چهارشنبه 07 اسفند 1404 - 15:26

کد خبر 242019

پنج‌شنبه 27 مهر 1402 - 09:11:29


سرمقاله اعتماد/ فلسطین در گذر زمان


اعتماد/ « فلسطین در گذر زمان » عنوان سرمقاله روزنامه اعتماد نوشته محمدرضا ناصری‌شوهان است که می‌توانید آن را در ادامه بخوانید:

درگیری فلسطین و اسراییل، مناقشه‌ای جاری میان فلسطینی‌ها و اسراییلی‌هاست که در میانه سده بیستم آغاز شده است.   به‌طوری که درگیری فلسطین و اسراییل، بخش محوری درگیری گسترده‌تر اسراییل و اعراب است و از آن به عنوان «رام‌نشدنی‌ترین منازعه تاریخ معاصر» یاد شده است.  همان‌طور که می‌دانیم طرف‌های اصلی درگیر در این جنگ اسراییل و فلسطین، اسراییل و دولت تمام فلسطین، تشکیلات خودگردان فلسطین، سازمان آزادی‌بخش فلسطین، فتح (کرانه باختری) و حماس (نوار غزه)، با وجود حامیانی برای اسراییل از جمله ایالات متحده امریکا از ١٩٦٧ تاکنون و سابقا حمایت‌های دولت‌های فرانسه، بریتانیا و دولت آزاد لبنان بوده است. همچنین اتحادیه عرب، سازمان همکاری اسلامی، دولت‌های ایران و سوریه و سابقا اتحاد جماهیر شوروی از حامیان فلسطین بوده‌اند.  از جمله مهم‌ترین کشورهایی که موضع جدی در این درگیری دارند، باید به ایالات متحده امریکا که اصلی‌ترین طرفدار و پشتیبان اسراییل است و جمهوری اسلامی ایران که اصلی‌ترین طرفدار و حامی فلسطین است، اشاره کرد. مساله فلسطین از قرن بیستم میلادی و با کنار کشیدن انگلیس از قیمومیت این کشور آغاز شد و در حال حاضر یکی از مهم‌ترین مساله جهان اسلام محسوب می‌شود.  حال با گذشت زمان، آنچه از سرزمین گسترده فلسطین برای فلسطینیان باقی مانده، تنها مناطق کرانه باختری و نوار غزه است که با این حساب تاکنون حدود نود درصد سرزمین اولیه فلسطین تحت اشغال کامل اسراییل درآمده است. برای رفع نزاع میان فلسطین و اسراییل تاکنون تلاش‌هایی فراوان صورت گرفته است که تماما با شکست مواجه شده‌اند. بررسی مساله فلسطین و بحران ایجاد شده در منطقه خاورمیانه توسط رژیم اسراییل، باعث شده است که بحران فلسطین به عنوان مبحثی دشوار و پیچیده از ابعاد مختلف مورد توجه قرار گیرد. پس از حمایت‌های گسترده جهت غرب و تشکیل کشور اسراییل، خشم فلسطینیان در مقابل این دولت بیش از پیش شعله‌ور شد و مداخله‌گران خارجی را به فکر میانجیگری انداخت. فلسطینیان در این مورد به دو دسته تقسیم می‌شوند: آنهایی که خواستار خروج کامل اسراییلیان و باز پس‌گیری تمام اراضی اولیه خود هستند و  دسته دوم که دوست امریکایی‌ها و جهان غرب خوانده می‌شوند، و مرزهایی که به سبب بروز جنگ 1997 کرانه باختری و نوار غزه را برای فلسطینیان می‌داند، به عنوان سرزمین فلسطینیان قبول کرده‌اند.  