فرهیختگان/ « نگاهی دیگر به «‌حکمت، عزت و مصلحت» در سیاست خارجه » عنوان یادداشت روزنامه فرهیختگان به قلم میثم رستمی است که می‌توانید آن را در ادامه بخوانید:
 
این روزها برخی روایت‌های وارونه و معکوس از جهت‌گیری نظام در موضوع سیاست خارجی، تبدیل به عادت لایتغیر برخی عناصر مخالف دانشگاهی و حوزوی شده است. سید‌ضیاء مرتضوی یکی از این افراد است که درصدد ادبیات‌سازی وارونه از محکمات سیاست خارجی نظام با ارجاع به تاکتیک‌های رفتاری دولت در عرصه منطقه‌ای است. نگارنده این یادداشت را به قصد تبیین محکمات سیاست خارجی نظام نگارش کرده است.

1- سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران بنابر دستورهای دینی و تاکید مقام‌معظم‌رهبری بر سه اصل «‌حکمت، عزت و مصلحت» استوار است. مسیر کلی جمهوری اسلامی در 40 سال اخیر نیز بر مدار این سه اصل بوده است. هر‌چند ممکن است در این مسیر در قبال این اصول، فراز و فرودهایی شکل گرفته و تفاوت‌هایی بین دولت‌های مختلف بوده باشد، اما همواره کلیت آن اصول حفظ شده و دولت‌های مختلف براساس رهنمودهای معظم‌له سیاست خارجی را حول آن تنظیم کرده‌اند. 

2- تاکید روی این سه اصل به‌صورت توامان از درایت‌های سیاستگذاری رهبر انقلاب است؛ چراکه هر یک از این اصل‌ها اگر به تنهایی مورد تاکید قرار گیرد ممکن است به نتایج و اصول دیگر منجر نشود. البته ممکن است روی کاغذ و در یک فضای تحلیلی بتوان هر یک از این سه اصل را از دیگری استنتاج کرد، اما این استنتاج تنها برای نوشتن کتاب‌های فلسفه اخلاق و فلسفه تحلیلی مفید است و جهت‌دهی کافی و صحیح برای سیاستمداران و مردم را فراهم نمی‌سازد. 

3- اگر صرفا تاکید روی «حکمت» باشد ممکن است معنای عقلانیت و محاسبه‌گری تا خدشه‌دار شدن عزت ملی نیز به پیش رود. و یا اگر تاکید صرفا بر عزت باشد، ممکن است تفاخر نژادی را در پی داشته یا به تشنج‌آفرینی با کشورهای غیر متخاصم بینجامد و همین‌طور تاکید صرف بر مصلحت ممکن است درنهایت به کوتاه آمدن از همه اصول دینی و انسانی حاکم بر فضای فرهنگی کشور منتهی شود. 

4- حال که قرار است این سه اصل با هم دیده شود و در کنار هم تفسیر شود، می‌توان از سوء فهم‌های ناشی از تک‌بُعدی‌نگری جلوگیری کرد و عزت را با دو همتای خویش یعنی حکمت و مصلحت تفسیر کرد. 

5- سوال این است: اگر کشوری چون آمریکا از روی ظلم و استکبار و زورگویی، حق مسلم مردم ایران را نادیده بگیرد و دارایی‌هایشان را بلوکه کرده باشد، آنگاه تلاش جهت آزاد کردن این پول‌ها و رساندن نفع آن به ملت تا جای ممکن، خلاف عزت است؟ آیا در این مسیر با کشورهای همسایه‌ای که متاسفانه استقلال اقتصادی ندارند و به جهت ساختار وابسته بانک مرکزی‌شان مجبور به چانه‌زنی با آمریکا هستند، باید وارد تنش و تشنج شده تا بتوانیم عزت‌مان را ثابت کنیم؟ حکمت، مصلحت و درنهایت عزت توامان با آن دو چه اقتضایی دارد؟ «ای بسا ما با یک دشمن که درنهایت هم [با او] برخورد داریم، الان بایستی بنشینیم طرح دوستی بریزیم؛ [این] حکمت است. خیال نکنید اینها از اسلام نیست؛ نخیر، از اسلام است، آنجایی که جای آن باشد، از اسلام است.»(مقام‌معظم‌رهبری سال 68)

6- نکته مهم در تفسیر عزت این است که عزت درمقابل ذلت است و نه ضعف. ممکن است کشورمان در برخی جهات ضعیف باشد و لذا دست برتر را درمقابل استکبار از آن جهات نداشته باشد، اما این ضعف را نمی‌توان ذلت تفسیر کرد. مقام‌معظم‌رهبری در این باره فرموده‌اند: «‌معنای عزت این است که جامعه‌‌ اسلامی و نظام اسلامی در هیچ یک از برخوردهای بین‌المللی‌اش بایستی جوری حرکت نکند که به ذلیل شدن اسلام و مسلمین منتهی بشود. البته ذلیل شدن غیر از ضعیف بودن است؛ ممکن است کسی ضعیف باشد، اما ذلیل نباشد. بین این دو تفاوت هست؛ که کارآمدانِ این کارها خوب می‌توانند بفهمند.»(9/11/68) 

7- زمانی عده‌ای براساس حکمت و مصلحت، عزت داشتن در سیاست خارجی را امری موهوم و خودفریبی می‌دانستند و با قلم‌هایشان، عزت‌طلبی جمهوری اسلامی را فاقد وجاهت علمی می‌دانستند و زمانی عده‌ای براساس اصل عزت، جمهوری اسلامی را به یاری رساندن به طالبان در حمله آمریکا به افغانستان فرا می‌خواندند و امروز نیز عده‌ای براساس عزت، می‌گویند چرا در حال تلاش برای آزاد کردن پول‌های بلوکه شدن از دست دزدان مستکبر جهانی‌اند و به جای فریاد زدن بر سر دزدان، مستضعفان را مورد عتاب و خطاب قرار می‌دهند. اگر به هر سه اصل به صورت توامان نگاه شود چنین اشکالاتی رخت بر‌می‌بندد و عقلانیت توام با عزت جمهوری اسلامی مورد تایید قرار می‌گیرد. 

8- و درنهایت باید گفت تحقق عزت در سیاست خارجی براساس نگاه همه‌جانبه به کنش‌های مسئولان است. همزمان که جمهوری اسلامی با دیپلماسی فعال جهت احقاق حق خود و به دست آوردن دارایی‌های بلوکه‌شده است به کشورهای آمریکای لاتین سفر می‌کند، از حزب‌الله لبنان حمایت می‌کند و نیز موشک «فتاح» را به نمایش می‌گذارد. این مجموعه نه «عزت تنها» است، نه «حکمت تنها» و نه «مصلحت تنها» بلکه یک مجموعه توامان «عزت، حکمت و مصلحت» است که منافع ملت ایران را محور قرار داده است.