جماران/متن پیش رو در جماران منتشر شده و انتشارش در آخرین خبر به معنای تایید آن نیست

یک مقام ارشد اسراییلی این هفته به المانیتور گفت که مذاکرات با میانجیگری ایالات متحده بین رژیم اسراییل و عربستان سعودی در مورد عادی‌سازی رابطه در واقع ادامه دارد، اما اسراییل باید برای انجام چنین اقدامی بهای واقعی را از نظر امتیاز دادن به فلسطینی‌ها بپردازد. این ارزیابی خوش‌بینانه و در عین حال بدبینانه روز یکشنبه توسط یک مقام ارشد امریکایی نیز در گفت‌وگو با المانیتور تایید شد. 
به گزارش المانیتور، این مقام امریکایی که خواست نامش فاش نشود در این رابطه به این رسانه گفت: «این تمایل در طرف امریکایی وجود دارد؛ واشنگتن می‌داند که توافق بین اسراییل و عربستان سعودی به نفع همه طرف‌ها و همچنین منافع خاورمیانه خواهد بود. مشکلات زیادی بین دولت جو بایدن و رهبری عربستان وجود داشت، اما در حال حاضر به نظر من طرفین بر این امر غلبه کرده‌اند و این آرزو وجود دارد که تلاش کنیم این توافق تاریخی را که چهره خاورمیانه را تغییر می‌دهد، انجام دهیم.»
این مقام مسوول امریکایی در عین حال تاکید کرد که مذاکرات برای چنین اقدامی در مراحل اولیه است و با وجود اینکه چشم‌انداز پیشرفت وجود دارد، اما برای جشن گرفتن زود است. این اظهارات اسراییل و امریکا در حالی منتشر شد که اخیرا چند سایت خبری از جمله جروزالم پست گزارش‌هایی مبنی بر تسریع تماس‌های امریکا، عربستان سعودی و اسراییل در این زمینه منتشر کردند. به گفته یک منبع دیپلماتیک خارجی ناشناس به نقل از جروزالم پست، بنیامین نتانیاهو، نخست وزیر رژیم اسراییل و محمد بن سلمان، ولیعهد سعودی در هفته‌های اخیر دو بار تلفنی گفت‌وگو کردند و عبداللطیف بن راشد الزیانی، وزیر خارجه بحرین، این تماس‌ها را تسهیل کرد.
یک منبع ارشد سابق دیپلماتیک اسراییلی به المانیتور می‌گوید: بحرین مثبت‌ترین عنصر در این معادله است. آنها بازیگری آرام اما فوق‌العاده مثبت هستند؛ هم به عربستان سعودی متصلند و هم روابط خوبی با اسراییل دارند؛ پایگاه ناوگان پنجم امریکا در منطقه و بنابراین به واشنگتن نیز متصل هستند. این مربع محوری از واشنگتن شروع می‌شود، از بیت‌المقدس، ریاض می‌گذرد و به بحرین در خلیج‌فارس و در مقابل ایران ختم می‌شود.
الی کوهن، وزیر خارجه رژیم اسراییل روز شنبه به المانیتور گفت که او معتقد است ممکن است نوعی پیشرفت در مذاکرات عادی‌سازی بین اسراییل و عربستان سعودی تا پایان سال رخ دهد.
کوهن همچنین گزارش المانیتور را تایید کرد که مجمع نقب قرار است در حدود یک ماه دیگر دومین کنفرانس سالانه خود را با شرکت‌کنندگان قبلی آن - اسراییل، ایالات متحده، مراکش، امارات متحده عربی، بحرین و مصر- در مراکش برگزار کند. گفته شده که کشورهای دیگری که هنوز طرف قرارداد ابراهیم نیستند نیز در این نشست شرکت خواهند کرد.

سوال مهم این است که آیا یک پیشرفت تاریخی اسراییل و عربستان واقعا امکان‌پذیر است؟ احتمالا، اما در خاورمیانه، هر چیزی که ممکن است اشتباه شود، معمولا انجام می‌شود. انگیزه حصول این توافق وجود دارد و همه طرف‌ها چیزهای زیادی برای به دست آوردن دارند، اما اراده سیاسی و توانایی اجرای چنین اقدامی کمتر قطعی است. با توجه به ائتلاف دوجانبه نتانیاهو با ملی‌گراهای تندرو، این سوال در سال 2023 پیچیده‌تر از هر زمان دیگری است.
گزارش‌ها در روزنامه تایمز اسراییل مبنی بر اینکه دن شاپیرو، سفیر سابق امریکا در اسراییل به عنوان یکی از مقامات رسمی دولت در پرونده پیشبرد توافقنامه آبراهام در نظر گرفته شده، گویای عزم دولت بایدن برای پایان دادن به تلاش‌های اسراییل و عربستان سعودی است. شاپیرو که به مدت شش سال در دوران ریاست‌جمهوری باراک اوباما در اسراییل خدمت کرد، یکی از موثرترین سفیران امریکا در دوران کنونی به حساب می‌آید. او روابط بسیار خوبی با همه مقامات دولتی نتانیاهو داشت، اگرچه بیشتر دوران ریاست‌جمهوری او با تنش و حتی گاهی اوقات خصومت آشکار بین اوباما و نتانیاهو همراه بود. 
