خراسان/ اسطوره رئال‌مادرید با تمجید از «لامین یامال» پدیده بارسلونا به او هشدار داده که موفقیت ماراتن است نه دوی سرعت؛ این حرف چقدر درست است؟ 
همه ما دوست داریم که در هر کار و حوزه‌ای که مشغول هستیم، طعم شیرین موفقیت را بچشیم. همچنین دوست داریم که خیلی زود، مثلا یک‌شبه به موفقیت برسیم. به‌تازگی «تونی کروس» اسطوره رئال‌مادرید که اخیراً از فوتبال خداحافظی کرده است، با تمجید از «لامین یامال» پدیده بارسلونا یک هشدار هم به او داده است. این اسطوره آلمانی در یک گفت‌وگو بیان کرده: «من همیشه می‌گویم که یک دوران حرفه‌ای، دوی سرعت نیست، بلکه یک ماراتن است؛ بنابراین خواهیم دید که در ۵-۱۰ فصل آینده چه اتفاقی می‌افتد، آیا او به رشد خود ادامه می‌دهد و چگونه به تمام اتفاقاتی که از خارج از فوتبال وارد می‌شود، واکنش نشان می‌دهد. موفقیت فقط به داخل زمین بستگی ندارد؛ به آن‎چه در بیرون اتفاق می‌افتد بستگی دارد. تأثیر زیادی دارد و شما باید بدانید که چگونه جنبه‌های مختلف زندگی را مدیریت کنید». در ادامه، نکاتی درباره این دیدگاه از منظر روان‌شناسی مطرح خواهد شد.
 ​​​​فرمول موفقیت با ضرب تلاش در انگیزه
موفقیت حاصل این فرمول است: «(تلاش ضرب در انگیزه) + شرایط محیطی». یعنی بدون تلاش، انگیزه و شرایط مساعد محیطی، موفقیت حاصل نخواهد شد. حال با فرض این که شرایط محیطی مساعد باشد، انگیزه و تلاش به خود انسان بستگی دارد. در این مورد می‌توان موفقیت را حاصل کارهای تکراری بی‌پاداش دانست؛ یعنی ساعت‌ها تمرین بدون پاداش، ساعت‌ها درس خواندن بدون تشویق و ... . پس همیشه باید این را به خاطر داشته باشیم که گاهی تلاش بدون توقع پاداش و تشویق است که به موفقیت ختم می‌شود. پشتکار هم یک عامل و مهارت کلیدی برای موفقیت است و قاعدتا هیچ مهارتی در کوتاه مدت یاد گرفته نخواهد شد.  اگر انتظار داریم که با چندبار تمرین در یک مهارت حرفه ای شویم، امکان نخواهد داشت.
چرا انگیزه به سرعت فروکش می‌کند؟
اما در مورد انگیزه، بیشتر افراد با شور و هیجان فعالیتی را شروع می‌کنند، سپس به همان سرعت هم انگیزه آن ها فروکش می‌کند چون انتظار دارند به سرعت به نتیجه نهایی برسند؛ اما این غیرممکن است.  اولا چون هنوز مهارت کافی ندارند و دوم این که شرایط همیشه مناسب و مساعد نیست. اتفاقات بیرونی بر موفقیت ما تاثیرگذارند؛ اتفاقاتی که در کنترل ما نیستند. مثال جهانی آن، شیوع کرونا بود که همه جهان را تحت تاثیر قرار داد.
فرمول حفظ انگیزه شبیه دوی ماراتن
اما یک بحث دیگر، حفظ انگیزه و تمرکز است.  زمانی که کروس به ستاره جوان یامال می گوید که موفقیت دوی ماراتن است و نه دوی سرعت، دقیقا به مدیریت انگیزه اشاره دارد. چون در دوی ماراتن باید انرژی را تقسیم کرد، گاهی جلو افتاد، گاهی آرام تر حرکت کرد تا دونده بتواند به خط پایان برسد.  در مقابل دوی سرعت، فقط نیازمند یک شروع انفجاری است و با تمام توان دویدن.
تفاوت موفق شدن و حفظ موفقیت
این که در طول دوران حرفه‌ای، انگیزه کار و تلاش با تغییر شرایط همچنان حفظ شود، مهم ترین عامل موفقیت و تداوم موفقیت است. گاهی افرادی به سرعت به جایگاهی می‌رسند اما به قول حافظ، دولت مستعجل است و بدون آماده کردن اسباب بزرگی، برجای بزرگان تکیه می‌زنند که قطعا با تغییر شرایط، آن‎ها هم تغییر خواهند کرد. در کل موفق شدن و حفظ موفقیت، دو مقوله کاملا جدا و متفاوت هستند و نمی‌توان از یک مدل رفتاری برای هر دو استفاده کرد.

نویسنده: دکتر مهدی سودآوری | روان شناس و مدرس دانشگاه