خراسان/ این روزها خیلی از رفقای جوانه‌ای در حال سبک و سنگین ‌کردن شرایط برای انتخاب یک نامزد و شرکت در انتخابات هستند. البته خیلی از آن دسته رفقایی که سن‌شان برای رای کافی نیست هم بیکار نیستند و سعی می‌کنند اتفاقات را دنبال کنند؛ با خانواده و اطرافیان صحبت کنند تا در حد خودشان در اتفاقی بزرگ سهیم باشند اما برای آن‌که تصمیم‌مان کیفیت لازم را داشته باشد باید چه کنیم؟
  
 گام اول تفکر انتقادی
برای انتخاب بهترین گزینه باید به «تفکر انتقادی» مجهز باشیم و بتوانیم بین گزینه‌های موجود، ادعاها، حرف‌هایی که مطرح می‌شود و خیلی چیزهای دیگر، سبک و سنگین لازم را داشته باشیم. اگر درباره تفکر انتقادی و ویژگی‌هایش بیشتر بدانیم، از طرفی کاملاً بی‌طرفانه صحبت‌های طرف‌های مختلف را بررسی کنیم می‌توانیم انتخاب خوبی داشته باشیم. اما  تفکر نقادانه چیست؟ بسیاری از ما به‌رغم آن‌که می‌دانیم حقیقت مهم است اما به دلایل مختلف مثل دیدگاه های قبلی ،  شواهدی را که تایید کننده نظرمان است، بزرگ‌نمایی می‌کنیم و در مقابل مواردی را که علیه دیدگاه‌های‌مان است به‌راحتی نادیده می‌گیریم. پیش‌داوری‌ها، کلیشه‌ها، مغالطه‌ها، ساده‌سازی مسائل و تقسیم‌بندی آدم‌ها به خوب و بد، صفر وصدی دیدن مسائل، تعمیم‌های اشتباه و... زمینه تفکر اشتباه و خطای شناختی است که با تفکر انتقادی به حداقل رسیده است.
مغالطه‌ها و سوگیری‌ها را بشناسیم 
مغالطه یعنی با تکنیک‌های سخنوری، استفاده از نقاط ضعف مخاطب و... سعی کنیم آن‌چیزی را که درست نیست خوب جلوه دهیم، توصیف‌های غیرواقعی داشته باشیم، تخریب کنیم و از استدلال‌های شیک و فریبنده استفاده کنیم. به‌طور مثال اگر طرفدار تیمی باشیم شواهدی را که مخالف نظرمان باشد نادیده می‌گیریم، در کنارش هر چیزی را که حس کنیم به ضرر تیم محبوب‌مان است با بدبینی رصد کرده و به بدترین شکل ممکن تفسیر می‌کنیم. حالا فرض کنید یک نفر که به میزگردی ورزشی دعوت شده این موضوع را درباره طیف وسیعی از مخاطبان برنامه بداند. راحت روی موج هواداری، احساسات، دشمنی و رقابت سوار می‌شود و با مغالطه، حرف‌های اشتباهش را خوب و منطقی جلوه می‌دهد.
از کجا بفهمیم چی درسته؟
رای اولی‌ها انگیزه زیادی دارند؛ دوست دارند اولین مشارکت‌شان در انتخابات دقیق و با بررسی همه‌جانبه باشد. برای همین باید در کنار توجه به مغالطه‌هایی که حین صحبت‌ها می‌شود، حین مطالعه رسانه‌های مکتوب و مجازی، تبلیغات منفی، سوگیری‌ها و... را هم شناسایی کنند. باید بدانند هر رسانه بازتاب نوع نگاه ذی‌نفعانش است و ممکن است همه واقعیت را منعکس نکند. لازم است ما به‌عنوان کسی که دنبال انتخاب درست است همه‌جانبه مسائل را نگاه کنیم، به منابع مختلف رجوع کنیم، دور از هیاهو و احساسات بدانیم هر رسانه حامی چه کسی است؟ چه دیدگاهی را نفی و چه رویکردی را ترویج می‌کند؟ ‌چطور اطلاعات خام و تحلیل‌ها را کنار هم قرار می‌دهد تا نتیجه‌گیری لازم را پیش‌روی مخاطبش بگذارد. آیا روند نتیجه‌گیری‌اش منطقی است؟  منافع جمعی را در نظر گرفته یا منافع عده‌ای خاص؟ برای این کار ما نیاز داریم به استقلال فکری برسیم تا   خودمان به نتیجه درست و مستقل برسیم. پشتکار فکری داشته باشیم و از مطالعه و بررسی و شنیدن نظرات مختلف خسته نشویم تا همه‌جانبه یک موضوع را بررسی کنیم و در نهایت هم با خودمان صداقت داشته باشیم و اگر جمع‌بندی‌مان مخالف آن چیزی بود که قبلاً فکر می‌کردیم بپذیریم.