اعتماد/متن پیش رو در «اعتماد» منتشر شده و انتشارش در «آخرین خبر» به معنای تایید آن نیست

شهاب شهسواری| سه ماه بعد از بیانیه مشترک ایران و عربستان در پکن، وزیر خارجه عربستان سعودی برای نخستین‌بار در ۱۷ سال گذشته به ایران سفر کرد تا ضمن دیدار و گفت‌وگو با همتای ایرانی خود، با رییس‌جمهور اسلامی ایران هم دیدار کند. حسین امیرعبداللهیان، وزیر امورخارجه جمهوری اسلامی ایران، بعدازظهر دیروز در وزارت امورخارجه از فیصل بن فرحان، وزیر امور خارجه عربستان استقبال کرد. وزرای خارجه ایران و عربستان سعودی بعد از نزدیک به یک ساعت گفت‌وگوی دوجانبه در یک نشست خبری شرکت و اظهاراتی را در خصوص روابط دوجانبه مطرح کردند. به‌‌رغم اینکه برخی بحران‌های منطقه‌ای در طول یک دهه گذشته سایه سنگینی بر روابط دو کشور انداخته‌ بود، اما وزرای خارجه دو کشور در نشست خبری خود هیچ اشاره‌ای به بحران‌های سوریه، یمن و لبنان نکردند. حسین امیرعبداللهیان در این نشست خبری گفت که دو طرف در خصوص حمایت از مردم فلسطین و همچنین موضوع سودان گفت‌وگو کردند. فیصل بن فرحان، در نشست خبری مشترک با حسین امیرعبداللهیان، تاکید کرد که در دیدار با سید ابراهیم رییسی، رییس‌جمهوری، سلام‌های گرم «خادم حرمین شریفین»، سلمان بن عبدالعزیز، پادشاه عربستان سعودی و محمد بن سلمان را به رییس‌جمهور ایران خواهد رساند. وی گفت که در دیدار با رییس‌جمهور از طرف پادشاه عربستان سعودی می‌خواهد که رییسی، زودتر دعوت پادشاه سعودی را برای سفر به عربستان اجابت کند. به نوشته خبرگزاری فارس، پیش از این، منابع سیاسی خبر دادند که بن فرحان ‌از طرف سلمان بن عبدالعزیز پادشاه عربستان، پیامی برای رییس‌جمهور ایران خواهد آورد که به توسعه روابط دو کشور مربوط می‌شود. بن فرحان در سخنان خود اصول عادی‌سازی دو کشور را بر مبنای «احترام متقابل، عدم دخالت در امور داخلی یکدیگر و پایبندی به منشور سازمان ملل» توصیف کرد. وزیر امور خارجه ایران هم ضمن تشکر از مساعدت عربستان برای بازگشایی اماکن دیپلماتیک ایران در عربستان سعودی اعلام کرد که ایران آمادگی دارد از اتباع و گردشگران سعودی میزبانی کند.

خبری از افتتاح سفارت  عربستان نیست
به‌‌رغم برخی گمانه‌زنی‌ها در خصوص احتمال افتتاح سفارتخانه عربستان سعودی در تهران همزمان با این سفر، وزیر خارجه عربستان سعودی اعلام کرد که افتتاح سفارت این کشور در تهران «به زودی» انجام خواهد شد، اما تاریخ دقیقی در این مورد اعلام نکرد. سفارت ایران در ریاض، سه‌شنبه ۱۶ خرداد ماه با حضور علی‌رضا بیگدلی، معاون کنسولی وزارت امورخارجه بازگشایی شده‌ بود و ایران علی‌رضا عنایتی، مدیرکل پیشین خلیج فارس وزارت امور خارجه را به عنوان سفیر در عربستان سعودی معرفی کرده، در حالی که عربستان هنوز اقدامی در این زمینه انجام نداده است. با این حال عربستان به دلیل نزدیک شدن موسم حج یک هیات دیپلماتیک به تهران اعزام کرده است که برای رسیدگی به امور حاجیان ایرانی در یکی از هتل‌های تهران مستقر شده‌اند.

