اعتماد/متن پیش رو در «اعتماد» منتشر شده و انتشارش در «آخرین خبر» به معنای تایید آن نیست

نمایندگان مجلس با لایحه دوفوریتی واردات خودروی کارکرده موافقت کردند که بر اساس آن، سه ماده جدید به قانون ساماندهی بازار خودرو مصوب ۱۴۰۰ مجلس افزوده می‌شود. در وهله اول، الزامی که در بندهای ۳ و ۴ قانون موجود مبنی بر «انتقال فناوری همزمان با واردات خودرو» وجود داشت با مصوبه جدید مجلس حذف شده است. ضمن اینکه عمر خودروهای وارداتی کارکرده «حداکثر پنج سال» لحاظ شده است. مصوبه جدید مجلس درباره نظام تعرفه‌ای و عوارض واردات این دسته از خودروها هم می‌گوید: هر ساله ارزش ماشین‌آلات راهسازی و خودروهای وارداتی به کشور اعم از نو و کارکرده بر اساس مستنداتی مانند قیمت شرکت‌های تولید‌کننده یا قیمت نمایندگی‌های آنها در سایر کشورها و نیز قیمت بازار از سوی وزارت صمت و گمرک تعیین شده و مبنای محاسبه حقوق و عوارض گمرکی قرار می‌گیرد. در جریان بررسی این لایحه، سید سلمان ذاکر، نماینده مجلس پیشنهاد «افزایش حداکثر سن خودروهای وارداتی از ۵ به ۱۰ سال» را داد که با مخالفت نمایندگان مواجه شده و تصویب نشد. احمد امیرآبادی‌فراهانی، عضو کمیسیون برنامه و بودجه مجلس نیز در جریان رسیدگی به این لایحه نسبت به تعیین تعرفه ۱۷۶ درصدی برای واردات خودروی نو مخالفت کرد و خواستار تجدیدنظر دولت در تعرفه گمرکی واردات خودروی نو شد. وی با بیان اینکه چنین تعرفه گمرکی به ضرر بازار خودرو است و موجب می‌شود قیمت خودرو در بازار افزایش یابد، افزود: مجلس با رای بالا به لایحه ساماندهی خودرو، نشان داد که با کاهش قیمت خودرو موافق است. رحیمی مظفری، نماینده مردم کوار در مجلس نیز در پیشنهاد دیگری خواستار الحاق عبارت «از تاریخ ترخیص از گمرک به حداکثر ۵ سال عمر خودروهای کارکرده» شد و گفت که ممکن است خودروی زیر پنج سال و با چهار و نیم سال عمر وارد شود، اما چند ماه در گمرک بماند و در زمان ترخیص، عمر آن از ۵ سال بگذرد که این پیشنهاد با استقبال نمایندگان مواجه و تصویب شد. حسن آصفری، نماینده مردم اراک در مجلس نیز پیشنهاد داد تا عبارت «تعیین صلاحیت واردکنندگان از سوی وزارت صمت» از این لایحه حذف شود. به گفته آصفری اگر امکان تعیین صلاحیت واردکنندگان به وزارت صنعت داده شود، این عبارت رانت‌زا بوده و شاهد فروش حواله‌های واردات خودرو خواهیم بود چرا باید به گروه خاص اجازه واردات داده شود؟  سید علی یزدیخواه در مخالفت با پیشنهاد آصفری گفت: اینکه همه مردم اجازه واردات داشته باشند شاهد هرج و مرج در بازار می‌شویم، لذا دولت باید آیین‌نامه افراد صاحب صلاحیت را تصویب کند . البته در نهایت پیشنهاد آصفری به تایید نمایندگان رسید و تصویب شد.

چالش تامین ارز
واردات خودرو کارکرده پس از یک دوره پرالتهاب بازار خودرو به تصویب می‌رسد. آن هم در شرایطی که هنوز واردات خودرو نو به صورت کامل انجام نشده و این خودروها فقط در حد ثبت سفارش مانده‌اند. در واقع یک چالش بزرگ پیش روی واردات خودرو وجود دارد و آن بحران منابع ارزی است.  در حال حاضر اصلا مشخص نیست که قیمت دلار چقدر است؟ آیا باید نرخ 28500 تومان را مبنای نرخ دلار دانست؟ یا 37 هزار تومان را؟ یا نرخ 55 هزار تومان بازار آزاد را پذیرفت یا قیمت اصلی دلار 70 هزار تومان محاسبه می‌شود؟ به نظر می‌رسد هیچ کس نمی‌داند نرخ دلار چقدر است. بانک مرکزی می‌گوید قیمت ارز در شرایط نرمال در کانال 30 تا 35 تومانی برای دلار است. اما آیا کسی می‌تواند با این نرخ ارز تامین کند؟ همین الان فعالان تجارت خارجی ایران از دشواری‌های تامین ارز می‌گویند و اینکه بانک مرکزی با تاخیر و طی یک پروسه بسیار زمانبر و طولانی دلار مورد نیاز آنها را تخصیص می‌دهد. این شرایط به دلیل تشدید تحریم‌ها بروز کرده و به نظر می‌رسد که تا زمان گشایش‌های سیاسی و دیپلماتیک نیز ادامه‌دار باشد. 

چالش تامین قطعات یدکی
 اما چالش دوم زمانی بروز می‌کند که دو یا سه سال از زمان ورود اولین خودروهای کارکرده بگذرد و به دلیل نبود لجستیک و پشتیبانی خاص این خودروها که عمدتا عمر خود را هم کرده‌اند؛ مشکلی به نام «انباشت قطعات فرسوده» بروز کند. در واقع وقتی می‌توان یک خودرو وارد یک کشور کرد که فکری نیز به حال «قطعات یدکی» و «زنجیره تامین» آن نیز بشود. در مصوبه مجلس خبری از این چیزها نیست و در واقع مشخص نیست که این خودروها، ‌«اگر» وارد بشوند؛ قرار است با چه مکانیسمی و تحت چه شرایطی قطعات یدکی‌شان تامین شود؟ تا پیش از این گفته می‌شد که هر کسی با داشتن کدملی می‌تواند خودروی کارکرده وارد کند. بنابراین دولت این ایده را به گونه‌ای مطرح کرده که شرایط بازار به هم ریخته خودرو را سامان دهد. اما آیا کسی هم به این موضوع فکر کرده که دو سال بعد از ورود خودروی کارکرده‌ای که 5 سال از عمر آن هم گذشته، چه اتفاقی در بازار لوازم یدکی می‌افتد؟ آن هم در شرایطی که همین الان بازار لوازم یدکی خودروهای ساخت داخل نیز با التهاب و کمیابی و حتی نایابی بسیاری از قطعات همراه است.