هم میهن/متن پیش رو در هم میهن منتشر شده و بازنشرش در آخرین خبر به معنای تاییدش نیست

احمد حاتمی‌یزد-مدیرعامل بانک صادرات در دولت اصلاحات| قطعاً پیوستن به بریکس و بستن قرارداد 25ساله با چین، هر دو خوب و مبارک است اما من بریکس را خیلی عملیاتی نمی‌دانم. اینکه ما بتوانیم با قدرت‌ها و کشورهای دیگر ارتباط داشته باشیم، از انزوا خارج شویم و بپذیریم که قرار نیست نظم جهانی را به هم بزنیم اتفاق خوبی است. ما باید در همین نظم و قواعد موجود از حقوق و منافع بیشتر برای کشورمان دفاع کنیم که از طریق رابطه با بلوک‌های سیاسی و اقتصادی امکان‌پذیر است و به ما کمک می‌کند، اما سلطه وحشتناک آمریکا بر صحنه اقتصاد جهان مانع از آن است که چنین توافقاتی برای ایران نفع داشته باشد. به عنوان نمونه کشور چین با ما توافق کرده در طول 25 سال حدود 400 میلیارد دلار در ایران سرمایه‌گذاری کند اما تا وقتی تحریم بانکی و مسئله FATF حل نشود قطعاً یک دلار نیز به ایران نخواهند آورد. بنده موافق رابطه با چین هستم اما اینگونه روابط تا وقتی تحریم‌ها برداشته نشود برای ما ثمری نخواهد داشت. ایران باید همانطور که با چین وارد مذاکره شد به‌صورت مستقیم با آمریکا و دیگر کشورها نیز مذاکره کند و از منافع‌مان دفاع کنیم. باز تاکید می‌کنم که ورود ایران به بریکس اتفاق مثبتی است اما تا زمانی که مسئله تحریم‌ها حل نشود، کارایی نخواهد داشت چون حتی روسیه و چین نیز نمی‌توانند با ما معامله کنند چون بانک‌های آنها تحریم خواهد شد.

گفته می‌شود بریکس می‌تواند مانند اروپا پول واحد ایجاد کند که حتی اگر چنین اتفاقی رخ دهد باز ایران نمی‌تواند در آن سهمی داشته باشد چون این کار قبلا اتفاق افتاده و نفعی برای ما نداشت، چند دهه پیش قراردادی بین 10 کشور آسیایی با عنوان ACU امضا شد که یک معاهده بانکی بود. در این معاهده قرار بر این بود مثلاً اگر ایران از هند چای می‌خرید، بانک مرکزی هند به فروشنده چای روپیه دهد و متقابلاً وقتی ما کالایی را می‌فروختیم بانک مرکزی ایران به فروشنده ریال پرداخت می‌کرد، این دو با معادل دلاری آن تهاتر می‌شد اگر صادرات ایران بیشتر بود و آنها به ما بدهکار می‌شدند، هندی‌ها بعد از دو ماه باید به ما دلار می‌دادند و اگر صادرات آنها بیشتر بود ایران بعد از دو ماه باید به آنان دلار پرداخت می‌کرد. این کمک خوبی بود که هر دو کشور بتوانند با پول خود معامله و صادرات کنند اما هندی‌ها از سال 2011 که ایران وارد تحریم‌ها شد زیر این پیمان زدند و دیگر حاضر نشدند قرارداد ACU را اجرا کنند. اگر هند به این قرارداد پایبند می‌ماند بخشی از تحریم‌های ما عملاً برداشته می‌شد.

من به شخصه شاهد این موضوع بودم که هندی‌ها بابت خریدهایی که از ما کرده بودند، بعد از دو ماه باید به ما پول می‌دادند که این کار را نکردند و بعد از آن دیگر کسی حاضر نشد این قرارداد را اجرا کند. اکنون نیز حتی اگر بریکس پول واحد ایجاد کند و اعضای آن با آن پول معامله کنند باز با ایران کار نخواهند کرد. مردم ایران قطعاً خوشحال خواهند شد که ارتباطات بین‌المللی ما ولو با چین و روسیه گسترش پیدا کند اما تا وقتی تحریم‌های بانکی وجود دارد ما از امکانات و ارتباطات جهان نمی‌توانیم استفاده کنیم. ایران حتی قبل از اینکه به FATF بپیوندد باید از تحریم‌های بانکی رهایی پیدا کند چون آمریکا به بانک‌های جهانی (و نه‌فقط به بانک‌های آمریکا) اجازه همکاری با ایران را نمی‌دهد و حتی بانک‌های چینی با ما کار نمی‌کنند چون از تحریم آمریکا می‌ترسند. FATF یک قاعده بانکی است که بعد از تحریم‌ها به کار می‌آید که البته بانک‌های ما نیز به آن تجهیز نشده‌اند و پذیرفتن FATF نیاز به اصلاح ساختار بانکی دارد. ما باید به این نکته توجه داشته باشیم که بحث تحریم‌ها و بحث FATF دو مقوله جداگانه هستند و باید هر کدام را جداگانه حل کنیم تا بتوانیم ارتباطات بین‌المللی خود را تقویت کنیم.