دنیای اقتصاد/بازنشر این تحلیل به معنای تاییدش نیست

مشاور امنیت ملی به‌دلیل مواضع اخیر خود مورد انتقاد قرار گرفته است. مقامات دولت بایدن از این ایده که سالیوان دیدگاهی پایدار و باثبات درباره مناقشات خاورمیانه ارائه می‌دهد، عقب‌نشینی کردند. به نوشته روزنامه نیویورک‌تایمز، جیک سالیوان، مشاور امنیت ملی جو بایدن، رئیس‌جمهوری ایالات متحده در مقاله‌ای ۷هزار کلمه‌ای برای مجله فارن افرز که این هفته منتشر شد، تلاش کرد وضعیت خاورمیانه را خلاصه و تشریح کند.
 
او در نسخه اصلی مقاله می‌نویسد: «اگرچه خاورمیانه همچنان درگیر چالش‌های همیشگی است، منطقه ساکت‌تر از دهه‌های گذشته است.» وی ضمن اشاره به باقی ماندن چالش‌ها، از جمله وضعیت متشنج بین اسرائیلی‌ها و فلسطینی‌ها و تهدید ایران، نوشت که در مواجهه با اصطکاک‌های «جدی»، «ما بحران‌ها را در غزه کاهش داده‌ایم».

اظهارات سالیوان با واقعیت چندان همخوانی نداشت. تنها پنج روز پس از ارسال مقاله او برای چاپ در ۲اکتبر، حماس یک حمله ویرانگر را در داخل اسرائیل ترتیب داد که حداقل ۱۴۰۰اسرائیلی را کشت و صدها نفر را گروگان گرفت.

در پی حملات هوایی تلافی‌جویانه اسرائیل به غزه که تحت کنترل حماس است، هزاران نفر شهید شدند و این حوادث به یک بحران انسانی منجر شده است. از هیچ‌کس نمی‌توان انتظار داشت که آینده را پیش‌بینی کند؛ اما این مقاله بینشی درباره اینکه چگونه ایالات متحده یک وضعیت انفجاری در خاورمیانه را اشتباه متوجه شده است، ارائه می‌دهد. درنهایت، تمام دیپلماسی‌ها، تبادل اطلاعات، بررسی‌ها و بازدیدها بدترین نقص دفاعی اسرائیل در نیم‌قرن اخیر را پیش‌بینی نکرد. قبل از انتشار این مقاله در فضای مجازی، فارن‌افرز از سالیوان خواست تا آن را به‌روز و حمله حماس را منعکس کند.
   
 نسخه آنلاین جمله «فضای آرام‌تر» سالیوان و همچنین ادعای او مبنی بر اینکه دولت بایدن بحران‌ها را در غزه «کاهش» داده است، پاک کرد. سالیوان نظرات علنی مشابهی را پیشتر بیان کرده بود. در ۲۹سپتامبر، او ارزیابی خود را با برخی از محافل سیاست خارجی، سیاسی و رسانه‌ای کشور به اشتراک گذاشت: «سالیوان به حضار و ‌میهمانان در جشنواره‌ای که توسط آتلانتیک برگزار شد، گفت که منطقه خاورمیانه امروز ساکت‌تر از دو دهه گذشته است.» نیروهای شبه‌نظامی حماس چند روز بعد آن اتفاق را رقم زدند.حالا منتقدان رئیس‌جمهوری به دولت و او هجوم آورده‌اند. یک ایمیل جمع‌آوری کمک مالی که روز چهارشنبه توسط کمپین ترامپ برای حامیان ارسال شد، «مشاور امنیت ملی بایدن را متوهم خواند و آن اظهارات را به‌شدت مورد انتقاد قرار داد. نشریات رسانه‌های محافظه‌کار نیز از این روند پیروی کرده‌اند. همه منتقدان سالیوان دست راستی نیستند.برت بروئن که به‌عنوان مدیر تعامل جهانی در کاخ سفید اوباما خدمت می‌کرد، گفت: «سالیوان به درد نزدیک‌بینی دچار شده است تا تمرکز بر برخی دستاوردهای مبتنی بر یک استراتژی واقعی.»

