اعتماد/متن پیش رو در اعتماد منتشر شده و انتشارش در آخرین خبر به معنای تایید آن نیست

سازمان حمایت در نامه‌ای به سایت‌های اینترنتی معاملات خودرو (خرید و فروش خودرو در بازار آزاد) دستور داد به منظور ساماندهی بازار خودرو تا اطلاع ثانوی از درج قیمت‌ خودروها اعم از صفر و کارکرده، خوددداری شود؛ ضمن اینکه از سقف قیمت اتحادیه نمایشگاه‌داران و فروشندگان خودرو تجاوز نکند، برای خودروهایی که قیمت توسط اتحادیه بارگذاری نشده به صورت توافقی و بدون درج در آگهی فروش باشد.

آخرین بار دی‌ماه 99 بود که درج قیمت در پلتفرم‌های اینترنتی نظیر دیوار و شیپور یا باما ممنوع و هشت ماه بعد این ممنوعیت برداشته شد. البته قبل از آن هم در اردیبهشت ماه 98 دولت و در راس آن سازمان تعزیرات دست به این اقدام زده بود و بدون نتیجه خاصی، این قانون را برداشت. مخالفان حذف قیمت‌ها می‌گویند که سانسور قیمت، تنها باعث زحمت متقاضیان می‌شود و راه را برای شفافیت بازار می‌بینند که به سوءاستفاده برخی سوداگران می‌انجامد.

حالا حسین فرهیدزاده، رییس سازمان حمایت از مصرف‌کنندگان و تولیدکنندگان خودرو در اطلاعیه‌ای به مدیران وب‌سایت‌های خرید و فروش خودروها، ابلاغ کرده است که با توجه به هماهنگی‌های به عمل آمده با اتحادیه نمایشگاه‌داران و فروشندگان خودرو تهران، تا اطلاع ثانوی و به منظور ساماندهی بازار خودرو، قیمت فروش نقدی در آگهی‌های فروش درج نشود و از قیمت اعلامی اتحادیه هم بالاتر نرود؛ برای خودروهایی هم که قیمت در اتحادیه مشخص نشده، به صورت توافقی صورت گیرد.

در متن ابلاغیه سازمان حمایت آمده است: 
«با عنایت به نوسانات اخیر در بازار خودرو و افزایش قیمت حاشیه بازار نسبت به قیمت درب کارخانه و اقدامات برخی افراد سودجو در قیمت‌سازی با هدف ایجاد بازارهای کاذب در خرید و فروش خودرو و بهره‌برداری سوء از التهابات ایجاد شده و با توجه به هماهنگی‌های به عمل آمده با اتحادیه صنف دارندگان نمایشگاه و فروشندگان اتومبیل تهران مبنی بر بارگذاری و درج روزانه قیمت متعارف بازار خودروهای صفر کیلومتر معامله‌شده تولید داخل در سایت اتحادیه مذکور به نشانی www.uead.ir، مقتضی است تا اطلاع ثانوی و به منظور ساماندهی بازار خودرو ترتیبی اتخاذ کنید تا اعلام و درج قیمت فروش نقدی خودروهای صفر کیلومتر تولید داخل از سقف آخرین قیمت بارگذاری شده در سایت اتحادیه صنف دارندگان نمایشگاه و فروشندگان اتومبیل تهران تجاوز نکند.  در ضمن آگهی فروش سایر خودروها اعم از کارکرده و صفر کیلومتر که قیمت آنها در سایت اتحادیه بارگذاری نشده به صورت توافقی و بدون نمایشِ قیمت منتشر شود.»

