مشرق/ به بهانه‌ صدمین سال تولد جلال آل‌احمد، بریده‌هایی از کتاب «در خدمت و خیانت روشن‌فکران» را گزیده‌ایم؛
کتابی دربردانده‌ صریح‌ترین نظرات جلال درباره روشن‌فکری و آغازگر فصل جدید –و پایانی– زندگی او که تحلیل‌های اساسی‌اش از روشن‌فکری همچنان کارآمدند.

به نظر آل‌احمد، روشن‌فکر نه پدیده‌ای وارداتی است و نه یک روزه به وجود آمده. او می‌نویسد: «روشنفکر [...] یک محصول اختصاصی دنیای غرب است که در حدود دویست سال پیش […] به مرحله استعماری رسیده بود و به قیمت غارت مستعمرات، قدرت این را یافته بود که خوراک کارخانه‌ها و موزه‌ها و آزمایشگاه‌های خود را فراهم کند.»