در هر صورت، وجود وقایع متنوع و وضعیت جغرافیایی سرزمین فلسطین سبب ایجاد اختلافات جدی و بعضا غیرقابل رفعی میان فلسطین و اسراییل شده است. واکاوی مساله فلسطین و شرایط پیدایش اسراییل در سال 1948 میلادی مبحثی است که پیچیدگی‌های زیادی در بررسی این مساله پیدا کرده و این مساله در سطح منطقه موضوعی است که دارای ابعاد مختلفی است. همچنین کنکاش پیرامون نقش اعراب و رویکردهای متفاوت آنان درباره مساله فلسطین و اسراییل از جمله مسائلی است که از جهات مختلف تاکنون مورد توجه پژوهشگران قرار گرفته است. دیدگاه جهان اسلام و غرب و اختلاف‌نظر آنان در این باره نیز از دیگر مسائل قابل تامل و بررسی در این حوزه است. امروزه با توجه به رویکرد سازشکارانه دولت‌های عربی، جایگاه ایران به عنوان حامی فلسطین روز به روز از اهمیت بیشتری برخوردار است. خاورمیانه از حدود یک قرن پیش و مخصوصا پس از جنگ جهانی دوم، کانون عمده جنگ‌ها و بحران‌ها بوده و در قرن بیست و یکم با جنگ و ترور مترادف شده است.  مناقشه در منطقه در سطوح مختلف همچون مناقشات منطقه‌ای دیرپا، درگیری‌های کوتاه‌مدت درون‌منطقه‌ای، منازعات داخلی، پدیده صعودی تروریسم و جنگ‌های تحمیلی از سوی بازیگران خارجی رخ داده و مناقشات بین دولت‌ها و همچنین میان گروه‌های قومی در تمام سطوح وجود داشته است. مناقشات منطقه‌ای عمدتا متاثر از مناقشه اعراب-اسراییل بوده و این نزاع برای دهه‌ها بر فضای سیاسی خاورمیانه سیطره داشته است.  مناقشه اعراب/فلسطینی‌ها و اسراییل، با تاسیس دولت اسراییلی به اوج خود رسید، اما ریشه این مناقشه به حوادث پیش از تاسیس اسراییل بازمی‌گردد، یعنی به ایامی که رهبران عرب در فلسطین تلاش می‌کردند تا مانع به وجود آمدن موطن ملی یهودی در آن سرزمین شوند.  در واقع کشمکش زمانی آغاز شد که ساکنین محلی هنوز این سرزمین را به نام فلسطین نمی‌شناختند و آن را جزیی از امپراتوری عثمانی می‌دانستند. به عبارت دیگر، ریشه‌های مناقشه معاصر اعراب-اسراییل در پیدایش صهیونیسم و ملی‌گرایی عربی در اواخر سده ۱۹ میلادی و ادعاهای متعارض آنها نسبت به سرزمینی نهفته است که از یکسو به عنوان وطن تاریخی مردم یهود و از طرف دیگر متعلق به اعراب فلسطین و جزیی از سرزمین‌های اسلامی تلقی می‌شود.  بنابراین ریشه و گذشته تاریخ فلسطین را باید در تاریخ امپراتوری عثمانی جست‌وجو کرد. رویکرد کشورهای عربی پس از سال 1967 و جنگ شش روزه بیشتر به سوی منفعت‌طلبی و سازش با اسراییل پیش رفت. مساله‌ای که باعث شد مردم فلسطین بیش از پیش مورد رنج و محنت قرار گیرند.
بر این اساس در سال ۱۹۴۸ قیمومیت بریتانیا بر فلسطین در روز ١٤ مه پایان یافت و در همان روز کشور اسراییل رسما اعلام موجودیت کرد. درست فردای آن روز ارتش‌های کشورهای عربی و گروه‌های زیادی از چریک‌های داوطلب عرب به محدوده رژیم تازه‌ تاسیس اسراییل از چند جبهه حمله بردند و جنگ استقلال اسراییل از ماه مه ١٩٤٨ تا جولای ۱۹۴۹ به طول انجامید که نهایتا به شکست عرب‌ها منتهی شد. همچنین در سال ١٩٦٧ میلادی ارتش اسراییل در پی تحریکات کشورهای عربی، طی ۶ روز صحرای سینا، کرانه باختری رود اردن، نوار غزه، بلندی‌های جولان و شهر قنیطره را به اشغال درآورد و بر تمام اورشلیم (بیت‌المقدس) مسلط شد و در پایان این درگیری‌ها اراضی تحت اداره اسراییل به بیش از ۳ برابر افزایش پیدا کرد.
با این جنگ حدود یک میلیون نفر دیگر از عرب‌های سرزمین‌های اشغال شده توسط اسراییل آواره شدند و کشور اسراییل با تسلط بر بلندی‌های جولان سوریه به ۵۵ کیلومتری دمشق نزدیک شد و این‌گونه بار دیگر اعراب شکست خورده و منجر به عقب‌نشینی آنها شد.
