اکو ایران/متن پیش رو در اکو ایران منتشر شده و بازنشرش در آخرین خبر به معنای تاییدش نیست

در حالی که دولت بایدن به دنبال برقراری توافق عادی‌سازی روابط بین عربستان سعودی و اسرائیل است، یک مقام آمریکایی که وظیفه توسعه توافقنامه آبراهام را بر عهده دارد ادعا کرده نشست آتی اسرائیل و چندین کشور عربی، زمینه را برای ائتلاف منطقه‌ای بسیار گسترده‌تر فراهم کند.

به نوشته المانیتور، دانیل شاپیرو، مشاور ارشد جدید وزارت امور خارجه برای ائتلاف منطقه‌ای به این رسانه گفته که او بر روی «برنامه گسترش عادی‌سازی» از جمله از طریق مجمع نقب متمرکز است که هدف آن تقویت روابط اقتصادی و دیپلماتیک در حال ظهور بین اسرائیل و همسایگان عربی است.

در مارس 2022، برای اولین بار در خاک اسرائیل، دیپلمات‌های ارشد امارات متحده عربی، بحرین، مراکش و مصر به همتایان اسرائیلی و آمریکایی خود برای نشستی پیوستند که ادعا می‌شد حاکی از صف‌بندی‌های جدید در حال تغییر شکل خاورمیانه بود. این نمایش نادر از همکاری زمانی رخ داد که دولت بایدن به دنبال مواجهه با ایران، ترمیم روابط تشکیلات خودگردان فلسطین و اسرائیل و کاهش نفوذ فزاینده چین در منطقه بود. 

شاپیرو در اولین مصاحبه خود با یک رسانه آمریکایی از زمان انتصابش در جولای گفت: «کارهای زیادی برای انجام دادن وجود دارد تا اینکه بدانیم آیا همه با هم جمع می‌شوند یا خیر.»

دومین گردهمایی نقب در سطح وزیران ابتدا قرار بود در اوایل سال 2023 برگزار شود، اما در بحبوحه تشدید تنش‌ها بین فلسطینی‌ها و کابینه راست افراطی بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، توسط میزبان امسال، مراکش، به تعویق افتاد.

منابع دیپلماتیک متعدد به المانیتور گفتند که پس از تأخیرهای مکرر، انتظار می‌رود این مجمع در اواخر ماه جاری میلادی در این کشور شمال آفریقا برگزار شود.

شاپیرو، سفیر سابق آمریکا در اسرائیل، ادعا کرده: «آسه آن برای من استاندارد طلایی است که چگونه یک منطقه بزرگ و متنوع از کشورها می‌توانند تصمیم بگیرند که منافع آنها از طریق ادغام با یکدیگر به بهترین شکل تأمین شود و مذاکره به عنوان یک بلوک با سایر شرکای خارج از آن منطقه».

برنامه‌ها برای دومین نشست سران نقب در حالی صورت می‌گیرد که مقامات آمریکایی در تلاش برای میانجیگری روابط دیپلماتیک کامل بین اسرائیل و عربستان سعودی هستند. نزدیکی دو طرف که زمانی غیرقابل تصور بود، نه تنها به عنوان یک پیروزی برای جو بایدن در سیاست خارجی تلقی می‌شود، بلکه ممکن است به طور بالقوه در را برای دیگر کشورهای عرب و اکثریت مسلمان مانند اندونزی، مالزی و موریتانی برای بستن پیمان‌های مشابه باز کند. کشورهایی مانند عمان که قبلاً سطحی از همکاری با اسرائیل داشتند نیز ممکن است ، در صورتی که قدرتمندترین سلطنت سنی منطقه پیش‌قدم شود، تمایل بیشتری به رسمیت بخشیدن به این روابط داشته باشند. 

