شمارگان کل کتاب‌های تولید شده در سه سال به صورت تفکیک شده

قیمت کتاب ۴۳ هزار تومان بود!

از ابتدای سال ۱۴۰۰ تا ۱۶ خردادماه، میانگین شمارگان آثار یک هزار و ۲۳ نسخه و قیمت هرجلد به طور میانگین نزدیک به ۴۳ هزار تومان بوده است. البته کل شمارگان نیز حدود ۱۲ میلیون و ۳۰۰ هزار نسخه کتاب با میانگین ۱۸۸ صفحه بوده است. حجم اقتصادی نیز در این بازه زمانی ۵۲۸ میلیارد تومان بود.

سال بعد (سال ۱۴۰۱) در بازه زمانی مشابه که با بحران گرانی کاغذ آغاز شد، میانگین شمارگان به ۹۷۹ جلد و قیمت هر جلد کتاب نیز به حدود ۶۳ هزار تومان رسید. قیمت کتاب در این بازه نسبت به دوره قبل، ۴۶ درصد افزایش پیدا کرد. کل شمارگان هم بیش‌ از ۲۰ میلیون جلد بوده  و حجم اقتصادی هم بیش‌ از یک هزار و ۲۰۰ میلیارد تومان است.

آماری که در تصویر بالا مشاهده می‌کنید، میانگین است و ما ناشرانی را داریم که تیراژ یک اثرشان به کمتر از ۵۰۰ جلد و حتی ۱۰۰ جلد هم می‌رسد.

رشد ۱۳۲ درصدی کتاب در ۲ سال

امسال نیز (سال ۱۴۰۲) سختی‌های تهیه کاغذ و لوازم چاپ و افزایش هزینه‌های جاری که برخی از ناشران را آزرد، باعث شد کل شمارگان به همان حدود سال ۱۴۰۰ (حدود ۱۲ میلیون و ۵۰۰ هزار نسخه) برسد، اما این بار حجم اقتصادیش یک هزار و ۳۰۰ میلیارد تومان شد. حجم اقتصادی حوزه نشر نیز نسبت به بازه زمانی مشابه سال ۱۴۰۰ بیش‌ از ۱۴۰ درصد رشد داشت و در شمارگان نتوانستیم به عدد سال ۱۴۰۱ برسیم.

میانگین شمارگان نیز همان سیر نزولی خود را پیش گرفته و به کانال ۸۰۰ جلد رسیده است. قیمت هر نسخه کتاب هم به ۱۰۰ هزار تومان رسیده است که نسبت به سال ۱۴۰۱ نیز ۵۸ درصد افزایش پیدا کرد. 

۵۴ هزار نویسنده با حقوق ماهی یک میلیون تومان اثر تولید می‌کنند

 تعداد پدیدآورندگان سال ۱۴۰۱ نیز بنا به آماری که خانه کتاب و ادبیات به خبرنگار فرهنگی فارس داده حدود ۵۴ هزار نفر بوده‌اند. حال باید بدانیم درآمد یک نویسنده که باید خود را در تولید محتوا درگیر کند، چقدر خواهد بود؟

به طور میانگین درآمد یک نویسنده در سال ۱۴۰۱ حدود ۱۶ میلیون و ۶۰۰ هزار تومان بود و با یک حساب سرانگشتی درآمد ماهیانه نیز برابر با یک میلیون و ۳۰۰ هزار تومان است. البته این عدد میانگین است و می‌تواند برای افراد، مختلف باشد.

فروردین‌ و اردیبهشت‌ماه بازه زمانی پرکار ناشران برای رساندن آثار به نمایشگاه کتاب تهران است.

آمار حجم فروش در بازه زمانی ذکر شده طی سه سال متمادی

حجم اقتصادی باید معیاری برای بررسی نشر باشد؟

طی ۲ سال قیمت کتاب ۱۳۲ درصد رشد داشت و همین عاملی است که حجم اقتصادی این صنعت، رشد قابل توجهی داشته باشد. آمار و ارقام خانه کتاب و ادبیات این مسأله را به ما نشان می‌دهد که حجم اقتصادی صنعت نشر که بزرگ‌ترین صنعت‌ فرهنگی است، نباید مورد توجه قرار بگیرد و معیاری باشد برای تصمیم‌گیری‌ها و گزارش‌دهی‌‌ها. چرا که میزان تولید، کیفیت آثار و جذب مخاطب در بین اعداد بزرگی چون هزار میلیارد گم می‌شود! 

هومان حسن‌پور، رئیس اتحادیه ناشران و کتابفروشان تهران در این باره به خبرنگار کتاب و ادبیات خبرگزاری فارس می‌گوید:« از وقتی معیارهای کمّی در حوزه نشر جای معیارهای کیفی را گرفتند، این نوع فعالیت‌ها امری طبیعی است. اگر ملاک بررسی تعداد و ریال ناشر باشد، این هم کاری اشتباه است. چرا که شاید ناشری در سال یک یا ۲ اثر کیفی و پژوهشی منتشر کند.»

شاید این قضیه مطرح شود که در نمایشگاه کتاب امسال نیز میزان فروش در ۲ بخش تعداد و حجم افزایش داشته است و بحث‌های بالا نقض شود، اما باید بگوییم که نمایشگاه کتاب در برآیند بازار کتاب نمی‌تواند خیلی تأثیر بگذارد. چرا که تعداد آثار به فروش رسیده سه درصداز حجم کلی تولید در یک سال است.