سواد زندگی/ زودرنج که می شویم، آستانه حساسیت‌های‌مان پایین می آید؛ خیلی زود می رنجیم، عصبی می شویم و از جمع کناره می گیریم. اعتماد به نفس زود رنج ها هیچ تعریفی ندارد.

حساسیت یا همان زود رنج بودن احساسی که همواره ممکن است همه ی افراد آن را در زندگی خود تجربه کنند، اما این حساسیت گاهی بیش از حد معمول طول می کشد و چنان عمیق است که بر روابط مان با اطرافیان و دوستان مان تاثیر منفی می گذارد.

حساسیت بالا  عواطف ما را تحت تاثیر قرار می دهد. زود رنج که می شویم خلق و خوی مان تغییر می کند، عصبی ، پرخاشگر و در بعضی مواقع بی حوصله می شویم.

در این مواقع همیشه اطرافیان خود را مقصر آنچه پیش آمده می دانیم و آستانه تحمل مان بسیار پایین است . انتقاد پذیر نبوده و همیشه برای اتفاقات پیش آمده دلایل غیر منطقی داریم که از نظر خودمان منطقی است .

فکر می کنیم ،دیگران ما را نمی فهمند و می گوییم ما را درک نمی کنند . آیا این مشکل قابل حل و درمان است ؟

خبر خوب: مهم است که فردی با حساسیت های بالا ابتدا از مشکل خود شناخت کافی پیدا کند و به آن اقرار نماید و تصمیم خود را برای درمان و انتخاب راه حل مناسب برای آن بگیرد. وقتی فرد بپذیرد که زود رنج است، ریشه و منشأ حساسیت خود را درمی یابد و می فهمد چه عاملی باعث حساسیت او شده است. در این صورت نیمی از مشکل را خود حل می کند.

تعریف زود رنجی
در فارسی زود رنج به معنی کسی است که زود برنجد و آزرده خاطر شود در واقع نازک دل است و به او نازک نارنجی می گویند . در روانشناسی حساسیت  تحت عنوان تحریک پذیری زیاد نیز شناخته شده است و فرد بیشتر از دیگران تحت تاثیر رویدادها و جریانات زندگی قرار می گیرد و دچار هیجانات منفی می شود.
فرد زود رنج در مقابل کنش های غیرمنطقی و حتی منطقی یک واکنش را نشان می دهد و آن به شکل پر خاشگری و تند خویی است .

جلو گیری از زود رنجی
برای اینکه از زود رنجی جلوگیری کنیم در ابتدا باید سعی کنیم :

فرزندان خود را درست تربیت کنیم 

یعنی والدین باید طوری با فرزندان خود برخورد نمایند که در نوجوانی ، جوانی و بزرگسالی اب کوچکترین مشکل و برخورد نامناسب شکننده نباشند .

لحن ، نوع کلام و زبان بدن باید متناسب با نیازها و شخصیت افراد باشد .

بعد از هر جر و بحث به آن فکر نکنیم .

با اینکه رفتارمان را کنترل می کنیم ولی دیگران را از شرایط روحی خود مطلع کنیم مثأل بگوییم که این رفتار شما باعث ناراحتی من شده است .
برای ارزیابی یک برخورد با افراد عاقل و با تجربه صحبت کنید این کار باعث آرامش انسان می شود.
در هر مسئله ای انتظار بدترین برخورد را از افراد داشته باشیم تا زمانی که برخورد بهتری می شود بسیار خشنود و راضی باشیم .

نشانه های زود رنجی
حین کار یا فعالیت های گروهی احساس نا آرامی می کنند و احساس می کنند نقش سازنده ای در گروه ندارند .
در محیط های شلوغ احساس نا امنی و ناراحتی می کنند .
زمان مواجهه با ترافیک و سایر اتفاقات ناخوشایند هیجانات منفی بیشتری را ابراز می کنند.
به نظرات اطرافیان در مورد خود بسیار اهمیت می دهند و تابع دستورات شان هستند .
وقتی از اطرافیان خود برنجند آنها را ترک می کنند .
اصلاحات و تغییرات را نمی پذیرند .
نگران قضاوت دیگران هستند .
اخبار منفی بیش از حد ناراحت شان می کند.
در جمع اغلب احساس خوبی ندارند .
اغلب احساس می کنند که مورد قضاوت دیگران قرار گرفتند.
انتقادات نسبت به خود را پذیرا نیستند حتی اگر منطقی باشد.

