خراسان/ گزارشی از سخنرانی داوود امیریان، نویسنده، پژوهشگر سرشناس ادبی و خالق آثار ماندگاری همچون«جام جهانی در جوادیه»که از تاثیر شگرف«اقلیم نویسی»بر این گونه ادبی می گوید
نشست تخصصی تحلیل و بررسی «تأثیر اقلیم نویسی بر داستان کودک و نوجوان» در دانشگاه فردوسی به همت «مکتب‌خانه ادبی خراسان» برگزار شد.
نشست تخصصی تحلیل و بررسی «تأثیر اقلیم نویسی بر داستان کودک و نوجوان» با حضور داوود امیریان، نویسنده شناخته‌شده این حوزه با حضور جمعی از استادان و نویسندگان نوقلم در قطب علمی دانشگاه فردوسی برگزار شد. داوود امیریان در این مراسم گفت: درباره اهمیت موضوع اقلیم نویسی، همین بس که بگوییم تا امروز آن دسته از هنرها بیشترین شانس جهانی‌شدن رادارند که با تکیه ‌بر بومی نویسی یا همان اقلیم نویسی خلق‌شده باشند. بر کسی پوشیده نیست که هنرهای بسیاری تا امروز با بهره‌گیری از این تکنیک توانسته‌اند توجه مردم جهان را به خودشان جلب کنند.

موقعیت و شخصیت در اقلیم نویسی
وی افزود: توجه به موقعیت و شخصیت، دو موضوع مهم در داستان‌نویسی است  که برای خلق موفق موقعیت و شخصیت‌ها باید اقلیمی را که داستان در آن روایت می‌شود به‌خوبی بشناسیم.
امیریان تصریح کرد: این‌ واقعیتی انکار نشدنی است که ما فقط با داستان‌های بومی می‌توانیم قدرت نویسندگی‌مان را به رخ جهانیان بکشیم، به‌عنوان‌مثال «قصه‌های سبلان»  و «کوه، مرا صدا زد»، نوشته محمدرضا بایرامی با تکیه ‌بر همین اصل مهم و البته تسلط این نویسنده برساخت روایت‌ها و دیگر اصول که در ادامه به آن اشاره می‌کنم به موفقیت‌های زیادی در سطح جهان دست پیداکرده است.
این نویسنده حوزه ادبیات کودک و نوجوان گفت: دقت، تیزبینی و قدرت نویسندگی  در توصیف طبیعت و مردم هر اقلیم جزو تکنیک‌هایی است که برای اقلیم نویسی به‌عنوان قدم‌های حساس اولیه به شمار می‌رود. پس داستان نویسان ما باید از همان منطقه‌ای بنویسند که در آن نفس می‌کشیدند و سال‌ها آن‌جا زندگی کرده‌اند. نمونه‌های موفق این نوع نویسندگی را می‌توان در آثاری از احمد محمود، محمود دولت‌آبادی، نویسندگان جوان‌تر ایرانی و خارجی یافت. امروزه نویسندگان زیادی به این اتفاق‌نظر رسیده‌اند که برای موفقیت بیشتر باید بومی نویسی را اصل قرار دهند. البته یادآوری این نکته ضروری است که علاوه بر تیزبینی در روایت جغرافیای محل زندگی خود، هوشمندی در شناخت و تحلیل لهجه، فرهنگ و نوع پوشش مردم آن اهمیت ویژه‌ای دارد. با این شیوه مخاطبی که هیچ‌گاه آن محل را به چشم ندیده در ذهن خود به آن منطقه سفر می‌کند و همین فن‌ها او را در ادامه مطالعه یک داستان، مشتاق و مشتاق‌تر می‌کند.

دلیل موفقیت هوشنگ مرادی کرمانی
نویسنده کتاب «جام جهانی در جوادیه» تصریح کرد: اگر بخواهم چند نویسنده ایرانی، موفق در اقلیم نویسی حوزه کودک و نوجوان را نام ببرم، اولین نویسنده هوشنگ مرادی کرمانی است که آثار فراوانی از او به زبان‌های دیگر ترجمه‌شده و فیلم‌های سینمایی و سریال‌های زیادی نیز بر اساس داستان‌های اقلیمی او ساخته شده است. مرادی کرمانی در «قصه‌های مجید» به‌قدری جذاب فضای کرمان را توصیف کرده که حتی یک خواننده اگر در کشوری دور زندگی کند می‌تواند فضای این شهر تاریخی را در ذهنش مجسم کند و سفری خیالی به کرمان داشته باشد. (هرچند سریالی که بر اساس این داستان ساخته‌شده در فضای اصفهان است). هوشنگ مرادی کرمانی در داستان «خمره» هم به‌خوبی اقلیم را توصیف کرده است. داستان «بچه‌های قالیباف خانه» و حتی «شما که غریبه نیستید» که داستان زندگی این نویسنده است هم از هنر اقلیم نویسی بهره‌مند شده است. امیریان گفت: صمد بهرنگی ازجمله نویسندگان دیگری است که از فضای بومی و اقلیم به‌خوبی بهره گرفته است. او در حجم زیادی از داستان‌هایش، فضای آذربایجان را به‌خوبی تشریح کرده است. تمام قصه‌های ماندگار او به‌جز کتاب «۲۴ ساعت در خواب و بیداری» در فضا واقلیم آذربایجان روایت‌شده است.
 وی گفت: البته شاید نویسنده‌ای اهل یک محل نباشد اما داستانی درباره یک موضوع با بن‌مایه اقلیم آن محل بنویسد وبه موفقیتی بزرگ دست یابد. رمز موفقیت این نویسنده بی‌تردید زندگی چندهفته‌ای یا چندماهه در آن محل است. «سمفونی مردگان» اثر عباس معروفی، یا «آتش بدون دود» اثر نادر ابراهیمی ازجمله این داستان‌ها هستند.