شاپیرو یک چهره کهنه‌کار در امور خاورمیانه است که پست‌های ارشدی در کنگره و شورای امنیت ملی داشته است، طرف اسراییلی را به خوبی می‌شناسد و همچنین در کشورهای عربی مورد قبول و پسند است. یک منبع دیپلماتیک ارشد اسراییلی که نخواست نامش فاش شود به المانیتور گفت: اگر کسی باشد که بتواند این رویداد و تلاش بین اسراییل و عربستان سعودی را تبلیغ کند، آن شاپیرو است.
دورنمای انتصاب شاپیرو با خروج غیرمنتظره اما ظاهرا برنامه‌ریزی شده تام نایدز سفیر ایالات متحده در اسراییل از پستش در تابستان امسال تقویت می‌شود. حداقل شش ماه طول می‌کشد تا دولت سفیر جدید خود را انتخاب و مراحل استماع و انتصاب در واشنگتن را طی کند، در این زمان شاپیرو می‌تواند جایگزین شایسته‌ای باشد، به خصوص اگر پای تماس‌های تاریخی مهمی برای برقراری صلح بین اسراییل و عربستان سعودی در میان باشد. 
با این حال، چشم‌انداز یک توافق تاریخی اسراییل و عربستان لزوما به انتصابات شخصی بستگی ندارد. این اقدام پیچیده‌ای است که مستلزم امتیازاتی از دو ضلع این مثلث است: ایالات متحده باید اقلام موجود در لیست خرید خود را در اختیار سعودی‌ها قرار دهد که شامل فناوری راکتورهای انرژی هسته‌ای، تسلیحات به‌روز شده دفاعی می‌شود، در حالی که اسراییل باید به این ارتقای توانایی‌های نظامی عربستان سعودی تن دهد و بر اساس خواسته‌های جهان عرب امتیازات قابل توجهی در قبال فلسطینی‌ها بدهد . این خواسته روشن ریاض خواهد بود. آنها به ژست‌های نمادین بسنده نمی‌کنند، فقط به حرکت‌های واقعی مانند آغاز مجدد پروسه صلح، متوقف کردن شهرک‌سازی‌ها و چند امتیاز دیگر توجه می‌کنند. یک منبع ارشد دیپلماتیک اسراییلی به المانیتور گفت: مطمئن نیستیم که نتانیاهو قادر به اعطای این امتیازها باشد. 
در حال حاضر این سوال نهایی مطرح است که آیا بنیامین نتانیاهو با توجه به موقعیتش به عنوان رییس راستگراترین ائتلاف در تاریخ اسراییل می‌تواند خواسته‌های عربستان را بپذیرد؟ با قضاوت بر اساس اظهارات و اقدامات شرکای ائتلاف نتانیاهو برای افزایش تنش با فلسطینی‌ها، پاسخ احتمالا «نه» است.
آیا نتانیاهو می‌تواند ائتلاف را با احزاب سیاسی جایگزین کند که بیشتر از آن امتیازاتی به سعودی‌ها بدهند؟ باز هم احتمالا نه. بنی گانتز و یاییر لاپید، رهبران اپوزیسیون میانه‌رو به ‌شدت با نتانیاهو زاویه دارند. 
یک منبع سیاسی اسراییلی که نخواست نامش فاش شود، گفت: «گانتز و لاپید حرفی را که نتانیاهو می‌گوید باور نمی‌کنند؛ گانتز قبلا یک‌بار به او اعتماد کرده و هر چند جان سالم به در برده اما بهای آن را پرداخت کرده است. لاپید در این زمینه از گانتز سرسخت‌تر است.»
با این حال، اگر دولت ایالات متحده تمام وزن خود را پشت سر این ابتکار بیندازد و اسراییل لابی خود را در واشنگتن مستقر کند تا به دموکرات‌ها کمک کند تا درخواست‌های بحث‌برانگیز عربستان را در کنگره تصویب کنند، گانتز و لاپید با یک دوراهی سخت مواجه خواهند شد. 
آیا آنها باید به ائتلاف نتانیاهو برای جایگزینی افراط‌گرایان بپیوندند و امضاکنندگان مهم‌ترین توافقنامه صلح تاریخی از زمان معاهده 1979 با مصر باشند؟ آیا آنها از کنار چنین فرصت بی‌سابقه‌ای عبور می‌کنند؟ اکثر مفسران سیاسی معتقدند که آنها حتی به قیمت همه این مسائل باز هم در کنار نتانیاهو قرار نخواهند گرفت. اما این هم فقط یک حدس است.