بروئن که خواستار اخراج سالیوان پس از خروج ایالات متحده از افغانستان در سال۲۰۲۱ بود، گفت: «جیک فوق‌العاده است، اما او هرگز زمان قابل توجهی را در هیچ‌یک از این مکان‌ها سپری نکرده است.»

با این حال، او از سالیوان، یکی از نیروهای موثر دولت اوباما و مشاور نزدیک هیلاری کلینتون، به‌عنوان استعدادی در سیاست خارجی یاد کرد که دولت بایدن را پس از حمله حماس به اسرائیل و متعاقب آن کشتن ۱۴۰۰اسرائیلی به‌خوبی رهبری کرد.  درباره تجربه بایدن در منطقه، بروئن گفت: «تجربه‌اندوزی نیز می‌تواند یک مسوولیت باشد. زمانی که شما به جهان آن‌گونه که چند دهه پیش بود نگاه می‌کنید، کارها درست پیش نمی‌رود و زمانه اکنون فرق کرده است.» او جیک را از این موضوع مستثنی نمی‌داند.

روز پنج‌شنبه، چندین مقام در دولت بایدن از این ایده که سالیوان چشم‌اندازی باثبات درباره خاورمیانه ارائه می‌دهد، عقب‌نشینی کردند. آنها گفتند، سالیوان تصویری از منطقه‌ای ارائه می‌دهد که گویی پس از سال‌ها جنگ، تغییر رژیم و بحران پناهندگان، آرام به نظر می‌رسد. یکی از مقامات ارشد دولت که به شرط ناشناس ماندن برای تشریح روند دولت پس از حملات صحبت کرد، گفت که هیچ کارشناسی نمی‌توانست پیش‌بینی کند که حماس به اسرائیل حمله کند، از نیروهای اسرائیلی عبور، شهرک‌نشینان را بکشد و صدها نفر را گروگان بگیرد. آدرین واتسون، سخنگوی شورای امنیت ملی در ایمیلی گفت که انتقاد رسانه‌های اجتماعی حول یک جمله بیان شده (یا نوشته شده) توسط سالیوان است.

او خاطرنشان کرد که سالیوان ساعت‌های بی‌شماری درباره این موضوع مشاوره کرده است، از جمله با «ران درمر»، وزیر امور استراتژیک اسرائیل، دو هفته قبل از ارائه مقاله. او و دیگر مقامات خاطرنشان کردند که سالیوان در اوایل سال جاری به اسرائیل و کرانه باختری سفر کرد تا روی «یک جزو اصلی فلسطینی» و روند عادی‌سازی کار کند که در واقع زمینه‌ساز سفر او به عربستان سعودی در ماه اوت بود.

واتسون نوشت: «درحالی‌که دنیا تغییر کرده است –همان‌طور که اغلب تغییر می‌کند- دو هفته گذشته تنها بر اهمیت ایجاد رویکردی که قبلا نسبت به منطقه داشتیم تاکید شد و آمریکا به‌دنبال ایجاد روابطی برای حل بحران فعلی و بحران‌های بعدی است.» سالیوان تاکنون به درخواست نیویورک‌تایمز برای پاسخگویی پاسخ مثبتی نداده است.

او در پایان هر دو نسخه از مقاله‌اش که«منابع قدرت آمریکایی» نام دارد و ظاهرا کنایه‌ای است از مقاله‌ای که اغلب به آن استناد می‌شود به‌نام «منابع رفتار شوروی» در سال۱۹۴۷  و در آغاز جنگ سرد نوشته شد، نکته مهمی را مطرح کرده است. سالیوان با اشاره به بحران موشکی کوبا در سال۱۹۶۲ و حمله عراق به کویت در سال۱۹۹۰، نوشت: «ایالات متحده در گذشته غافلگیر شده است. دولت سخت تلاش می‌کند تا آنچه را که در راه است، پیش‌بینی کند.»