پرشین خودرو/ جعبه دنده‌های سی وی تی یکی از جدیدترین جعبه دنده‌های اتوماتیک بوده که طرفداران بسیاری نیز دارد.

این مدل از جعبه دنده‌ها امروزه در میان خودروسازان تبدیل به یک جعبه دنده محبوب شده و اکنون بیش از هر زمان دیگری شاهد هستیم که بسیاری از خودروهای روز دنیا از این گیربکس بهره‌مند هستند. البته به غیر از عبارت CVT به این مدل از جعبه دنده‌ها جعبه دنده ضریب متغیر پیوسته نیز گفته می شود.

جعبه دنده CVT چیست؟
همانطور که قبل‌تر اشاره کردیم گیربکس CVT یکی از انواع جعبه دنده‌های اتوماتیک استفاده شده بر روی خودروهاست که کارکرد متفاوتی نسبت به سایر گیربکس‌ها دارد. داخل گیربکس‌های CVT یا همان گیربکس‌های اتوماتیک ضریب متغیر (Continuously variable transmission) برخلاف دیگر گیربکس‌ها خبری از دنده‌ها و چرخ دنده‌ها نیست.

درون این جعبه دنده دو پولی مخروطی یا قرقره‌ای شکل با یک تسمه فولادی به یکدیگر وصل شده‌ است، قرار دارد. این مجموعه می‌تواند نیروی موتور را بر حسب نیاز راننده به چرخ‌ها منتقل کرده و این عمل با جابجایی و تغییر این پولی‌ها امکان پذیر است. این مورد سبب شده تا در واقع ضرایب دنده‌ها بی‌نهایت شده و عملا دیگر ضریب دنده‌ای وجود نداشته باشد و سرعت خودرو به صورت پیوسته بدون تعویض دنده زیاد شود.

مزایای گیربکس‌های CVT
کاهش مصرف سوخت
بزرگترین حسن این جعبه دنده‌ها کنترل و کاهش مصرف سوخت است چرا که با توجه به نوع کار این جعبه دنده‌ها و عدم وجود ضریب دنده دور موتور بهینه شده و متناسب با نیاز لحظه‌ای راننده تنظیم می‌شود. این مورد سبب شده تا مصرف سوخت کاهش چشمگیری پیدا کند.

وزن کمتر نسبت به سایر گیربکس‌ها
با توجه به ساختار این نوع جعبه دنده و عدم استفاده از چرخ دنده‌های متعدد وزن آن نیز کاهش چشمگیری پیدا کرده و همین سبک‌تر شدن نتایج مثبتی از جمله بهبود مصرف سوخت را دارد.

کارکرد بهینه‌تر نسبت به سایر گیربکس‌ها
جعبه دنده‌های CVT همیشه در ضریب مورد نیاز راننده قرار دارند. اتفاقا نوع برنامه‌ریزی این نوع جعبه دنده به همین صورت بوده چرا که می‌بایست قدرت و سرعت متناسب با یکدیگر نگه داشته شوند و برخلاف سایر گیربکس‌ها این مدل همیشه در بهترین حالت ممکن قرار دارد.

پیچیده نبودن اجزای تشکیل دهنده
دیگر مزیت CVT ها این است که اجزای به کار رفته درون آنها نسبت به سایر جعبه دنده‌ها کمتر و ساده‌تر بوده و به دلیل همین سادگی استهلاک و خرابی کمتری نیز دارد و اگر هم نیاز به تعمیر پیدا کنند تعمیرات آنها چندان دشوار و زمان‌بر نخواهد بود.

نرمی تعویض دنده
بر خلاف جعبه دنده‌های دیگر تعویض دنده در این نوع از جعبه دنده‌ها اصلا حس نشده و کاملا نرم تعویض می‌شود.

معایب گیربکس‌های CVT
عملکرد ساده و بدون هیجان!
شاید بزرگترین ایراد و عیب گیربکس‌های CVT نداشتن هیجان تعویض دنده و دادن دنده معکوس در شتاب‌گیری‌های خودرو باشد. خیلی از راننده‌ها این مدل از جعبه دنده را خسته کننده می‌دانند چراکه با توجه به مکانیزم کار آن و نداشتن دنده هیچ لذت رانندگی را با خود همراه ندارد. البته افرادی که به دنبال یک رانندگی آرام و بی سر و صدا هستند قطعا این گیربکس به کارشان خواهد آمد.

شتاب اولیه ناامید کننده
با توجه به نحوه کار این نوع از گیربکس‌ها و پیوسته بودن ضرایب دنده، بیشتر خودروهایی که از این گیربکس استفاده می‌کنند شتاب اولیه کندی دارند و نمی‌توانند با خودروهایی که مجهز به انواع دیگر گیربکس‌ها هستند رقابت کنند اما در مقابل شتاب ثانویه گیربکس‌های CVT همیشه راضی کننده و قابل قبول بوده است.

هزینه تعمیر بالا
درست است که گیربکس‌های سی وی تی استهلاک کمی دارند اما زمانی که نیاز به تعمیر پیدا کند از خجالت مالک در می‌آیند! این گیربکس‌ها لوازم یدکی گران قیمتی دارند و همین مورد سبب شده تا هزینه تعمیرات یکی از معایب این گیربکس‌ها باشد. همچنین یافتن یک تعمیرکار ماهر برای تعمیر گیربکس‌های CVT کاری دشوار است.

سر و صدای زیاد در دورهای بالا
جعبه دنده‌های CVT با اینکه در دورهای پایین و سرعت‌های متوسط صدای کمی دارند اما در دورهای بالا خصوصا اگر خودرو یک پیشرانه قدرتمند داشته باشد زیاد خواهد بود و سرنشینان خودرو را آزار خواهد داد.

جمع بندی
خودروهای زیادی امروزه مجهز به این گیربکس شده‌اند و بیشتر آنها خودروهایی خانوادگی و با استفاده روزمره هستند.
همانطور که اشاره کردیم جعبه دنده‌های CVT استهلاک پایینی داشته و مناسب یک رانندگی آرام و بدون دردسر هستند اما افرادی که به دنبال یک رانندگی هیجان انگیزند و می‌خواهند لذت تعویض دنده و معکوس دادن هنگام شتابگیری را مدام تجربه کنند قطعا این گیربکس به دردشان نخواهد خورد.

در بازار ایران خودروهای زیادی مجهز به این گیربکس هستند که از جمله این خودروها می‌توان به چری آریزو 5، آریزو 6، فونیکس تیگو 7 پرو، فونیکس FX اکسلنت و … اشاره کرد.