صبح نو/متن پیش رو در صبح نو منتشر شده و بازنشرش در آخرین خبر به معنای تاییدش نیست

دیوارنگاره میدان ولیعصر (عج) یکی از خبرسازترین دیوارنگاره‌های موجود در سطح کشور است که با توجه به اهمیت موقعیت جغرافیایی در تهران و وسعت قابل‌توجهی که مشرف به میدان ولیعصر(عج) دارد، معمولا و در موقعیت‌های مختلف مناسبتی مورد توجه قرار می‌گیرد. با این وجود طرح جذابی که روز دوشنبه ۲۷ شهریورماه با عنوان «بانک مَلّاک» نصب شد، یکی از خبرسازترین سوژه‌ها و اتفاق‌های رسانه‌ای هفته‌های اخیر را رقم زد. این طرح که محصول خانه طراحان انقلاب اسلامی وابسته به سازمان هنری رسانه‌ای اوج بود، برای نخستین‌بار به موضوع بنگاه‌داری بانک‌ها و آسیب‌زدن این مؤسسات به اقتصاد کشور اشاره داشت و با توجه به جمله‌ای از مقام معظم رهبری انتخاب شده بود که در سال ۱۳۹۷ خطاب به مسئولین دولت‌ها بیان شده است: «بانک‌ها غلط می‌کنند با پول مردم بنگاه‌داری کنند.»
دیوارنگاره خبرساز با این وجود که در مدت کوتاهی مورد توجه رسانه‌ها و فعالان فضای مجازی قرار گرفت، با فشار بانک‌ها، روز جمعه جمع‌آوری شد و دیوارنگاره‌ قبلی که برای ماه رمضان سال گذشته نصب شده بود، مجددا در این مکان نصب شد که البته این اتفاق هم بازتاب گسترده‌ای در فضای مجازی داشت.
برخی فعالان رسانه‌ای دلیل جمع‌آوری این دیوارنگاره را فشار بانک‌ها اعلام کردند؛ چراکه بانک‌ها از اصلی‌ترین حامیان مالی تابلوهای تبلیغاتی پایتخت به‌شمار می‌روند و از ساعت‌های ابتدایی با فشار گسترده به دنبال حذف این دیوارنگاره در راستای استمرار تعامل و همکاری با شهرداری تهران بودند که البته خیلی زود نیز در این مسیر به موفقیت رسیدند.

اعتراض به بنگاه‌داری بانک‌ها
علی بایبردی، مسئول آتلیه گرافیک خانه طراحان انقلاب اسلامی وابسته به سازمان اوج درباره دیوارنگاره «بانک ملّاک» که در میدان ولیعصر (عج) نصب و خبرساز شد، اظهار داشت: «از دو ماه پیش تصمیم بر آن شد در زمینه مسکن، دیوارنگاره‌ای طراحی و بر روی دیوار میدان ولیعصر (عج) نصب شود. چون به‌هرحال موضوع مسکن، دغدغه بسیاری از مردم است و گرانی که در زمینه مسکن به وجود آمده اتفاقی است که اقشار گوناگون جامعه را با خود درگیر کرده است.»
بایبردی ادامه داد: «برای تولید طرح موردنظر جلسه‌ای تشکیل شد. در این جلسه از تیم‌های مختلف رسانه‌ای و محتوایی دعوت به عمل آمد تا با یک فکر جمعی، نتیجه‌گیری نهایی اتفاق بیفتد. نتیجه‌گیری این جلسه این بود که یکی از رویکردهای پر بحث مسکن، موضوع بنگاه‌داری بانک‌هاست. موضوعی که مقام‌معظم رهبری نیز سال ۱۳۹۷ به آن اشاره کردند و تأکید داشتند بانک‌ها بنگاه‌داری می‌کنند و این کار اشتباه است.»
وی گفت: «مقصر بخش عظیمی از گرانی مسکن، بانک‌ها هستند. ازاین‌رو بحث بنگاه‌داری که مقام‌معظم رهبری هم به آن اشاره کردند باعث شد اعداد و ارقام‌ زیادی در این زمینه بازنشر داده شود. به‌عنوان مثال مجتبی یوسفی، عضو کمیسیون عمران مجلس چندی پیش اعلام کرده بود سه بانک در حال حاضر بیش از ۳۰ هزار خانه خالی دارند. 
اتفاقی که به‌تنهایی هم باعث رکود بازار مسکن شده و هم به گرانی آن دامن می‌زند.»
مسئول آتلیه گرافیک خانه طراحان انقلاب اسلامی ادامه داد: «بنگاه‌داری بانک‌ها موضوعی بود که در نهایت تصمیم گرفته شد روی آن مانور داده شود. در گام نخست نیز صحبت مقام معظم رهبری درباره بنگاه‌داری بانک‌ها که گفتند: «بانک‌ها غلط می‌کنند با پول مردم بنگاه‌داری کنند.» به‌عنوان شعار دیوارنگاره انتخاب و سپس ایده‌پردازی درباره طرح موردنظر انجام شد.»
بایبردی در توضیح طرح نهایی گفت: «طرح نهایی پیاده شده بر روی دیوار میدان ولیعصر (عج) یک بانک است که روی آن مانند مغازه‌های مشاور املاک، چراغ‌های نئون کار شده که خرید، فروش، رهن و اجاره انجام می‌دهد. انتخاب لوگوی بانک‌ها به‌طور مستقیم امکان‌پذیر نبود، چون بانک‌های ثبت شده هستند و از نظر حقوقی طرح با مشکل مواجه می‌شد، لذا به‌صورت کنایه لوگوها را تغییر داده؛ اما تغییرات به‌صورتی است که مخاطب متوجه خواهد شد منظور چه بانک‌هایی هستند. بانک‌های زیادی بودند؛ اما از یک طرف بیشتر تلاش بر آن بوده تا هم از لوگوهای نزدیک به بانک‌های دولتی و هم خصوصی استفاده شود و از طرف دیگر لوگوهایی بیشتر مدنظر بود که باعث آسیب به طرح گرافیکی نشود.»