حاشیه‌های یک دیدار کم‌سابقه
ملاقات دیروز دو وزیر خارجه بدون حاشیه هم نبود. از توقف خودروی حامل وزیر خارجه عربستان سعودی روی فرش قرمز محل استقبال تا تغییر محل برگزاری نشست خبری وزرای خارجه بدون اعلام دلیل موجه که باعث ایجاد شایعه‌های گسترده‌ای در فضای مجازی شد. به گزارش «اعتماد»، دقایقی قبل از برگزاری نشست خبری، مسوولان تشریفات وزارت امورخارجه با جمع کردن پرچم‌ها، تریبون و میکروفن‌ها از محل اعلام کردند که نشست خبری «به دلیل برخی مشکلات» در اتاقی که مذاکرات دوجانبه دو وزیر خارجه انجام می‌شد، برگزار خواهد شد. به‌‌رغم آماده ‌بودن محل برگزاری نشست، از جمله آمادگی سیستم صوتی، ترجمه همزمان و محل استقرار مناسب برای خبرنگاران، نشست در اتاقی برگزار شد که هیچ امکاناتی در آن تدارک دیده‌ نشده‌ بود و دو وزیر خارجه بدون میکروفن بیانیه‌های خود را خواندند و مترجم به صورت حضوری در کنار وزیر خارجه عربستان به ترجمه اظهارات وزیر خارجه ایران برای او و ترجمه اظهارات او برای حاضران پرداخت. کانال خبری روزنامه جام‌جم در پیام‌رسان تلگرام با انتشار ویدیویی از یک خبرنگار حاضر در محل مدعی شد که دلیل جابه‌جایی محل برگزاری نشست خبری وجود تصویر شهید سپهبد قاسم سلیمانی در محل بوده است. این ادعا بلافاصله به شکل گسترده‌ای در شبکه‌های اجتماعی بازنشر شد، تا جایی که سخنگوی وزارت امور خارجه مجبور به واکنش به این ادعا شد و با انتشار بیانیه‌ای «گمانه‌زنی‌های رسانه‌ای در خصوص تغییر محل گفت‌وگوهای رسانه‌ای دو وزیر را بی‌اساس» دانست و دلیل این تغییر را «بروز مشکل فنی و عدم امکان اجرا در محل تعیین شده قبلی»  عنوان کرد.

فترت ۱۷ ساله
سفر دیروز نخستین سفر یک وزیر خارجه عربستان به ایران بعد از ۱۷ سال بود، واپسین بار ۲۲ خرداد سال ۱۳۸۵ بود که سعود الفیصل برای دیدار دوجانبه با وزیر خارجه وقت ایران، منوچهر متکی به تهران سفر کرد. یک ماه بعد ۱۳ تیر ۱۳۸۵ سعود الفیصل بار دیگر به تهران آمد تا در اجلاس کشورهای همسایه عراق در تهران شرکت کند، از آن زمان به بعد، وزرای خارجه عربستان سعودی از سفر به تهران خودداری کردند تا ۱۲ دی ۱۳۹۴ که با حمله عده‌ای از عناصر افراطی به سفارتخانه عربستان سعودی در تهران و کنسولگری این کشور در مشهد، روابط ایران و عربستان قطع شد. قطع روابط دیپلماتیک دو کشور ۷ سال استمرار داشت تا اسفند ماه سال گذشته، در نشستی میان علی شمخانی، دبیر وقت شورای عالی امنیت ملی ایران و مساعد بن‌محمد العیبان، مشاور امنیت ملی عربستان سعودی با میانجیگری وانگ‌ئی، دیپلمات ارشد چین، بیانیه عادی‌سازی روابط ایران و عربستان سعودی در پکن اعلام شد. از زمان انتشار بیانیه عادی‌سازی، وزرای خارجه ایران و عربستان سعودی تا پیش از سفر بن فرحان به تهران، دو بار با هم در پکن و کیپ‌تاون، دیدار و گفت‌وگو کرده ‌بودند.