هم میهن/متن پیش رو در هم میهن منتشر شده و انتشارش در آخرین خبر به معنای تایید آن نیست

سخنان رئیس شورای راهبردی روابط خارجی و دبیر شورای عالی امنیت ملی به چه علت مورد توجه قرار گرفت؟

انتشار سخنان رئیس شورای راهبردی روابط خارجی و دبیر شورای عالی امنیت ملی در همایش بین‌المللی هندسه نظم نوین جهانی که روزهای چهارشنبه و پنجشنبه در دانشگاه دفاع ملی برگزار شد، واکنش‌های زیادی را در فضای مجازی و رسانه‌ای کشور به‌دنبال داشته است؛ بیان واقعیاتی تاریخی و بدیهیاتی در عرصه سیاست بین‌الملل در خصوص شوروی و بسط آن به شرایط امروز کره‌شمالی از سوی وزیر امور خارجه پیشین که امروز مشاور رهبر انقلاب است و سخنان دبیر شورای عالی امنیت ملی که از عدم برخورد شعاری با موضوع عبور از نظم کهن جهانی سخن گفته است، این سوال اساسی را به وجود می‌آورد که مخاطب این سخنان چه کسانی هستند و آیا دیدگاه‌هایی که از سوی دو تن از سیاستگذاران مهم مطرح شده، همان اصولی است که سیاست خارجی کشور بر مبنای آن تنظیم می‌شود؟

کمال خرازی در جریان این همایش بیان کرده است که «شوروی با وجود قدرت نظامی بالا نتوانست در رقابت با آمریکا در قدرت رسانه‌ای و اقتصادی پیروز شود و نهایتاً فروپاشید. چین هم تا همین سال‌های اخیر هیچ‌وقت تلاش نکرد در رقابت با قدرت‌های دیگر به‌ویژه آمریکا ابراز وجود کند اما اخیراً می‌بینیم که چون قدرت نرم، علمی و فناوری و اقتصادی پیدا کرده است به رقابت و مقابله با آمریکا وارد شده و نه‌تنها قدرت سخت یافته که به قدرت نرم هم رسیده است. کره‌شمالی به‌رغم دارا بودن قدرت نظامی و سلاح هسته‌ای، جایگاهی در نظام جدید جهانی ندارد.»

هشدار حرکت به سمت سیاست‌های کره‌شمالی و آنچه با عنوان «کره‌شمالی‌سازی ایران» از آن یاد می‌شود، موضوعی است که شاید بارها در ادبیات سیاسی ما مورد توجه قرار گرفته است؛ از ایده برخی برای ساخت سلاح هسته‌ای برای ایجاد بازدارندگی در عرصه سیاست خارجی تا یکدست‌سازی قدرت در عرصه سیاست داخلی همگی موضوعاتی هستند که عنوان حرکت به سمت سیاست‌های کره‌شمالی را در رسانه‌ها مطرح می‌کند. همین امر نیز موجب می‌شود تا وقتی سخنانی در تقبیح سیاست‌های پیونگ‌یانگ، آن هم از سوی رئیس شورای راهبردی روابط خارجی و شخصی همچون کمال خرازی مطرح می‌شود، مورد توجه قرار بگیرد.

علی شمخانی نیز در این نشست، با بیان اینکه جهان با سستی و دگردیسی فزاینده در نظم کهن روبه‌رو است، بیان کرده که «وضعیت موجود ضرورت تداوم مقاومت کشورهای مستقل در برابر نظام سلطه را به ضرورتی اجتناب‌ناپذیر برای ایفای نقش فعال در ساختار آتی نظام بین‌الملل تبدیل کرده است. دکترین مناسب در این شرایط، مشارکت در حفظ نظم کهن نیست، چراکه ساختار فعلی ذاتاً تامین‌کننده منافع قدرت‌های بزرگ است. کنش هوشمندانه برای حداکثر‌سازی منافع بلندمدت با بهره‌گیری از فرصت‌های موجود اصلی‌ترین راهبرد برای تکمیل روند قدرت‌سازی است.» دبیر شورای عالی امنیت ملی در بخش دیگری از سخنانش گفت: «عدم توجه یا بهره‌برداری نادرست از ظرفیت‌های عبور جهان از نظم کهن، می‌تواند موجبات افول، تخریب و حتی سقوط ما شود. باید با هوشمندی و به‌طور همه‌جانبه خود را آماده مواجهه با این شرایط کنیم و توان تاب‌آوری و بهره‌برداری هوشمندانه خود را افزایش دهیم. این شرایط، تغییر و تحولات عظیمی را ایجاد کرده که ادامه‌دار خواهد بود و به‌طور قطع با توجه به قرار داشتن ایران و منطقه در معرض این تغییرات، ما نیز ضرورتا باید دست به تغییرات متناسب بزنیم. اگر آمادگی لازم را فراهم کنیم، حرکت جمهوری اسلامی در مسیر جدید پرشتاب خواهد بود و اگر فاقد آمادگی و قدرت لازم باشیم ممکن است حرکت تاریخی و راهبردی، کشورمان را دستخوش نوسان و دشواری کرده و ما را به مسیری ناخواسته سوق دهد. تغییر نظم کهن به‌معنای تبدیل آن به نظم جدید نیست. به دلیل افول نظم موجود، مرحله‌ای از بی‌نظمی و تشتت شکل خواهد گرفت که از پس آن و در یک فرآیند طولانی، امکان تکوین نظمی نو فراهم می‌شود.» وی همچنین نسبت به برخورد شعاری و غیرفعال که کشور را از پیشرفت به‌ویژه اقتصادی و امنیتی باز می‌دارد، هشدار داده است.

«نظم نوین جهانی» دوره‌ای در موازنه قدرت و باور ایدئولوژیکی است که تحقق نظم نوین جهانی را از طریق فهم، شناسایی و رفع مشکلات جهانی، فراتر از توان واحدهای ملی میسر می‌داند. این اصطلاح به اصول «ویلسون»، «جورج هربرت واکر بوش» و «گورباچف» برای نظم پس از جنگ جهانی دوم بازمی‌گردد. سخنان دبیر شورای عالی امنیت ملی نیز از آن جهت مورد توجه قرار گرفته است که نخست، وی در حالی از ضرورت‌های عبور از نظم کهن سخن می‌گوید که موضوع نظم نوین جهانی و مباحث مرتبط با آن سال‌هاست که بدون در نظر گرفتن ضرورت‌ها و چالش‌های آن در ادبیات سیاسی مقامات کشور جای گرفته است.