آرمان امروز/متن پیش رو در «آرمان امروز» منتشر شده و انتشارش در «آخرین خبر» به معنای تایید آن نیست

رضا پورحسین| در روزهایی که ابهام بزرگ ترین قسمت سخنرانی های طرفین برجام است و تقریبا هیچ یک از طرفین به صورت صریح عنوان نمی کنند که در پشت درها و در نامه های رد و بدل شده در رابطه با چه موضوعاتی صحبت می شود، سخنگوی وزارت خارجه ایران در پاسخ به رسانه ها مطالبی را مطرح کرد که جای تامل دارد.

وی صبح روز گذشته بار دیگر تاکید کردکه هیچ توافق موقتی میان ایران و آمریکا شکل نخواهد گرفت و هر اتفاقی که رخ می دهد در چهارچوب توافق سال ۲۰۱۵ یا همان برجام است.

زمانی که این صحبت ها در کنار سایر اظهارنظرات در هفته های اخیر قرار می گیرد، یک نتیجه بیشتر نمی توان گرفت و آن این که قسمتی از برجام  احیا می شود و باید شاهد توافقی نصف و نیمه میان ایران و آمریکا و با مشارکت اروپایی ها بود.

توافقی که طبق گمانه زنی ها منجر به رفع تحریم فروش نفت ایران و دریافت پول آن از مسیر قطر می شود و در مقابل ایران نیز غنی سازی ۶۰ درصدی را متوقف می کند.

از دیگر بندهای این توافق احتمالا آزادسازی زندانیان آمریکایی و اروپایی و آزادشدن پول های بلوکه شده ایران از مسیر عمان باشد.

در این میان مولفه چشم پوشی نیز به شکل جدی در دستور کار طرفین قرار می گیرد به شکلی که شاید حضور آمریکایی ها در خاورمیانه خیلی حساس برانگیز نباشد و آمریکا نیز در مقابل خیلی مو را از ماست بیرون نکشد و اجازه مبادلاتی دیگر را به ایران دهد.

باید توجه داشت که مساله به همین جا ختم نمی شود و برای قوام هر چه بیشتر این توافق ضرورت دارد تا روند عادی سازی روابط ایران با سایر کشورهای عربی نیز تسریع شود و از سوی دیگر امنیت دریانوردی در خلیج فارس تضمین شود.

پایان حمله نظامی روسیه به اوکراین می تواند مهر تاییدی بر تمامی این اتفاقات باشد و تلاش های طرفینرا به نتیجه قطعی برساند. مهر تاییدی که شاید با آتش بس موقت نیز حاصل شود.

در این میان نباید فراموش کرد که چین به عنوان یکی از قدرت های جهانی از این روند به شکلی جدی حمایت می کند و همین امر سبب می شود تا موانع کم تری در مسیر احیای برجام به شکل نصف و نیمه وجود داشته باشد.

باید توجه داشت که احیای برجام به شکل نصف و نیمه دست آوردهایی برای طرفین دارد. ازجمله این که ایران از زیر فشار اقتصادی تا حدودی خارج می شود و دیگر با صرف هزینه هایی تاسیسات هسته ای خود را از بین نمی برد و صرفا زیر نظر آژانس بین المللی انرژی اتمی، آن ها را مهر و موم می کند.

این توافق برای دولت بایدن نیز می تواند یک تبلیغ خوب برای انتخابات باشد تا در دوران تبلیغات عنوان کند که خطر هسته ای ایران را از بین برده است.

میانجیگری موفق عمان، سکوت نیم بند اولیانوف، محو شدن مقامات قطری، رضایت طرف عربستانی، حمایت چینی ها، نیاز ایران و از همه مهم تر اشتیاق دولت بایدن از جمله مولفه های مهمی هستند که سبب شده تا در این روزها احتمال به توافق رسیدن با طرف های برجام بیش از هر زمان دیگری باشد.

توافقی که قطعا می تواند تا اولین روز سال ۲۰۲۵ میلادی دوام داشته باشد و باید منتظر نتیجه انتخابات آمریکا بود تا آینده این توافق نصف و نیمه از دل آن مشخص شود.

