا و انگلیس در این خصوص دارند. نتیجه بازی با کلمات آنها تبدیل کردن کودتا به قیام ملی و تطهیر دخالت خارجی و مشروعیت دادن به نظام پادشاهی است. درحالی‌که آمریکا و انگلستان پس از سال‌ها بر دخالت مستقیم و نقش خود در کودتا معترف هستند. این افراد دایه‌های دلسوز‌تر از مادر شده‌اند و می‌خواهند از پاپ، کاتولیک‌تر باشند.
بی‌تردید ضعف‌های داخلی منجر به بروز این حادثه و پیروزی دشمنان ملت شد. اختلافات بین رهبران نهضت ملی‌شدن نفت و همچنین حضور عناصر نفوذی و وابسته در دولت، مجلس و رسانه‌ها، محاسبات غلط و برخی غفلت‌ها و از همه مهم‌تر وابستگی شخص اول کشور و خانواده‌اش همگی از عواملی بودند که منجر به پیروزی فرایند کودتا شد؛ اما یقینا بدون دخالت و خرج دلارهای سیا و نفوذ انگلستان و آمریکا هیچ‌گاه آن کودتا به سرانجام نمی‌رسید. بهتر است این‌گونه گفته شود که اگر با فرض محال در آن مقطع انگلستان و آمریکا علاقه‌ای به شکل‌گیری کودتا نداشتند، با همه ضعف‌های داخلی، آن کودتای ننگین به نتیجه نمی‌رسید.
متأسفانه افرادی مانند صادق زیباکلام، بیژن اشتری، موسی غنی‌نژاد، محسن برهانی و... با طرح برخی موضوعات، تفسیرهای غلط و مغلطه‌های کلامی به دنبال زیر سوال بردن کودتایی هستند که مسببین بیگانه آن به نقش جدی خود در طراحی و اجرای آن معترف هستند. همچنان و هر ساله بخش جدیدی از این اسناد آشکار می‌شود. درعین‌حال هرچند ارائه تفسیر‌های به‌روز شده از کودتای 28 مرداد به فراخور گذر زمان ضروری است؛ اما در ارائه خلاقانه تفسیرهای نو نباید روز روشن را منکر شد و اصل کودتا و دست بیگانگان را انکار کرد.
بی‌تردید هیچ‌گاه نباید تاریخ را به شکل صفر و یک و فرشته و ابلیس دید. قطعا آمریکا و انگلستان به دنبال منافع خود اقدام کردند و از نظر مردم خودشان در این حادثه نکوهش نخواهند شد؛ اما باید توجه داشت که متضرر اصلی این کودتا مردم ایران بودند و ما حق داریم از زاویه دید خود مسببین این جنایت تاریخی را فراموش نکرده و نبخشیم. هر چند درک این تغییر نقش‌ها و دیدن از زوایای واقعی به کودتای ۲۸ مرداد برای برخی مدعیان که به دنبال تطهیر غرب و به‌ویژه آمریکا هستند، سخت است. جماعتی به اصطلاح روشنفکر که همواره سعی دارند ملت خود را محکوم و قدرت دشمن را بستایند، هر چند که در این رهگذر تاریخ را نیز تحریف کنند و در جدیدترین اقدام خود حتی علیه دولت ملی مصدق هم سخن می‌گویند.