شاپیرو گفت: «فکر نمی‌کنم هیچ تردیدی وجود داشته باشد که تصمیم عربستان سعودی برای عادی‌سازی روابط با اسرائیل تأثیری داشته باشد که به کشورهای دیگر سرایت کند. این یکی از مزایای بالقوه زیاد این تحول، در صورت وقوع، برای ما است.» او افزود: «برخی از کشورهایی که به توسعه روابط با اسرائیل فکر می‌کنند، اعلام کرده‌اند که منتظرند ببینند مذاکرات این کشور با عربستان سعودی چگونه پیش خواهد رفت.» شاپیرو در ادامه گفت: «تعدادی از کشورها در جهان عرب، آفریقا و شرق آسیا وجود دارند که یکسان هستند. کشورهایی هستند که در حال بررسی انواع احتمالات، زمان بندی، گزینه‌ها و نحوه تنظیم برنامه‌ریزی خود با این خبر عمومی هستند که همه ما دنبال می‌کنیم.»

اسرائیل و عربستان سعودی در حال ایجاد چارچوبی برای یک پیمان پرهیاهو هستند، اما این امر مستلزم سازش قابل توجهی از سوی ایالات‌متحده است. ریاض به دنبال تضمین‌های امنیتی از سوی واشنگتن و حمایت ایالات‌متحده برای توسعه برنامه هسته‌ای غیرنظامی است که هر دو با مقاومت متحدان بایدن در کنگره مواجه خواهند شد.

برای فروش این قرارداد در داخل، عربستان سعودی همچنین اسرائیل را تحت فشار قرار می‌دهد تا به فلسطینی‌ها امتیاز بدهد، چشم‌اندازی که قبلاً با مخالفت اعضای مذهبی‌ترین و راست‌گراترین کابینه تاریخ اسرائیل مواجه شده است.

المانیتور پیشتر گزارش داده بود که طرفین در حال بحث در مورد انتقال زمین‌های تحت کنترل اسرائیل در منطقه C کرانه باختری به منطقه B که تحت کنترل مشترک اسرائیل و فلسطین است، هستند. هم‌چنین توقف ساخت و توسعه شهرک‌سازی توسط اسرائیل در کرانه باختری، که اسرائیل در جریان جنگ 1967 خاورمیانه به تصرف خود درآورد، روی میز است.

شاپیرو گفت: هنوز خیلی زود است که بدانیم جزء مهم فلسطینی توافق اسرائیل و عربستان چه خواهد بود، اما گفت که مقامات آمریکایی با فلسطینی‌ها دیدار کرده‌اند تا درباره چگونگی مشارکت یا بهره‌مندی آن‌ها در ترتیباتی که با یک عادی‌سازی اسرائیلی-سعودی همراه است صحبت کنند.»

فلسطینی‌ها می‌گویند که دولت ترامپ قبل از میانجی‌گری در توافق‌ ابراهیم با آن‌ها مشورت نکرده است، توافقی که امارات متحده عربی عادی‌سازی روابط خود با اسرائیل در ازای تعلیق الحاق بخش‌هایی از کرانه باختری اشغالی توسط این رژیم انجام داد. این توافق نامه ابتکار صلح عربی در سال 2002 را که توسط ملک عبدالله پادشاه فقید عربستان حمایت می‌شد، تضعیف کرد. توافقی که می‌گفت کشورهای عربی تنها در ازای تشکیل کشور فلسطین و خروج کامل اسرائیل از سرزمین‌هایی که در سال 1967 تصرف کرده بود، با اسرائیل عادی خواهند شد.

شاپیرو گفت: «یکی از چیزهایی که در زمان توافق ابراهیم دیدیم، عمدتاً رد این تصمیم توسط فلسطینیان بود. آنها ممکن است از آن غافلگیر شده باشند. آنها ممکن است مقدار مشخصی از ناامیدی، حتی خیانت را احساس کرده باشند» . شاپیرو «تفاوت قابل توجهی در رویکرد» از سوی فلسطینی‌ها به مذاکرات کنونی اسرائیل و عربستان را توصیف کرد تا ببینند مکانیسمی وجود دارد که به وسیله آن آنها می‌توانند برخی از اهداف خود را پیش ببرند، که البته شامل زنده نگه داشتن پیشرفت به سوی راه‌حل [به اصطلاح] دو کشوری است.

نشانه‌های روشنی وجود دارد که تلاش‌های پرمخاطره عربستان و اسرائیل در حال پیشرفت است، از جمله اولین سفر عمومی دو  وزیر اسرائیلی به عربستان سعودی در هفته گذشته و افزایش امیدواری از سوی رهبران این بازیگران.