هم میهن/متن پیش رو در هم میهن منتشر شده و انتشارش در آخرین خبر به معنای تایید آن نیست

بررسی توقیف کشتی آمریکایی در خلیج‌فارس و حادثه دریایی در آب‌های مالزی

داستان توقیف کشتی‌های حمل فرآورده‌های نفتی‌ یا نفتکش‌ها موضوع تازه‌ای نیست، از دیرباز شاهد توقیف یا حتی حمله به نفتکش‌ها در خلیج‌فارس بوده‌ایم. در دوران جنگ تحمیلی نفت‌کش‌های کشورهای مختلف توسط ایران و یا عراقی‌ها و نهایتاً آمریکایی‌ها مورد حمله قرار گرفته است. در پی تحریم‌های بین‌المللی علیه ایران توسط آمریکا نفت‌کش‌های مختلف متعلق به شرکت کشتیرانی ایران در اروپا و آمریکای جنوبی و آفریقا توسط آمریکا و هم‌پیمانانش توقیف و تخلیه شده است. ایران نیز متقابلاً چندین بار نسبت به توقیف نفتکش‌های آمریکایی اقدام کرده است. حتی سال گذشته یک نفتکش متعلق به یک سرمایه‌دار اسرائیلی در دریای عمان مورد حمله پهپادی قرار گرفت که اسرائیلی‌ها آن را به ایران نسبت دادند.

روز گذشته نیروی دریایی سپاه یک نفتکش خارجی متخلف را در آب‌های تنگه هرمز توقیف کرد. در این باره دادستان تهران گفت:کشتی نیووی در پی شکایت شاکی و دستور مقام قضایی توسط نیروی دریایی سپاه توقیف شده است. خبرگزاری‌ها درباره دلایل این توقیف تنها نوشتند: «هنوز از دلایل توقیف این نفتکش خارجی اطلاعاتی منتشر نشده است.»

در این باره ناوگان پنجم نیروی دریایی آمریکا نیز مدعی شده که این نفتکش با پرچم پاناما هنگام عبور از تنگه هرمز توقیف شده است. البته هشتم اردیبهشت جاری، یک فروند کشتی متخلف با پرچم جزایر مارشال که در خلیج‌فارس پس از تصادم با شناور ایرانی موجب مفقود و مصدوم شدن چند خدمه ایرانی شده بود، توسط نیروی دریایی ارتش در دریای عمان شناسایی و توقیف شد.کشتی فوق برخلاف مقررات بین‌المللی مبنی بر کمک به شناور و مصدومان، اقدام به فرار از خلیج‌فارس کرده بود که بلافاصله پس از درخواست از سوی مرکز تجسس و نجات دریایی (MRCC)، نیروی دریایی ارتش جمهوری اسلامی ایران اقدام به رهگیری، شناسایی و توقیف کشتی ناشناس در دریای عمان کرد. هرچند آمریکا با رد این ادعا، اقدام ایران را مغایر با مقررات بین‌المللی دریانوردی اعلام کرده است.

از سوی دیگر خبرگزاری رویترز به نقل از سه منبع مطلع در گزارشی نوشت: «ایالات متحده پنج روز قبل‌تر از اقدام اخیر تهران، یک نفتکش حامل نفت ایران را در آب‌های مجاور آفریقا توقیف کرده بود. بر طبق ارزیابی یک شرکت امنیت دریایی به نام «آمبری»، همین موضوع عاملی شد تا اینکه نیروی دریایی ایران نیز در روز پنجشنبه ۲۷ آوریل در اقدامی تلافی‌جویانه یک نفت‌کش دیگر را در دریای عمان توقیف کند.» آمبری اعلام کرده است: «هر دو نفتکش در اندازه کشتی‌های اصطلاحا سوئزگذر بودند. کما اینکه به‌دنبال توقیف محموله‌های نفتی ایران، قبلا هم شاهد واکنش تلافی‌جویانه بوده‌ایم.» سه منبع آگاه به این موضوع، که به دلیل حساسیت‌های موجود از افشای هویت خود خودداری کردند، به رویترز گفته‌اند که ابتدا این واشنگتن بوده است که با در دست داشتن حکم قضایی، کنترل محموله نفتی نفتکش موسوم به «سوئز راجان Suez Rajan» با پرچم جزایر مارشال را به‌دست گرفته است. اطلاعات ردیابی این کشتی نشان می‌دهد که آخرین موقعیت گزارش‌شده‌ی این نفتکش در نزدیکی جنوب آفریقا به تاریخ ۲۲ آوریل بوده است.

