علیرضا ذکاوتی قراگوزلو که امروز (چهارشنبه، ۲۰ فروردین) از دنیا رفت، از پژوهشگران و نویسندگان معاصر است که در چهار دهه گذشته آثار متعددی از او در زمینه ادبیات فارسی و عرفان اسلامی منتشر شده‌ است. او نقدهای بسیاری بر آثار کلاسیک ایران نوشته، تحقیق و ترجمه کرده‌ و در رشته ادبیات تحقیقی و نیز ترجمه از عربی به فارسی آثار متعددی پدید آورده‌ است. از جمله کتاب‌هایی چون «عرفانیات» و «عمر خیام» و ترجمه «تمدن اسلامی در قرن چهارم و پنجم» از آثار اوست. وی جزء هیئت مؤلفین دائرةالمعارف تشیع بود و با بنیاد دائرةالمعارف اسلامی و دانشنامه جهان اسلام همکاری مداوم داشت. از او مقاله‌های بسیار زیادی در حوزه فرهنگ و دین در دست است.

مرکز فرهنگی شهر کتاب نوشته است: ذکاوتی درباره خودش گفته بود: به سال ۱۳۲۲ در یک خاندان مذهبی، علمی و عرفانی در همدان متولد شده‌ام. پدرم مرحوم شیخ علی‌اصغر ذکاوتی قراگزلو متخلص به «زمزم همدانی»، عالم و ادیب و خطیب و عارف و مدرس و شاعر بود. مادرم از خاندان حاج محمدجعفر کبوتراهنگی (مجذوب) از عارفان نامدار قرن سیزدهم هجری است. از کودکی با کتاب بزرگ شده‌ام و از حضور در مجالس اهل علم در همدان و قم بهره برده و از محضر پدرم و دیگر خویشاوندان که اهل علم بودند، استفاده کرده‌ام. مطالعات پیوسته و گسترده‌ای در ادب فارسی و عربی، عرفان اسلامی، عقاید و مذاهب و تاریخ اجتماعی ایران بعد از اسلام دارم و در هر دو رشتهٔ ادبیات ابداعی و ادبیات تحقیقی و نیز ترجمه از عربی به فارسی آثار متعددی پدید آورده‌ام که از آن جمله ترجمهٔ تمدن اسلامی در قرن چهارم هجری (تألیف آدام متز) در سال ۱۳۶۳ و ترجمهٔ کتاب «نظام اداری مسلمانان در صدر اسلام» در سال ۱۳۸۵ «کتاب سال» شناخته شد و موفق به اخذ جایزه شدم. همچنین به مناسبت چاپ مقالات متعدد در نقد کتاب در مجلات وزین کشور در سال ۱۳۷۷ به عنوان «منتقد نمونه» و در سال ۱۳۹۰ به عنوان منتقد پیشکسوت موفق به اخذ جایزه شدم. جزء هیئت مؤلفین دائرة‌المعارف تشیع بوده و با بنیاد دائرة‌المعارف اسلامی و دانش‌نامهٔ جهان اسلام همکاری مداوم داشته، با مرکز نشر دانشگاهی درخصوص تهیهٔ مقالات و ویرایش کتب ارتباط مستمر داشته‌ام. تدریس من در دانشگاه آزاد اسلامی واحد همدان از بدو تأسیس به‌طور مستمر بوده است. در مرکز آموزش عالی ابن سینا نیز به مدت ده سال تدریس کرده‌ام و استاد مدعو ادبیات فارسی و عربی در دانشگاه علامه طباطبائی بوده‌ام. با دانشگاه بوعلی سینا نیز همکاری پژوهشی داشته‌ام.