خراسان/ پربازدیدشدن ویدئویی از کودکانی که مورد بی‌توجهی بازیکنان محبوب‌شان برای عکس‌گرفتن قرار گرفتند و در حال گریه هستند، بهانه‌ای شد تا از زنگ‌خطرهای چنین واکنش‌های هیجانی بگوییم.​​​​​
در دنیای امروز، رسانه‌ها و فضای مجازی بیش از هر زمان دیگری کودکان را در معرض چهره‌های مشهور قرار داده‌اند. این نزدیکی گاهی به وابستگی عاطفی شدیدی منجر می‌شود، به‌گونه‌ای که برخی کودکان در مواجهه با بی‌توجهی شخصیت‌های محبوبشان، واکنش‌های احساسی شدیدی نشان می‌دهند. اخیراً ویدئویی در فضای مجازی منتشر شده که گروهی از کودکان را در حال گریه نشان می‌دهد؛ دلیل این ناراحتی، توجه نکردن بازیکنان فوتبال محبوبشان و فرصت نیافتن برای گرفتن عکس یادگاری است. حضور والدین در کنار آن‌ها هم این پرسش را مطرح می‌کند که آیا چنین واکنشی طبیعی است یا زنگ خطری برای رشد هیجانی کودک محسوب می‌شود؟
 واکنش‌های هیجانی کودکان؛ طبیعی یا نگران‌کننده؟
هیجانات شدید در کودکان، به‌ویژه در سنین پایین، امری طبیعی است. اما زمانی که این واکنش‌ها بیش‌ازحد شدید، مکرر یا همراه با علایم وابستگی افراطی باشد، والدین باید با دقت بیشتری رفتار فرزندشان را ارزیابی کنند. برخی نشانه‌های هشداردهنده عبارت‌اند از:
۱ وابستگی افراطی به افراد مشهور| اگر کودک بیش از حد بر شخصیت‌های معروف تمرکز کند و زندگی روزمره‌اش را تحت تاثیر این علاقه قرار دهد، این موضوع می‌تواند نگران‌کننده باشد.
۲ ناتوانی در پذیرش ناکامی| برخی کودکان در مواجهه با ناامیدی، واکنش‌های شدیدی مانند گریه‌های طولانی، پرخاشگری یا کناره‌گیری نشان می‌دهند.
۳ تاثیر منفی بر روابط اجتماعی و تحصیلی| اگر علاقه به یک بازیکن یا سلبریتی باعث کاهش تمرکز کودک در مدرسه یا محدود شدن روابط او با همسالان شود، والدین باید این موضوع را جدی بگیرند.
۴ وابستگی هیجانی به والدین در چنین موقعیت‌هایی| برخی کودکان هنگام بروز ناکامی، مستقیماً به والدینشان نگاه می‌کنند تا ببینند آیا باید به این احساس شدت ببخشند یا آرام بگیرند.
چرا برخی کودکان واکنش شدیدی نشان می‌دهند؟
تاثیر رسانه‌ها و شبکه‌های اجتماعی| کودکان امروزی از سنین پایین در معرض تبلیغات گسترده و زندگی شخصی افراد مشهور قرار دارند و آن‌ها را بخشی از دنیای خود می‌بینند. این نزدیکی خیالی می‌تواند باعث شود کودک تصور کند که حق دارد در تعامل با این افراد قرار بگیرد و کوچک‌ترین بی‌توجهی را یک طرد شدن شخصی بداند.
نیاز به تعلق و تایید اجتماعی| کودکان از طریق علاقه به افراد مشهور، احساس تعلق به یک گروه خاص پیدا می‌کنند. برای برخی، بی‌توجهی یک سلبریتی نه‌تنها به معنی از دست دادن یک تجربه شخصی، بلکه نشانه‌ای از طرد شدن از گروهی است که خود را به آن وابسته می‌دانند.
نقش والدین| برخی والدین ناخواسته این پیام را به کودک منتقل می‌کنند که تایید افراد مشهور، معیاری برای ارزشمندی اوست. این والدین ممکن است خود نیز به دنبال تایید اجتماعی باشند و به‌صورت غیرمستقیم وابستگی هیجانی کودک را تشدید کنند.
والدین چگونه باید واکنش نشان دهند؟
نحوه برخورد والدین در این شرایط بسیار مهم است. اگر آن‌ها بیش‌ازحد با کودک همدردی کنند یا رفتار او را تایید کنند، ممکن است وابستگی عاطفی کودک را تقویت کنند. در مقابل، نادیده گرفتن کامل احساسات او هم اشتباه است. راهبردهای مؤثر در این باره عبارت اند از:
همدلی، اما با کنترل هیجان| احساس کودک را بپذیرید اما همزمان به او کمک کنید واقعیت را درک کند. برای مثال، بگویید: «می‌دانم ناراحت شدی، اما بازیکن محبوبت هم برنامه‌های فشرده‌ای دارد. او نمی‌تواند با همه عکس بگیرد».
آموزش پذیرش ناکامی| به کودک بیاموزید که در زندگی همیشه همه‌چیز مطابق میل او پیش نمی‌رود.
تقویت عزت‌نفس| به کودک کمک کنید ارزش خود را مستقل از تایید دیگران درک کند.
مدیریت میزان درگیری با دنیای سلبریتی‌ها| استفاده بیش‌ازحد از شبکه‌های اجتماعی و دنبال کردن زندگی افراد مشهور باید تحت کنترل باشد.
تشویق به ایجاد روابط واقعی| ایجاد پیوندهای محکم با خانواده و دوستان به کاهش وابستگی کودک به شخصیت‌های معروف کمک می‌کند.
الگوی مناسب بودن| کودکان از رفتار والدین الگو می‌گیرند. اگر والدین خود نیز وابستگی زیادی به تایید افراد مشهور داشته باشند، کودک نیز چنین رفتاری را تقلید خواهد کرد.
نکته پایانی
احساس ناراحتی کودکان در مواجهه با بی‌توجهی شخصیت‌های محبوب، تا حدی طبیعی است، اما اگر این واکنش‌ها شدید و مداوم باشند، والدین باید برای تقویت تنظیم هیجانی و عزت‌نفس کودک تلاش کنند. بهترین رویکرد، ایجاد تعادل میان همدلی و آموزش مهارت‌های هیجانی است تا کودک بیاموزد که ارزشمندی او وابسته به تایید دیگران نیست، بلکه به شخصیت و توانایی‌های خودش بستگی دارد. با کنترل مناسب رسانه‌ها، تقویت عزت‌نفس و آموزش مهارت‌های هیجانی، والدین می‌توانند به کودک کمک کنند تا با موقعیت‌های مشابه در آینده بهتر کنار بیاید و وابستگی ناسالم به افراد مشهور نداشته باشد.

نویسنده: پرستو عادل صدیق | روان‌شناس