در واکنش به توقیف نفتکش عبوری در دریای عمان با پرچم جزایر مارشال نیروی دریایی ارتش ایران ضمن تایید این خبر اعلام کرد: «کشتی «ادونتج سوئیت» که «هنگام خروج از خلیج‌فارس و ورود به دریای عمان با یک شناور ایرانی تصادم کرده و موجب مفقود و مصدوم شدن چند خدمه ایرانی شده است. نیروی دریایی مدعی شده که این نفتکش  برخلاف مقررات بین‌المللی مبنی بر کمک به شناور و مصدومان، اقدام به فرار از خلیج‌فارس کرده، به همین دلیل شناسایی و توقیف شده است.» مصطفی تاج‌الدینی، معاون عملیات نیروی دریایی ارتش می‌گوید؛ ایران قبل از اینکه به زور متوسل شود از کشتی خواسته است، متوقف شود اما «شناور متخلف به درخواست‌های شناور آسیب‌دیده ایرانی توجهی نمی‌کند و فرار می‌کند. بعد از ۸ ساعت مخابره پیام از طریق کانال ۱۶ بین‌المللی دریانوردی و عدم دریافت پاسخ، ایران نهایتا این نفتکش را توقیف کرد.» سخنگوی سازمان ملل متحد در این باره گفت، آنتونیو گوترش، دبیرکل این سازمان از توقیف کشتی در دریای عمان آگاهی دارد و بر پایبندی به قوانین بین‌المللی دریانوردی تأکید کرده است.

در این راستا ۱۲ سناتور آمریکایی از جو بایدن، رئیس‌جمهور ایالات متحده خواستند، به دفتر تحقیقات وزارت امنیت داخلی آمریکا اختیار توقیف محموله‌های نفتی و گازی ایران را بدهد. آنها متذکر شدند، این دفتر بیش از یک سال است که نتوانسته هیچ محموله نفتی ایران را توقیف کند. لازم به یادآوری است که سال گذشته یک کشتی حامل نفت ایران در نزدیکی یونان به درخواست آمریکا توقیف شد. ایران نیز اقدام به توقیف دو نفتکش یونانی کرد. پس از صدور  حکم بازگرداندن محموله توقیف‌شده به ایران، جمهوری اسلامی هم دو نفتکش یونانی را آزاد کرد.

آتش سوزی در نفتکش قدیمی مالزی
اما در رخدادی دیگر، مقامات دریایی مالزی اعلام کردند در جست‌وجوی سه خدمه مفقودشده از یک نفتکش ۲۶ ساله هستند که روز دوشنبه در آب‌های ساحل جنوبی دچار حریق شد. رویترز به نقل از آژانس اجرای دریایی مالزی (MMEA) گفت:‌ این کشتی موسوم به پابلو، که از چین به سنگاپور برای دریافت نفت خام در حرکت بود، حامل بار نبود و هیچ گزارشی از نشت نفت گزارش نشده است.

اما این احتمال را رد نکرد که سه مرد، دو تبعه هندی و یک اوکراینی، هنوز هم در داخل آن باشند. «لیزان ابراهیم»، یک مقام ارشد MMEA، گفت: «این احتمال وجود دارد که این سه نفر هنوز در کشتی باشند.» طبق گزارش مقامات، ۲۵ خدمه باقیمانده نجات یافتند. امدادگران در جست‌وجوی خدمه‌های مفقودشده، مساحت ۷۱ مایل دریایی را جست‌وجو می‌کنند.