باشگاه خبرنگاران/ انسان موجودی اجتماعی است که باید در قالب الگو‌های فرهنگی و اجتماعی زندگی کند.
امان الله قرایی مقدم جامعه شناس گفت: ملاک فردی ملاک‌های تشخیص رفتار نابهنجار، میزان و شدت ناراحتی است که فرد احساس می‌کند. یعنی اگر این رفتار خاص، با ارزش‌ها و هنجار‌های اجتماعی سازمان خاصی  فرهنگیان و یا کل افراد جامعه ناسازگار باشد، یعنی به سازگاری فرد لطمه بزند و با عکس العمل افراد آن جامعه یا آن نهاد مواجه گردد، چنین رفتاری نابهنجار تلقّی می‌شود. ملاک دینی علاوه بر این، در یک جامعه دینی و اسلامی، معیار و ملاک دیگری برای تشخیص رفتار‌های بهنجار از نابهنجار وجود دارد.
وی گفت: معیار‌های مزبور، معیار‌هایی است که توسط افراد یک جامعه با قطع نظر از نوع اعتقادات، مورد پذیرش واقع می‌شود.یعنی افراد جامعه در خصوص ارزش یا هنجاری بودن موضوع خاص توافق نموده، در عمل به آن پای بندند و متخلفان را بسته به نوع و اهمیت هنجار، تنبیه می‌کنند. امّا در یک جامعه دینی و اسلامی معیار‌های فوق برای ارزش‌های اجتماعی است و در آنجا کارایی دارد. معیار تشخیص ارزش‌ها و هنجار‌های دینی به وسیله آموزه‌های دینی تعیین می‌شود. ممکن است رفتاری خاص در همان اجتماع هنجار تلقّی نشود و مرتکبان را کسی توبیخ و یا سرزنش نکند ولی در شرایطی خاص ارتکاب چنین عملی در یک جامعه دینی هنجارشکنی تلقّی شود. تخطی از هنجار‌های دینی تلقّی شده، مجازات سختی هم از نظر دینی و شرعی و هم از نظر اجتماعی در انتظار مرتکب چنین عمل ناپسندی می‌باشد.
وی مطرح کرد: بنابراین، معیار دیگر تشخیص رفتار‌های نابهنجار و بهنجار در جامعه دینی، تطبیق و سازگاری و یا عدم تطبیق و ناسازگاری با آموزه‌ها و هنجار‌های دینی است. اگر عمل و رفتاری با هنجار‌ها و آموزه‌های دینی سازگار باشد، عملی بهنجار و اگر ناسازگار باشد، عملی نابهنجار تلقّی می‌شود.  آسیب‌ها و انحرافات اجتماعی چگونه پدید می‌آیند و عوامل پیدایش آسیب‌ها و انحرافات اجتماعی کدامند. بررسی و ریشه یابی انحرافات اجتماعی از اهمیّت زیادی برخوردار است. انحرافات و مسائل اجتماعی امنیت اجتماعی را سلب و مانعی برای رشد و توسعه جامعه محسوب می‌شود. به طور کلی، هر رفتاری که از آدمی سر می‌زند، هر چند بررسی عمیق انحرافات اجتماعی مجال دیگری می‌طلبد، اما به اجمال، به چند عامل مهم پیدایش انحرافات اجتماعی می شود.
قرایی ادامه داد: عوامل به وجودآورنده انحراف و کجروی در جوامع مختلف یکسان نیست و مناطق از نظر نوع جرم، شدت و ضعف، تعداد، و نیز از نظر عوامل متفاوتند. این تفاوت‌ها را می‌توان در شهرها، روستا‌ها و حتی در مناطق مختلف و محله‌های یک شهر مشاهده کرد. در هر جامعه و محیطی سلسله عواملی همچون شرایط جغرافیایی، اقلیمی، وضعیت اجتماعی، اقتصادی، موقعیت خانوادگی، تربیتی، شغلی و طرز فکر و نگرش خاصی حاکم است که هر یک از این‌ها در حسن رفتار و یا بدرفتاری افراد مؤثر است. شهرنشینی لجام گسیخته، گسترش حاشیه نشینی و فقر، اتلاف منابع و انرژی را به دنبال دارد. حاشیه نشینی در شهرها، با جرم رابطه مستقیم دارد.
وی گفت: تنوع و تجمل، اختلاف فاحش طبقات اجتماعی ساکن شهر‌های بزرگ، تورّم و گرانی هزینه‌های زندگی، موجب می‌شود تا افراد غیر کارآمد که درآمدشان زندگی ایشان را کفاف نمی‌دهد، برای تأمین نیاز‌های خود، دست به هر کاری هر چند غیر قانونی بزنند. از دیگر عوامل محیطی جرم، می‌توان فقر، بیکاری، تورّم و شرایط بد اقتصادی نام برد که بر همه آحاد جامعه، اقشار، گروه‌ها و نهاد‌ها تأثیر گذاشته و آنان را تحت تأثیر قرار می‌دهد. در پیدایش انحرافات اجتماعی و رفتار‌های نابهنجار و آسیب زا عوامل متعددی و عوامل پیدایش و زمینه ساز می‌تواند مؤثر باشد.
وی افزود: عوامل فردی جنس، سن، وضعیت ظاهری و قیافه، ضعف و قدرت، بیماری، عامل ژنتیک و. عوامل روانی: حساسیت، نفرت، ترس و وحشت، اضطراب، کم هوشی، خیال پردازی، قدرت طلبی، کم رویی، پرخاشگری، حسادت، بیماری‌های روانی و عوامل محیطی اوضاع و شرایط اقلیمی، شهر و روستا، کوچه و خیابان، گرما و سرما و. عوامل اجتماعی خانواده، طلاق، فقر، فرهنگ، اقتصاد، بی کاری، شغل، رسانه ها، مهاجرت، جمعیت و از آنجا که ممکن است در پیدایش هر رفتاری، عوامل فوق و یا حتی عوامل دیگری نیز مؤثر باشد، از این نظر نمی‌توان به یک باره فرد بزهکار را  علت العلل در جامعه مقصر شناخت و سایر عوامل را نادیده گرفت.