 چه تاثیری می‌گذارد؟
همان‌طور که گفته شد، ممنوعیت درج آگهی آنلاین سابقه دارد و در دولت قبل هم علاوه بر خودرو، در مسکن نیز تکرار شده بود. وب‌سایت پرطرفدار «دیوار» به عنوان یکی از پلتفرم‌هایی که به صورت رایگان امکان درج آگهی را فراهم می‌کند اواسط دی ماه 99 گزارشی آماری از تاثیر حذف دستوری قیمت خودرو و مسکن در این سایت منتشر کرد و در آن به بررسی تاثیر حذف قیمت‌ها بر رفتار کاربران دیوار پرداخته بود. در این گزارش رفتار کاربران در دسته فروش آپارتمان مسکونی در دو ماه پس از حذف قیمت‌ها در مقایسه با دو ماه پیش از آن برای شهر تهران (که حذف قیمت‌ها در آگهی‌های آن اتفاق افتاده) مطالعه شده و با رفتار کاربران شهر کرج (که همچنان قیمت آگهی‌های فروش آپارتمان در آن مشاهده می‌شود) مقایسه شده است.

بررسی‌ای که نشان می‌داد این تصمیم منجر شده که هر کاربر ۲ برابر بیش از قبل برای کسب اطلاعات زمان صرف کند. صرف «۲ برابر زمان بیشتر» به معنای حدود «۱.۵ میلیون تماس اضافه» و اگر هر تماس را فقط ۱ دقیقه در نظر بگیریم، معادل چیزی حدود «۲۵ هزار ساعت» است. هزینه و وقتی که حالا با تصمیم مسوولان در شرایطی به مردم تحمیل شده که آنها پیش از حذف قیمت‌ها از سایت‌ها، به سادگی به آنها دسترسی داشتند و اصلا نیازی به برقراری ارتباط و تماس تلفنی برای پرس‌وجوی قیمت نبوده است. در همان زمان نتایج یک نظرسنجی از سوی مرکز افکارسنجی سپنتا بین گروهی از کاربران پلتفرم‌های نیازمندی‌های آنلاین (شامل کاربران عادی و مشاوران املاک) منتشر شد که نشان می‌داد ۸۸ درصد کاربران با بازگشت قیمت‌ها به آگهی‌های فروش مسکن و خودرو موافق بوده‌اند.
در این نظرسنجی تلفنی بیش از ۹۰ درصد پرسش‌شوندگان گفته‌ بودند که حذف قیمت‌ها سبب شده آنها وقت بسیار بیشتری در تماس‌های تلفنی با طرف مقابل یا انجام مکالمه متنی در محیط پلتفرم صرف کنند. سوال کاربران معترض به تصمیم حذف قیمت‌ها از سایت‌ها، این است که مگر حذف قیمت‌ها به بهانه کنترل قیمت و کوتاه شدن دست دلالان نبود، پس چرا قیمت‌ها افزایش پیدا می‌کنند و دلال‌ها مشغول ادامه کارشان هستند؟ تاثیر حذف قیمت‌ها جز دردسر بیشتر برای مردم چه بوده است؟

بررسی تغییرات قیمت خودروهای صفر کیلومتر داخلی و وارداتی در ماه‌های پس از حذف قیمت‌ها در آگهی‌های فروش خودروهای سواری در سال 99 نشان می‌داد که حذف قیمت‌ها تاثیری بر قیمت خودرو نداشته و متوسط قیمت خودروهای صفر کیلومتر داخلی و وارداتی در پایان آبان ۱۳۹۹ به‌ترتیب حدود ۶۵ درصد و ۱۲۵ درصد بیشتر از متوسط قیمت آنها در پایان تیر ۱۳۹۹ بوده و در ماه‌های آذر و دی اندکی در مقایسه با آبان افت کرده است.
برخی کارشناسان می‌گویند با حذف قیمت‌ها کنترل بازار رخ نمی‌دهد؛ کنترل بازار با تولید زیاد رخ می‌دهد و اگر تولید اتفاق بیفتد، خود به خود بازار کنترل می‌شود. بنابراین تصمیم حذف قیمت‌ها (از جمله قیمت خودرو) از سایت‌ها نه تنها فایده ندارد، بلکه به ضرر بازار است و باعث داغ شدن بازار شایعات و به دست گرفتن کنترل افکار عمومی از سوی آنهایی می‌شود که فضای مجازی خاکستری را کنترل می‌کنند.