جنگ‌های فرسایش‌زا در ١٩٦٧ و مقاومت فلسطین در جنوب لبنان در ١٩82-١٩71 به پیروزی اسراییل منجر شد.همچنین جنگ یوم کیپور در ١٩٧٣، نخستین درگیری لبنان جنوبی در ١٩٧٨، جنگ ١٩٨٢ لبنان، درگیری‌های جنوب لبنان بین سال‌های 2000-1985، انتفاضه اول ١٩٨٧، حملات موشکی عراق به اسراییل ١٩٩١، انتفاضه دوم در ٢٠٠4-٢٠٠0، درگیری اسراییل در غزه در ٢٠٠٦، جنگ اسراییل و لبنان در ٢٠٠٦، جنگ غزه در ٢٠٠٨، عملیات ستون دفاعی در ٢٠١٢،  نبرد ٢٠١٤ اسراییل و غزه، بحران ٢٠٢١ اسراییل و فلسطین و اخیرا جنگ ٢٠٢٣ اسراییل و حماس از عمده نبردهای مهم این جریان در منطقه از حدود هفتاد سال پیش تاکنون بوده‌اند که اخیرا هم در ۷ اکتبر ۲۰۲۳، گروه‌های شبه‌نظامی فلسطینی به رهبری حماس تهاجمی گسترده و بی‌مانند در تاریخ تاسیس رژیم اسراییل و در‌گیری فلسطینیان با آن را علیه اسراییل از نوار غزه آغاز کردند، این نیروها از دیوار مرزی غزه و اسراییل گذشتند و از طریق گذرگاه‌های مرزی غزه وارد شهرک‌ها و تاسیسات نظامی و خاک اسراییل شدند. گردان‌های عزالدین قسام شاخه نظامی گروه حماس عملیات نظامی خود علیه اسراییل را توفان‌الاقصی نامگذاری کرده‌اند. این در واقع اولین درگیری مستقیم در داخل مرزهای اسراییل از زمان جنگ اعراب و اسراییل از ١٩٤٨ است. برخی ناظران از این رویدادها به عنوان انتفاضه سوم فلسطین یاد می‌کنند. فلسطین امروز تحت اشغال صهیونیسم قرار دارد و جنبش‌هایی در مقابله با آن تشکیل شده است که به مبارزه با آنها می‌پردازند، اگر نگاهی به نقشه جغرافیایی و سیر اشغال این خطه توسط اسراییل بیندازیم، متوجه خواهیم شد که عملا نود درصد یا بیشتر این سرزمین تحت اشغال اسراییل درآمده است.
با نگاهی به تاریخ مبارزات مردم و گروه‌های فلسطینی، از زمان تاسیس رژیم صهیونیستی تا قبل از انتفاضه، به خوبی مشخص می‌شود که گروه‌ها و جنبش‌های مبارز نتوانسته‌اند به نتایج امیدوار‌کننده‌ای دست یابند.
اختلافات ایدئولوژیکی، اختلافات در خط‌مشی مبارزه، نداشتن رهبری واحد، وابستگی گروه‌های مبارزه به کشورهای عربی و غیرعربی و مبارزات مقطعی از مهم‌ترین دلایل این ناکامی‌هاست.
مساله فلسطین همچنان مساله مهم نه تنها خاورمیانه بلکه مساله مهم آحاد جهان است و تمام جامعه جهانی را تحت تاثیر خود قرار داده است.
به نظر می‌رسد حمله اخیر حماس با طراحی و هماهنگی با کشورهایی مانند روسیه انجام شده باشد.
روسیه می‌خواهد امریکا و اروپا را مشغول حمایت از اسراییل کند تا اوکراین را بیشتر و بهتر در هم بکوبد.
در عین حال ‌باید گفت اسراییل به‌طور قطع و یقین در جریان این عملیات بوده و خودش را به موش مردگی زده تا بهانه‌ای باشد برای سرکوب نهایی حماس و اشغال مجدد باریکه غزه برای همیشه و اخراج فلسطینی‌ها از این ‌باریکه به کشورهای مصر و اردن و... .
 بنابراین در واقع تهاجم حماس و شروع انتفاضه سوم نقطه جوشی در فروپاشی روابط میان باریکه غزه و اسراییل بود.


پربیننده ترین

آخرین اخبار


سایر اخبار مرتبط