صبح نو/متن پیش رو در صبح نو منتشر شده و انتشارش در آخرین خبر به معنای تایید آن نیست

آنچه نتایج انتخابات ترکیه نشان داد، نمایی صریح و شفاف از یک شکاف بزرگ میان محافظه‌کاران، سنت‌گرایان و طرفداران امر مدرن و جدید در جامعه بود. اردوغان به صورت کلی نماینده‌ای برای دلبستگان به امر سنت و قدیم چه در سطح مذهبی و چه در سطح ملی است که در جغرافیا همچنان عثمانی‌گرا، در اندیشه مدعی اسلام‌گرایی و در جغرافیا و سرزمین، مطلق‌گرا هستند و دقیقا در نقطه مقابل ناسیونالیسم غرب‌گرایانه و سکولار قلیچدار اوغلو قرار می‌گیرند که نوعی انزواگرایی منطقه‌ای را در مقابل جاه‌طلبی‌های شرق‌گرایانه اردوغان تبلیغ می‌کند. 
شبیه به اصلاح‌طلبان ایران در سال 76 و 84 یا گفتار حسن روحانی در سال 92 و 96. اردوغان از این جهت نماینده طبقات ماقبل سرمایه‌داری و پیشا مدرنی است که مقابل امواج ناگزیر مدرنیته مقاومت می‌کنند و حتی تورم بی‌سابقه و کاهش ارزش پول ملی، فلسفه رأی آنها به اردوغان را از میان نبرده است. اردوغان از منظر خاستگاه اجتماعی به احمدی‌نژاد سال‌های 84 تا 88 شباهت‌هایی دارد؛ چراکه از شعارهای اسلام‌گرایانه، عدالت‌خواهانه با محوریت طبقات پایین و خرده بورژوازی سخن می‌گوید.
 گر چه در ابتدا اصلاح‌طلبان شیفته اسلام لیبرال اردوغان شده بودند و با حزب عدالت و پیشرفت به اصول‌گرایان و حاکمیت طعنه می‌زدند، ولی هرگز نتوانستند حضور نیابتی دولت اردوغان را در جنگ سوریه که با حمایت از سلفی‌ها و بنیادگرایان همراه شد، توجیه کنند.
انتخابات ریاست‌جمهوری ترکیه بهترین نما برای دانش جامعه‌شناسی سیاسی است که شفاف‌تر از هر عرصه دیگری، رابطه نیروهای اجتماعی با نیروهای سیاسی و میزان قدرت گروه‌های اجتماعی را نمایش  می‌دهند. ترکیه که نیمی اروپایی و نیمی آسیایی است، مانند جغرافیایش دو گرایش عمده اجتماعی را بازتاب می‌دهد؛ سنت‌گرایی و محافظه‌کاری از سویی و مدرنیسم، افسون‌زدایی و سکولاریسم از سوی دیگر که در آمریکا با شباهت‌هایی در محافظه‌کاری پوپولیستی ترامپ در مقابل لیبرالیسم بایدن جلوه کرد و در فرانسه با آرایش لوپن مقابل مکرون قابل تماشا بود.  جهان سنت در مقابل جهان لیبرالیسم همچنان زنده است و خود را در شکل‌های جدید بازتولید کرده.  محافظه‌کاران امروز، محافظه‌کاران دیروز نیستند و زمانه شکل و شمایل آنها را تغییر داده است. 
جمهوریت از محافظه‌کاران، سنت‌گرایان مردمی ساخته همچنان که روشنفکران لیبرال را کمی به سوی سوسیالیسم و جامعه‌گرایی کشانده است. 
دور اول انتخابات ترکیه نشان داد که جهان سنت‌گرایان و محافظه‌کاران و به عبارتی جهان قدیم همچنان زنده است، گو اینکه با قدرت از سوی هواداران جهان مدرن و افسون‌زدایی شده تعقیب می‌گردد.

جهان جدید با وجود پیشروی‌ها و جسارت‌هایش، غم، تنهایی و افسردگی‌هایی آفریده که حاصل حاکمیت عقل‌ابزاری و فایده‌گرایی است. محافظه‌کاری از این جهت، واکنش به جهان فردگرایانه و بدون معنایی است که فعلا نماینده مناقشه‌انگیزی چون اردوغان در ترکیه یافته است. تحلیل یک رقابت سیاسی فراتر از اقتصاد، فرهنگ و جامعه بدون نظر به ریشه‌های هویتی، معنوی و روان‌شناسی فردی و اجتماعی، نیمه‌کاره و ناقص است. چرا که در ترکیه هم شبحی از همین منازعه هویتی قابل رؤیت و تماشا است؛ شبح محافظه‌کاری.