دنیای اقتصاد/متن پیش رو در دنیای اقتصاد منتشر شده و بازنشرش در آخرین خبر به معنای تاییدش نیست

دیروز صبح (شنبه) اسرائیل آخرالزمان را به چشم خود دید. درحالی‌که صهیونیست‌ها تازه از خواب بیدار شده و دستی بر سر و روی خود می‌کشیدند، ناگهان آسمان اسرائیل سیاه شد و غرش موشک‌ها به صدا درآمد. به دنبال آن صدای آژیر در سراسر اسرائیل شنیده شد. همزمان در درون اسرائیل و در مناطق هم‌مرز با نوار غزه، نیروهای حماس سوار بر نیسان‌های سفید به حرکت درآمدند و تنها چیزی که شنیده می‌شد، صدای رگبار گلوله در خیابان‌های اسرائیل بود. در همان آغاز حملات موشکی و زمینی حماس به اسرائیل، گفته شد که حدود ۷هزار موشک از غزه به اسرائیل پرتاب شد و به‌صورت همزمان نیروهای زمینی حماس به ۱۴نقطه از اسرائیل «رخنه کردند».

تاریخ تکرار شد
شرایط امروز سرزمین‌های اشغالی را می‌توان به قبل و بعد از حمله اکتبر تقسیم کرد. حملات دیروز به لحاظ وسعت، گستردگی و عمق را شاید بتوان با برخی جنبه‌های جنگ یوم کیپور در سال۱۹۷۳ مقایسه کرد.

الف) مشابهت‌ها
یک تشابه بین «طوفان الاقصی» و جنگ «یوم کیپور» عنصر «غافلگیری» است. اگر در سال۱۹۷۳ این مصر و سوریه بودند که دست به حمله‌ای غافلگیرانه علیه مواضع نیروهای اسرائیلی در شرق کانال سوئز و ارتفاعات جولان زدند (مناطقی که ۶سال قبل در جنگ ۶روزه به تصرف قوای اسرائیل درآمده بود)، این‌بار هم عنصر غافلگیری باعث شد نیروهای حماس از زمین و هوا و دریا اسرائیل را غافلگیر کنند؛ به‌گونه‌ای که در همان دقایق اول تلفات قابل توجه و ضربه روانی شدیدی به طرف اسرائیلی وارد آمد که زخم آن بر روح و روان اسرائیلی‌ها تا سال‌ها باقی خواهد ماند. دومین تشابه این است که جنگ یوم کیپور در ۲بعدازظهر ۶اکتبر رخ داد و تا ۲۵ همان ماه به طول انجامید؛ روزی که از غروب ۹مهر ماه آغاز شد و یهودیان در آن روزه‌دار بودند. ازآنجاکه این جنگ در ماه اکتبر و ماه رمضان رخ می‌داد به جنگ اکتبر و جنگ رمضان نیز معروف شده است. در سال۲۰۲۳ هم باز آغاز جنگ در (۷) اکتبر یا (۱۵) مهرماه است. در این روزها هم بیشتر اسرائیلی‌ها درگیر مراسم سال نویشان بود که با حمله حماس مواجه شدند.

ب) تفاوت‌ها
اما نکته مهم در این میان این است که در جنگ یوم کیپور این «کشور»های عربی بودند که وارد جنگ تمام‌عیار با اسرائیل شدند؛ اما در سال۲۰۲۳ یک جنبش شبه‌نظامی وارد جنگی تمام‌عیار با اسرائیل شد. در سال۱۹۶۷ ارتش‌های عربی طی جنگ ۶روزه با اسرائیل شکست سختی خوردند و بخش‌هایی از مصر، سوریه و اردن جدا و به اسرائیل ملحق شد. جنگ ۱۹۷۳ در حقیقت جبران تحقیر ۱۹۶۷ بود. این جنگ موجب تقویت ناسیونالیسم عربی شد.

با این حال، اسرائیل پیش از این چندین نبرد هم در غزه انجام داده بود که دو مورد از آنها در تاریخ غزه ماندگار شد: اولی، جنگ ۲۲روزه است که از یکشنبه ۲۷دسامبر۲۰۰۸ (۷دی۱۳۸۷) تا ۱۸ژانویه۲۰۰۹ (۲۹دی۱۳۸۷) ادامه یافت و براثر آن حدود ۱۵۰۰فلسطینی به شهادت رسیدند که بیش از ۴۰۰نفر آنها کودک و ۱۱۱نفر نیز زن بودند و قریب ۴هزار و ۵۰۰فلسطینی نیز زخمی شدند. روز آغازین این جنگ، خونین‌ترین روز در تاریخ فلسطین محسوب می‌شود؛ به‌گونه‌ای‌که بیش از ۲۰۰فلسطینی بر اثر حملات هوایی رژیم صهیونیستی به شهادت رسیدند و بیش از ۷۰۰ نفر نیز مجروح شدند تا جایی که این روز را یکشنبه سیاه نامیدند. در این جنگ دست‌کم ۱۰۰سرباز صهیونیست به هلاکت رسید و حدود ۱۰۰۰نفر از صهیونیست‌ها نیز زخمی شدند. دومی، هم جنگ۲۰۱۴ که از ۸ژوئیه تا ۲۶اوت۲۰۱۴ ادامه یافت. این عملیات که به رهبری حماس انجام گرفت، در طرف فلسطینی عملیات «بنیاد استوار» نام گرفته و در اسرائیل عملیات «تیغه حفاظتی» نامیده شده است.