بر همین اساس «یدیعوت آحارونوت» روز یکشنبه به نقل از مقامات اسرائیلی نوشت: «احتمال دستیابی امریکا و ایران به توافق هسته‌ای افزایش یافته است و یکی از دلایل دعوت نکردن از بنیامین نتانیاهو نخست وزیر اسرائیل برای سفر به واشنگتن، نگرانی از تحت الشعاع قرار گرفتن این تلاش‌هاست.»

یدیعوت آحارونوت افزود: «تل‌آویو همچنان به موضع خود مبنی بر رد چنین توافقی پایبند است و اصرار دارد که آن چه ایران را از توسعه برنامه خود باز می دارد، تهدید نظامی است و نه دیپلماتیک.

مقامات اسرائیلی معتقدند تهران از توافق برای کسب زمان و ادامه تلاش برای دستیابی به سلاح های هسته‌ای سوء استفاده می‌کند.»

این روزنامه اسرائیلی فاش کرد: «دیداری که قرار بود میان یوآو گالانت، وزیر دفاع اسرائیل و لوید آستین، وزیر دفاع امریکا در پنجشنبه آینده در یک کشور اروپایی برگزار شود، هنوز قطعی نشده است زیرا نتانیاهو تا زمانی که به کاخ سفید دعوت نشود مانع از انجام دیدار وزرای خود با مقامات ارشد آمریکایی می‌شود؛ رویه‌ای معمول که جو بایدن، رئیس جمهور ایالات متحده هنوز آن را اجرا نکرده است.»

مقامات دولتی اسرائیل می‌گویند «یکی از دلایل عدم دعوت از نتانیاهو برای سفر به امریکا، اطمینان‌ از این امر است که ورود وی به امریکا حصول این توافق را تحت الشعاع قرار ندهد، این مقامات سخنرانی نتانیاهو در دوره اوباما در برابر کنگره را یادآورد می‌شوند که به شدت به تلاش‌ ها برای توافق با ایران حمله کرد.»

این روزنامه اسرائیلی گزارش داد: «نتانیاهو به آنتونی بلینکن، وزیر امور خارجه آمریکا گفته است که بازگشت به توافق هسته‌ای با ایران، برنامه هسته‌ای این کشور را متوقف نمی‌کند و برای اسرائیل که هر کاری برای دفاع از خود انجام خواهد داد الزام‌آور نیست.»

این همان موضعی است که گالانت در دیدار با آستین بر آن تاکید خواهد کرد، در همین رابطه مقامات آمریکایی به این روزنامه گفته‌اند: «اسرائیل هیچ دلیلی برای نگرانی ندارد و مذاکرات با شفافیت کامل و هماهنگی با تل آویو انجام می شود.»

عبدالرضا فرجی راد، سفیر پیشین ایران در نروژ نیز بر این باور است که دقیقا همین نگرانی های اسرائیل نشان از این می دهد که پیشرفت هایی در مذاکرات حاصل شده است و شاید در آینده نزدیک حتی ابعاد توافق نیز رسانه ای شود تا بالاخره وزرای خارجه طرفین بار دیگر برجام را احیا کنند.

توافق میان ایران  طرف های برجام در حال چکش کاری است و طرفین در حال گفت و گو بر سر  جزئیات هستند و باید منتظر ماند و شاهد بود که بالاخره چه زمانی در رابطه با یک متن واحد به توافق می رسند.

آن چه که مشخص است این مورد بوده که طرفین در مذاکرات پیشرفت داشته و تمایل به توافق دارند.

این اشتیاق و تمایل کمک می کند تا روند مذاکرات مثبت تر باشد و مشخصا نتیجه حاصله برای طرفین از اهمیت زیادی برخوردار است.

بنابراین آن چه که به صورت قطع مشخص است، این مورد بوده که پیشرفت هایی در مذاکرات حاصل شده و باید منتظر روزهای آتی بود تا مشخص شود که دقیقا در رابطه با چه بندهایی توافق می کنند و چگونه به سمت عملیاتی شدن توافقات گام خواهند برداشت.