تفاوت توریستی نویسی با اقلیم نویسی
امیریان افزود: نوشتن از اقلیم به معنای توریستی دیدن یک منطقه نیست؛ زیرا توریست‌ها معمولاً به تماشای کوه و درخت و مناظر، بسنده می‌کنند اما یک اقلیم نویس باید در لایه‌های عمیق‌تر یک منطقه به جست‌وجو بپردازد و حتی ظرافت‌های لهجه را مدنظر قرار دهد.

اقلیم نویسی در نگاه نویسندگان جهان
 نویسنده کتاب «برادر من تویی» در تشریح جایگاه اقلیم نویسی در نگاه نویسندگان بزرگ جهان گفت: داستان «هری پاتر»، یا «رمز داوینچی» اثر نویسندگان بزرگ غیرایرانی، نیز با تکیه ‌بر اقلیم نویسی نوشته‌شده است. پس می‌بینیم که این تکنیک جهانی است. مارک تواین در داستان «هاکلبری فین» به‌خوبی از اقلیم محل زندگی خود و رود «می سی سی پی» بهره برده است. این نویسنده که در دوران جوانی روی یک کشتی بخار کار می‌کرد، آن‌قدر جذاب مشاهداتش را توصیف می‌کند که خواننده مشتاق زندگی در کنار رود می سی سی پی می‌شود. او با بهره‌گیری از اقلیم نویسی و تخیل و قدرت نویسندگی مثال‌زدنی‌اش، رود می سی سی پی را از یک پدیده طبیعی به یک شخصیت جان دار و دارای روح، تبدیل کرده است.
 وی گفت: «چارلز دیکنز» نیز در آثارش فضای مه‌آلود لندن را به‌خوبی روایت کرده است. او در رمان «دیوید کاپرفیلد» و «جک لندن» به جزئی‌ترین موضوعات مرتبط با اقلیم پرداخته است. پسر جنگل، پینوکیو و بسیاری از داستان‌های موفق در حوزه کودک دارای همین تکنیک هستند.

تأکید «مکتب‌خانه خراسان» بر اقلیم نویسی
در حاشیه این نشست ادبی، سید جلال قوامی، سخنگو و عضو هیئت مؤسس مکتب‌خانه ادبی خراسان در گفت گو با خبرنگار ما درباره فعالیت‌های مکتب‌خانه ادبی خراسان و تأکید بر اقلیم نویسی گفت:فعالیت مکتب‌خانه ادبی خراسان از تابستان ۱۴۰۱ رسماً شروع شد. این مکتب‌خانه را بناکرده‌ایم تا در آن بیندیشیم، بیاموزیم و میراث فرهنگی و بومی و ملی پیشینیان را پاس بداریم.
 وی افزود: فعالیتمان را در حوزه اقلیم نویسی با داستان شروع کردیم که مادر همه هنرهاست. ضرورت اقلیم نویسی را دریافتیم و پای درراه نهادیم. فرازوفرودهایی هم داشتیم؛ اما همچنان تلاشمان را خواهیم کرد تا اقلیم‌نویسی را به معیارهای جهانی ادبیات داستانی پیوند بزنیم.
قوامی تصریح کرد: تا امروز چندین جلسه با حضور نویسندگان صاحب سبک اقلیم‌نویسی برگزار کرده‌ایم و در همین مدت کوتاه، دوستان و همراهان ارزشمندی به ما پیوسته‌اند. امید داریم اندک‌اندک سیمرغی شویم و بیرق داستان اقلیمی را با تمام عمق و ظرایفش بر بلندای کوهِ قافِ ادبیات داستانی جهان برافرازیم. تا چه قبول افتد و چه در نظر آید.
 وی تصریح کرد: جلسات مکتب‌خانه ادبی خراسان، چهارشنبه‌ها ساعت ۱۶ در کتابخانه قطب علمی دانشگاه فردوسی مشهد برگزار می‌شود. علاقه‌مندان به حوزه داستان‌نویسی و ادبیات اقلیمی می‌توانند از طریق آدرس https://eitaa.com/Maktabkhaneh_adabi_khorasan نیز به اخبار مربوط به فعالیت‌های مکتب‌خانه خراسان دسترسی پیدا کنند.