آخرین خبر/ متن پیش رو در گاردین منتشر شده و بازنشر آن در آخرین خبر به معنای تاییدش نیست.

سفارت تهران در ریاض برای اولین بار از سال 2016 بازگشایی شده است، همه نشانه ها، حکایت از آن دارد که نزدیکی ایران و عربستان واقعی است. پروازهای غیرنظامی بین دو کشور از سر گرفته می شود. یک ایرانی برنده مسابقه قرائت قرآن عربستان سعودی به ارزش 800 هزار دلار شد. فولاد ایران راه خود را به بازارهای عربستان سعودی باز می کند. مقامات دو کشور پس از نجات 60 ایرانی محبوس شده در سودان توسط نیروی دریایی عربستان سعودی در آغوش کشیده شدند. و ابراهیم رئیسی قرار است به زودی به ریاض سفر کند که اولین سفر یک رئیس جمهور ایران از سال 2007 است. همه این اخبار نشان از نزدیکی دو کشور دارند، رابطه‌ای که در خاورمیانه تاثیر زیادی دارد و اثر آن بر اسرائیل می تواند فاجعه بار باشد.

به تحلیل گاردین، دو طرف پس از هشت سال تنش، برنامه‌ای دو ماهه برای عادی سازی روابط دیپلماتیک و اقتصادی تنظیم کردند. روابط در سال 2016 پس از هجوم معترضان به سفارت عربستان در تهران به دلیل اعدام یک روحانی شیعه مخالف عربستان قطع شد. اما در واقع دو طرف که فرهنگ‌های مختلف اسلام را نمایندگی می‌کنند، از زمان انقلاب 1979 ایران درگیر نبردهای نیابتی برای کنترل منطقه بوده‌اند.
اکنون سوال این است که آیا این تغییرات می‌تواند در خاورمیانه گسترش یابد و درگیری‌ها را در یمن، لبنان، عراق، سوریه و حتی اسرائیل را تغییر دهد؟

سینزیا بیانکو، پژوهشگر شورای روابط خارجی اروپا، گفت که این رابطه دوستانه قطعا پیش خواهد رفت اما درحال حاضر سست است. چند نکته مهم در این موضوع وجود دارد که ممکن است این نزدیکی را دچار مشکل کند: مانند حضور مجدد رئیس جمهور جدید جمهوری خواه در ایالات متحده، هر دو طرف هنوز به دنبال سیاست های استحکام رابطه دو طرف هستند.

یکی از دیپلمات های عرب در لندن این روند را به ساخت یک طبقه همکف تشبیه کرد که سایر کشورها می توانند بر روی آن بنای خود را بسازند و نشان می دهد که نتیجه آن برای منطقه در نهایت می تواند بسیار مهم وسازنده باشد. این توافق می‌تواند کاهش نفوذ واشنگتن در خاورمیانه را تأیید کند، اسرائیل را تضعیف ، بشار اسد، رئیس‌جمهور سوریه را به جمع کشورهای عربی بازگرداند، بازار نفت بلندمدت جدیدی در چین برای عربستان سعودی فراهم کند و به انزوای اقتصادی ایران پایان دهد.

اما ایهام کامل، رئیس تحقیقات خاورمیانه برای گروه اوراسیا اعلام کرد: «گمان می‌کنم که روابط ایران و کشورهای خلیج‌فارس از دوره تقابل به دورانی طبیعی‌تر که در آن اختلاف‌نظرها، رقابت و همکاری وجود دارد، کشیده شود.»
او تنش زدایی را به عنوان بخشی از تجدید صف بندی گسترده تر در خاورمیانه به تصویر کشید. او گفت: «عربستان سعودی و کشورهای حاشیه خلیج فارس خواهان مشارکت جهانی با آمریکا به عنوان ستون اصلی هستند اما تنها رابطه با آمریکا کفایت نمی کند». ترجیح آنها بر داشتن روابط بسیار نزدیکتر با واشنگتن است، اما آنها تمایلی به قطع روابط با قدرت‌های دیگر مانند چین ندارند.

ریاض حداقل یک دهه است که در روابط خود با واشنگتن احساس امنیت نکرده. هنگامی که وابستگی ایالات متحده به نفت عربستان پایان یافت،  مسیرهای آنها به آرامی از هم جدا شد. ریاض حمایت باراک اوباما بهار عربی را نادرست می‌دید و سعی کرد مانع از تلاش‌های او برای مذاکره درباره توافق هسته‌ای با ایران در سال 2015 شود.
در دوران دونالد ترامپ، ریاض دقیقاً همان سیاستی را که ایالات متحده از آن حمایت می کرد، از جمله فشار حداکثری بر ایران، دریافت کرد، اما متوجه شد که این سیاست مورد پسندش نیست. این واقعیت که موشک های ساخت ایران به طور موقت نیمی از تولید نفت عربستان را در سپتامبر 2019 متوقف کردند، نمایش تکان دهنده ای بود. وقتی ترامپ برای دفاع از ریاض اقدامی هم نکرد، شوکه‌کننده‌تر هم شد. به همین ترتیب، امارات متحده عربی هم از بی‌تفاوتی غرب در زمانی که چهار کشتی در ماه می ۲۰۱۹ در خلیج عمان مورد حمله قرار گرفتند، عمیقاً آزرده خاطر شدند.
عدم حمایت آمریکا و دموکرات ها در زمان باید باعث شد بن سلمان خود را از خط آتش ایران خارج کند، زیرا می‌ترسید که عربستان سعودی در صورت حمله اسرائیل به سایت‌های هسته‌ای ایران قربانی شود. وی بر توسعه اقتصاد عربستان تمرکز کرد.
جز سوریه کشور دیگیری که احتمالاً از پایان رقابت عربستان و ایران سود می برد، لبنان خواهد بود. از زمان پایان دوره ریاست جمهوری میشل عون در اکتبر، این کشور رئیس جمهور نداشته است.