هم میهن/متن پیش رو در هم میهن منتشر شده و بازنشرش در آخرین خبر به معنای تاییدش نیست

دلالان از احتمال شروع موج بعدی گرانی دلار در صورت عدم توافق برجام هشدار می‌دهند. علی سعدوندی، عضو هیئت علمی گروه اقتصاد دانشگاه شریف در گفت‌وگو با هم‌میهن گفت: «اگر وضعیت فعلی ادامه پیدا کند نهایتا شرایطی مانند ونزوئلا خواهیم داشت. مسببان این شرایط وضعیت فعلی را گردن حذف ارز 4200 تومانی می‌اندازند درحالی که شرایط فعلی حاصل تصمیمات و سیاست‌های اقتصادی اشتباه است. یک نمونه این سیاست‌های اشتباه قیمت‌گذاری دستوری است. در اقتصاد ایران قیمت‌گذاری دستوری تا زمان ورشکستگی یک صنعت ادامه پیدا می‌کند. مثلا در کنترل قیمت ارز ،دولت آنقدر پافشاری کرد تا اینکه از کنترل قیمت عاجز شد.»

‌مشاهدات میدانی خبرنگار هم‌میهن از بازار نشان می‌دهد که این روزها خانواده‌ها و حتی جوانانی که تازه وارد بازار کار شده‌اند دلار خریداری می‌کنند. این چه نشانه‌ای برای اقتصاد دارد؟
وضعیت نقدینگی اصلا خوب نیست. مردم در دست خود پول نقد دارند و این پول نقد به‌صورت چرخشی وارد بازارهای سفته‌بازی می‌شود. وضعیت نامناسب و خرید هیجانی فقط به طلا و دلار محدود نمی‌شود، بلکه بازارهای دیگر مانند بورس و خودرو هم همین وضعیت را دارند. این موضوع نشانه عدم سیاست‌گذاری است. سیاست‌گذار در شرایط فعلی باید انتظارات تورمی را کاهش دهد، اما به این موضوع اصلا توجهی نمی‌شود. من سیاست‌گذاری‌ای در زمینه کنترل تورم، از طرف دولت مشاهده نکردم. اگر شرایط فعلی ادامه پیدا کند و دولت نتواند سیاست‌گذاری درستی در بازارها داشته باشد، وضعیت می‌تواند به‌شدت خطرناک شود.

‌منظورتان از وضعیت خطرناک چیست؟ اگر وضعیت فعلی ادامه پیدا کند و برجام امضا نشود چه بلایی سر اقتصاد می‌آید؟

اگر وضعیت فعلی ادامه پیدا کند، نهایتا شرایطی مانند ونزوئلا خواهیم داشت. مسببان این شرایط وضعیت فعلی را گردن حذف ارز 4200 تومانی می‌اندازند درحالی که شرایط فعلی حاصل تصمیمات و سیاست‌های اقتصادی اشتباه است. یک نمونه این سیاست‌های اشتباه، قیمت‌گذاری دستوری است. در اقتصاد ایران قیمت‌گذاری دستوری تا زمان ورشکستگی یک صنعت ادامه پیدا می‌کند. مثلا در کنترل قیمت ارز دولت آنقدر پافشاری کرد تا اینکه از کنترل قیمت عاجز شد.

‌درحالی‌که جای سیاست‌گذار در بازارها خالی است، سیاست‌های اشتباه زیادی هم مانند عرضه دلار با کارت ملی تا همین دو ماه پیش وجود داشت. نظرتان راجع به سیاست‌های اشتباه چیست؟
مثلا برای کنترل بازار دلار اقدام به دستگیری فعالان بازار کردند. این قبیل سیاست‌ها کار بازار ایران را به اینجا کشانده است. بازار فردایی دلار را تعطیل کردند درحالی که این بازار می‌توانست کمک بسیاری به کاهش قیمت کند. بازار فردایی به کارایی بازار دلار کمک می‌کند، اما چون قیمت‌ها در بازار فردایی وابسته به عرضه و تقاضا سریع‌تر بالا می‌رفت، مسئولان این بازار را تعطیل کردند. این درحالی‌ست که اگرچه قیمت‌ها در این بازار سریع‌تر بالا می‌رود، اما سریع‌تر هم کاهش پیدا می‌کند. یکی از دلایل عدم کاهش قیمت دلار در شرایط فعلی هم نبود بازار فردایی است. از طرف دیگر عدم وجود بازار فردایی به افزایش معاملات کاغذی دلار منجر می‌شود. در شرایط فعلی سیاست‌های دولت در بازار درست نیست و هرکاری دلش بخواهد در بازار انجام می‌دهد.

‌راهکار عبور از این شرایط چیست؟
باید در وهله اول یک تیم متخصص از اقتصاددانان تشکیل شود که قدرت بالایی داشته باشند. این تیم باید قدرت اصلاح سیاست‌های غلط اقتصادی را داشته باشد. اصلاحات زیادی باید هم‌زمان انجام شود تا شرایط بازارهای ایران بهتر شود. اصلاحات اقتصادی که برای گذر از این بحران نیاز داریم، به شدت زیاد است، اما مهم‌ترین آنها اصلاح سیاست‌گذاری پولی است. اصلاح سیاست‌گذاری پولی به بانک مرکزی مستقل نیاز دارد که در شرایط فعلی نداریم. از طرفی نرخ بهره هم باید متناسب با نیاز اقتصاد و جامعه افزایش پیدا کند.