ادامه اعتراض‌ها به حذف دیوارنگاره
اعتراض به حذف دیوارنگاره میدان ولیعصر(عج) که به نظر می‌رسد با رویکرد درست و به‌جایی عنوان شده بود و بازخوردهای مثبتی به همراه داشت، همچنان در فضای مجازی ادامه دارد.
حسن انتخاب موضوع مرتبط با بحران مسکن و رویکردی که با مأموریت و وظیفه بانک‌ها در اقتصاد کشور غیرمرتبط و درعین‌حال آسیب‌زا است، ازجمله دلایل استقبال گسترده از این طرح بود خصوصا انتخاب بخش صریح و قاطعی از بیانات مقام معظم رهبری که مخالفت ایشان با رویکرد غیرمرتبط و آسیب‌زای برخی بانک‌ها در حوزه مسکن را به‌خوبی نشان می‌دهد.
با این وجود سوالی که از روز جمعه تاکنون در فضای مجازی به شکل جدی مطرح شده و همچنان پاسخ مناسبی دریافت نکرده، دلیل حذف و تغییر این دیوارنگاره است.
آنچه مسلم است عدم اشاره مستقیم به نام بانک‌ها، عدم استفاده مشخص و واضح از لوگو و نشان اقتصادی بانک‌ها و در ادامه نشان‌دادن پیامی روشن و شفاف در خصوص فعالیت‌های بعضا مخرب برخی بانک‌ها در حوزه مسکن نشان می‌دهد که هیچ‌گونه اقدام نادرست و غیرقانونی در طراحی و نصب این دیوارنگاره صورت نگرفته و باید روشن شود دلیل حذف چنین طرحی که با استقبال مثبت مردمی و رسانه‌ای نیز همراه بوده است چیست و چه قدرت‌هایی این توان و امکان نفوذ را دارند که با اعمال فشار، متولیان حوزه مدیریت شهری را مجبور به پذیرش چنین خواسته‌ای کنند.

آنچه مسلم است حذف دیوارنگاره «بانک مَلّاک» موجب شد این طرح بیش از هر طرح دیگری دیده شده و موردتوجه ده‌ها میلیون کاربر و مخاطب قرار بگیرد. 
طراحان این دیوارنگاره در کوتاه‌ترین زمان به هدف اصلی خودشان رسیدند و پیام موردنظر را به جامعه مخابره کردند؛ اما باید دید در نهایت شفاف‌سازی لازم در خصوص دلیل حذف و تغییر این دیوارنگاره بر اساس مطالبه مخاطبان صورت می‌گیرد؟