علائم زود رنجی
روال عادی زندگی افراد زود رنج دچار تغییر، تنش و چالش شده و استرس و بی قراری بر آنان غالب می شود .
غم ، خشم و اضطراب در چهره و افکار آنان مشهود است .
دچار اختالالت هراس یا همان فوبیا می شوند . فوبیا همان ترس شدید از شخصیت ، شئ یایک موقعیت است .
در زمانی که نتوانند به خواسته های خود برسند احساس پوچی و بی ارزشی می کنند.
به دلیل مقایسه خود و زند گی شان با افراد دیگر و زندگی آنان احساس نارضایتی می کنند .
همواره ترس از طرد شدن از طرف دیگران را دارند حتی اگر مسئله ای جزئی ، کوچک و پیش پا افتاده باشد و در نگرانی به به سر می برند.
گیجی و عدم تمرکز در کارهای شان را دارند .
تنفس سریع یا سطحی دارند.
دچار افسردگی و استرس می باشند .
به افکار و احساسات منفی فرو می روند .
از شرایط اجتماعی ناعادالنه ی حاکم در جامعه احساس خشم و نارضایتی دارند.

علت زود رنج بودن
عوامل مختلفی ممکن است باعث زود رنجی و حساسیت شود که بعضی از آن زیستی ، شخصیتی و محیطی که فرد در آن رشد می کند و حتی نحوه تربیت والدین نیز در زود رنجی و حساسیت فرد تاثیر گذار می باشد ما در اینجا به چندین مورد اشاره می کنیم.

کم خونی
کاهش سطح قند خون
تغییرات هورمونی
سندرم پیش از قائدگی در زنان

قرص برای زودرنجی
کمبود کلسیم و ویتامین D با بروز علائم جسمی و رفتاری مانند خستگی ، زود رنجی ، شکستگی سریع استخوان ها همراه است. این مورد با مصرف مکمل کلسیم ها یا ویتامین D قابل پیشگیری است.

همچنین کمبود ویتامین B1 باعث پرخاشگری ، حساسیت و زود رنجی است که با مصرف گوشت قرمز ،غلات ، پسته ، بادام و… قابل جبران است.

درمان زود رنجی با فیلترهای ذهنی
زود رنجی علاوه بر اینکه زندگی شخص را مختل می کند، او را از فردی فعال و شاد به انسانی منفعل و غمگین مبدل می کند. زود رنج ها اعتماد به نفس پایینی دارند و گرفتار استرس و اضطرابند .

شخص زود رنج از حرف دیگران سریع ناراحت می شود و نگرشی منفی به دیگران دارد و ترجیح می دهد در جمع نباشد غافل از اینکه گوشه گیری و منزوی بودن باعث تشدید حساسیت و احساسات منفی است.

فیلترهای ذهنی ِ زود رنجی

با نگرشی مثبت خود را در موقعیت جدید قرار دهید و از واقعیت فرار نکنید .
در تربیت فرزندان توجه زیاد یا بالعکس کم توجهی باعث زود رنجی است. مهم ترین وظیفه والدین در تربیت فرزندان عدم تبعیض یا قیاس بچه ها با هم و مهر ورزیدن به یکسان به همه است.
از وسواس دوری کنید.
از ذهن خوانی پرهیز کنید .
احساسی استدلال نکنید .
شتاب زده تصمیم نگیرید .
از اختلاف نظر اجتناب کنید.

و حرف آخر در درمان زود رنجی
ورزش منظم ، تنظیم رژیم غذایی مناسب ، خواب کافی ، تمرین تکنیک تنفس دیافراگمی ، تمرین مدیتیشن ، صحبت با دوستان و اعضای خانواده می تواند کمک زیادی به روند بهبود شما خواهد کرد .
درمان حساسیت و زود رنجی به یادگیری مهارت تنظیم هیجانی و کنترل احساسات فرد بستگی دارد و برای شناسایی علت و درمان و مهارت به روانشناس نیاز است تا علل و ریشه بررسی و در صورت اختلالاتی نظیر اضطراب و افسردگی برنامه درمانی مشخصی را برای شخص تعیین کند .