صبح نو/متن پیش رو در صبح نو منتشر شده و بازنشرش در آخرین خبر به معنای تاییدش نیست

مجیدرضا حریری، کارشناس مسائل اقتصادی در گفت‌وگو با «صبح‌نو» به تشریح منطق دولت در تغییرات اخیر در کابینه پرداخت و اظهار کرد: زمانی می‌توانیم به عملکرد یک وزارت‌خانه انتقاد کنیم که بگوییم چه توقعی از آن داریم اما فرضا آن وزارت‌خانه قادر به اجرایی کردن این وظیفه نیست. توقعی که ما در این حوزه در وزارت‌خانه‌های اقتصادی داریم، روشن نیست، برای مثال اگر از وزارت صمت انتظار داریم که در خودروسازی خودکفا شود ولی ابزار لازم را به آن نداده‌ایم، حرف بی‌پایه و اساس به آن زده‌ایم. 
وی ادامه داد: وقتی در حوزه واردات خودرو شاهد هستیم که یک روز واردات خودرو را آزاد و روزی آن را ممنوع می‌کنیم، این مساله نشان‌دهنده سردرگمی ما در حوزه اقتصادی است. در این شرایط وزارت‌خانه‌ها هر روز یک تصمیم متفاوت می‌گیرند و اگرچه واردات خودرو با ابزار قانونی آزاد شده است، اما هیچ‌کس تاکنون خودروهای 20هزاردلاری را به چشم خود ندیده است. این مساله اجرایی نمی‌شود، به دلیل اینکه سلیقه افراد در حوزه‌های اقتصادی دخالت داده شده و هدف‌گذاری مشخصی برای رسیدن به دستاورد اقتصادی نداریم.
فعال اقتصادی تصریح کرد: وزارت اقتصاد، سازمان برنامه و بودجه، وزارت جهاد کشاورزی، همگی ابزارهای اقتصادی هستند و هیچ‌کدام از این‌ها هدف اقتصادی نیستند. در این برهه این سوال پیش می‌آید که آیا وزارت صمت باید به وزارت بازرگانی و صنایع تبدیل شود، درحالی‌که همه این‌ها ابزار لازم برای بهبود وضعیت اقتصادی هستند.
وی ادامه داد: در یک برهه‌ای اگر یادتان باشد، خیلی روی تبدیل وزارت صمت به وزارت بازرگانی تاکید می‌شد، من در همان برهه هم تاکید کردم که این‌ها ابزار هستند و ما باید ابتدا مشخص کنیم که می‌خواهیم به چه هدفی برسیم. اگر امروز بخواهیم یک یخچال تعمیر کنیم، نیازمند یک جعبه ابزار برای تعمیر یخچال هستیم اما اگر قرار باشد یک ساعت تعمیر کنیم، جعبه ابزار کاملا متفاوت شده و به‌طور کلی با جعبه ابزار تعمیر ساعت، نمی‌توان یخچال تعمیر کرد و بالعکس. در نتیجه ابتدا باید تصمیم بگیریم که می‌خواهیم چه کار کنیم و سپس جعبه ابزار مناسب که تیم اقتصادی کارآمد است را انتخاب کنیم. 
حریری خاطرنشان کرد: تا زمانی که هدف ما در حوزه اقتصادی روشن نشده است، قطعا این ابزار ناکارآمد خواهد بود. 
وی ادامه داد: بیشتر به نظر می‌آید که دولت به شکل یک شرکت سهامی از جناح‌های قدرتمند سیاسی اداره می‌شود که در امور سیاسی، به وحدت نرسیده‌اند. اگرچه اقتصاد در مملکت ما تابع سیاست است و آنچه که در همه دولت‌ها باعث شده در حوزه اقتصاد به نقطه ای برسیم که هیچ‌کسی از وضعیت فعلی راضی نیست، نشان می‌دهد راهی که تاکنون رفته‌ایم، صحیح نبوده است. این مساله هم ناظر به این دولت نیست و در همه دولت‌ها چنین مساله‌ای وجود داشته است. 

حریری خاطرنشان کرد: به نظر من در حوزه اقتصاد ابتدا باید تصمیم بگیریم که چه مدل اقتصادی را برای حکمرانی انتخاب کنیم و ما اکنون از نبود یک مدل واحد اقتصادی رنج می‌بریم. باید تجزیه و تحلیل کنیم که در طیف اقتصادی، معتقد به بازار هستیم یا اینکه در طیف تصمیم‌گیری اقتصادی معتقد به نهاد قرار داریم. وقتی چنین کاری را انجام نداده‌ایم، شاهدیم که در برخی جاها از آمریکا لیبرال‌تر می‌شویم و در برخی جاها، از شوروی هم متمرکزتر عمل می‌کنیم. مشخص نبودن مدل اداره اقتصاد، وضعیتی را ایجاد می‌کند که هم‌اکنون با آن روبه‌رو هستیم.
کارشناس اقتصادی تصریح کرد: من خیلی معتقد به تغییر و تحول در تیم اقتصادی نیستم بلکه به نظرم باید یک تفکر اقتصادی روشن را طرح کرده که فرقی نمی‌کند کدام مدل انتخاب شود. من روی هیچ‌کدام از مدل‌ها تعصب ندارم اما برای مثال اگر دولت اقتصاد متمرکز و نهادگرا را هم درنظر گرفت باید به تمامی لوازم این اقتصاد نهادگرا پایبند و وفادار باشد.
وی ادامه داد: اگر قرار است مدل کوپنی را در اقتصاد اجرایی کنیم، بیایید یکنواخت در همه جا به یک صورت عمل کنیم، اینکه ما هنوز پس از یک دهه تحریم، سفت و سخت تصمیمی درخصوص ارز صادراتی نگرفته‌ایم که این باید برگردد یا برنگردد یا به واردات تا چه میزان ارز بدهیم و در کل دچار چندگانگی هستیم، نتیجه آن در نهایت وضعیتی می‌شود که هم‌اکنون شاهد آن هستیم. حریری گفت: در حالی که اگر یک مدل اقتصادی روشن داشته باشیم، تکلیف‌مان در این وضعیت روشن شده و می‌توانیم لوازم اقتصادی برای تحقق مدل انتخابی در حوزه اقتصاد را اجرایی کنیم.