این عملیات در پی ربایش و قتل سه نوجوان اسرائیلی در ۱۲ژوئن۲۰۱۴ (میلادی) آغاز شد.در پی این آدم‌ربایی نیروهای اسرائیلی ۱۰ فلسطینی زیر ۱۸سال را به قتل رساندند‌ و بین ۳۵۰ تا ۶۰۰تن از فلسطینان را بازداشت کردند و ۶ رزمنده حماس هم به شهادت رسیدند. حماس در پاسخ به این اقدام ۱۰۰موشک را از غزه به سمت سرزمین اسرائیل پرتاب کرد و نیروی هوایی اسرائیل نیز ۵۰هدف را در نوار غره مورد حمله قرار داد.آخرین مورد هم در سال ۲۰۲۱ به وقوع پیوست. در این سال درگیری‌های خشونت‌باری بین معترضان فلسطینی و پلیس اسرائیل بر سر حکم دادگاه عالی اسرائیل درخصوص بیرون راندن فلسطینیان از شیخ جراح، بیت‌المقدس شرقی درگرفت. اعتراضات از ۶مه آغاز شد و ۴روز بعد به یک جنگ تمام‌عیار تبدیل شد که به مدت ۱۱روز تا تاریخ ۲۱مه ادامه یافت و با آتش‌بس پایان یافت.

تبعات منطقه‌ای جنگ
با توجه به اینکه طی هفته‌ها و ماه‌های اخیر اخباری دال بر عادی‌سازی روابط کشورهای عربی با اسرائیل در رسانه‌ها منتشر شده بود و نخست‌وزیر اسرائیل هم در صحن سازمان ملل نقشه‌ای را نشان داد که در آن اسرائیل سال۱۹۴۸ (سال تاسیس این رژیم) در محاصره دولت‌های عربی خصم بود و سال۲۰۲۳ که به قول او دیگر «خصمی» وجود نداشت، اما این جنگ نشان داد که مساله فلسطین می‌تواند بار دیگر از زیر به سطح بیاید. پس از شکل‌گیری «پیمان ابراهیم» و عادی‌سازی رابطه میان اعراب با اسرائیل، مساله فلسطین می‌رفت که به فراموشی سپرده شود؛ اما «طوفان الاقصی» می‌تواند بار دیگر مساله فلسطین را در صدر اخبار بین‌المللی قرار دهد. برخی اهل نظر بر این باورند که با شدت یافتن جنگ ممکن است مساله عادی‌سازی به‌طور موقت به حاشیه برود.

در مقابل، تظاهرات مردمی در کشورهای عربی در حمایت از فلسطین برگزار شود. در صورت تداوم جنگ و شدت یافتن خشونت در مناطق فلسطینی، مساله «امنیت» اسرائیل در اولویت این رژیم و غرب قرار خواهد گرفت. به هر روی، برخی تحلیلگران بر این باورند که علت اصلی غافلگیری اسرائیل دو پاره شدن صهیونیست‌ها به‌دلیل اصلاحات قضایی است که قرار بود نتانیاهو انجام دهد. افزون بر این، حماس بزرگ‌ترین تحقیر را علیه اسرائیل روا داشت. اما این تحقیرها چه بود؟

اول) حمله غافلگیرانه تمام‌عیار به اسرائیل و ورود به سرزمین‌های اسرائیلی برای اولین‌بار و تسلط بر ۱۴نقطه در اسرائیل و موج بی‌سابقه اسرای اسرائیلی.

دوم) نیروهای القسام اعلام کردند که ژنرال «نمرود آلونی»، فرمانده لشکر ویژه ارتش اسرائیل معروف به (نیروی عمق)، در منزلش در خواب دستگیر و با پای برهنه و شورت و زیرپوش به فلسطین منتقل شد.اما صفحه توئیتری ارتش اسرائیل این خبر را تکذیب کرد. 

سوم) پرتاب ۷هزار موشک به اسرائیل و حمله از زمین و دریا و هوا به این رژیم. با این حال، افزایش سطح خشونت باعث می‌شود هزینه مصالحه با اسرائیل در سرزمین‌های عربی بالا برود و احتمالا تا مدتی «ترمز عادی‌سازی» کشیده شود. حماس در این میان بازی را «برده» است؛ زیرا هم اسرائیل را تحقیر می‌کند، هم مساله فلسطین را به دستور کار و گفتمان اعراب بازمی‌گرداند، هم واکنش خشونت‌آمیز اسرائیل برگ برنده‌ای برای این گروه و مساله فلسطین خواهد بود.