آریا/ هر شهروند اتحادیه اروپا در سال 2020 میلادی به طور متوسط 4.8 تن زباله تولید کرده که تنها 38 درصد از آن بازیافت شده است. همزمان، کارشناسان هشدار می‌دهند که سرعت افزایش نرخ بازیافت در کشورهای اتحادیه اروپا در حال کاهش است.

 به نقل از یورونیوز،بازیافت زباله‌ها راهی حیاتی برای کاهش مصرف منابع اولیه از طریق جایگزینی آنها با مواد ثانویه است. اما کشورهای اروپایی در زمینه مدیریت زباله چگونه عمل می‌کنند؟ سرانه بازیافت زباله در اروپا چه مقداری است؟ کدام کشورهای اروپایی در بازیافت زباله پیشتازند؟
کل زباله‌های تولید شده در اتحادیه اروپا طی سال 2020 به 2154 میلیون تن یا 4815 کیلوگرم به ازای هر نفر رسید که سهم خانوارها تنها 9.8 درصد بود و تولید بیش از 60 درصد آن نتیجه فعالیت‌های بخش ساخت و ساز (37.5 درصد) و معدن (23.4 درصد) بود. تولید 10.6 درصد از زباله‌ها نیز سهم بخش تولید بود.  18.6 درصد باقیمانده نیز به سایر بخش‌ها از جمله خدمات، انرژی، کشاورزی، انبارداری اختصاص داشت.
در میان کشورهای عضو، آلمان (401 میلیون تن) و فرانسه (310 میلیون تن) یک سوم زباله‌های اتحادیه اروپا را تولید می‌کنند. این دو کشور در سال 2020، مسئول تولید به ترتیب 19 و 14 درصد از زباله‌های اتحادیه اروپا بوده‌اند.
در سال 2020، معادل 4.8 تن زباله به ازای هر شهروند اتحادیه اروپا تولید شده که این سرانه از 1.5 تن در کرواسی تا 21 تن در فنلاند متغیر بوده است.
بلغارستان (16.8 تن) و سوئد (14.7 تن) پس از فنلاند بیشترین سرانه تولید زباله را در میان 27 عضو اتحادیه اروپا داشته‌اند. این رقم در آلمان و فرانسه بسیار نزدیک به میانگین 4.8 تنیِ اتحادیه اروپا بوده است.
در سال 2020 در مجموع  1971 میلیون تن زباله در اتحادیه اروپا تصفیه شده که با توجه به در جریان بودن واردات و صادرات زباله، مقایسه مستقیم آن با رقم تولید زباله در اتحادیه اروپا ممکن نیست.
اما سهم زباله تصفیه شده از 45.9 درصد از سال 2004 به 59.1 درصد در سال 2020 افزایش یافته است.
با توجه به این که تصفیه زباله به دو دسته اصلی بازیابی و دفع تقسیم می‌شود، در اتحادیه اروپا 39.9 درصد از زباله‌های تصفیه شده بازیافت شده‌اند.
نرخ بازیافت زباله در اتحادیه اروپا از 5.2 درصد در رومانی تا 83.2 درصد در ایتالیا متفاوت است. این نرخ در فرانسه (54.2 درصد) و آلمان (44 درصد) نیز به عنوان دو کشور پیشرو از نظر بیشترین میزان زباله تولید شده بالاتر از متوسط اتحادیه اروپا بوده است.
در سال 2021، تقریبا نیمی (49.6 درصد) از زباله‌های شهریِ در اتحادیه اروپا بازیافت شده است. در این سال، نرخ بازیافت زباله شهری از 11.3 درصد در رومانی تا 71.1 درصد در آلمان متغیر بوده است.
افزون بر آلمان، شش کشور دیگر اتحادیه اروپا یعنی اتریش، اسلوونی، هلند، لوکزامبورگ، بلژیک و ایتالیا نرخ بازیافت بالاتری نسبت به میانگین اتحادیه اروپا داشته‌اند.
نرخ بازیافت زباله‌های شهری در فرانسه 45.1 درصد و در در چهار کشور اسکاندیناوی کمتر از میانگین اتحادیه اروپا بود: سوئد (39.5 درصد)، نروژ (38.2 درصد)، فنلاند (37.1 درصد) و دانمارک (34.3 درصد) پایین‌تر از متوسط اتحادیه اروپا گزارش شده است.
در مجموع، نرخ بازیافت زباله‌های شهری در اتحادیه اروپا بین سال‌های 2001 تا 2021 افزون بر 21 واحد درصد افزایش یافته است. اسلوونی با 57 واحد درصد رشد بیشترین افزایش نرخ بازیافت را در میان 27 کشور عضو اتحادیه اروپا تجربه کرده است. در همین مدت، نرخ بازیافت زباله‌های شهری در آلمان و فرانسه نیز 19 واحد درصد بالاتر رفته است.
سه کشور اتریش، دانمارک و نروژ نیز طی دهه منتهی به سال 2021 با کاهش 1 تا 6 واحد درصدی نرخ بازیافت زباله‌های شهری مواجه بوده‌اند.

پیشرفتی در معاهده جهانی حذف زباله های پلاستیکی صورت نگرفته
سرمایه‌گذاران جهانی فارغ از نگرانی‌های رایج در مورد اختلال موجود در زنجیره تامین و گرانی انرژی که پس از همه‌گیری کرونا و جنگ اوکراین فراگیر شده باید نگران جزر و مد زباله‌های پلاستیکی باشند چرا که مقابله با غرق شدن جهان در این زباله‌ها افزون بر غول‌هایی همچون کوکاکولا هزینه شرکت‌های کوچک بخش خصوصی را نیز به میزان قابل ملاحظه‌ای افزایش خواهد داد.

چهار سال پس از امضای توافقنامه غول‌های تولید کننده کالاهای مصرفی برای همراهی داوطلبانه با معاهده جهانیِ حذف زباله‌های پلاستیکی، پیشرفت ناامیدکننده است. داده‌های منتشر شده از سوی بنیاد الن مک‌آرتور نشان می‌دهد که سه شرکت پپسی کو، مارس و کوکاکولا میزان استفاده از پلاستیک بِکر (تولید شده از سوخت‌های فسیلی) را به جای مواد بازیافتی بین سال‌های 2019 تا 2021 به ترتیب 5، 3 و 11 درصد افزایش داده‌اند. بر پایه این ارقام تحقق تعهد آن‌ها در کاهش مصرف 5، 20 و 25 درصدی تا سال 2025 دشوار به نظر می‌رسد.   
همزمان مصرف‌کنندگان پلاستیک نیز در افزایش استفاده از مواد قابل بازیافت توفیق زیادی نداشته‌اند. چنان که 10 درصد بسته‌بندی‌های پلاستیکی در کشورهای امضاکننده معاهده حذف زباله‌های پلاستیکی مصرف می‌شود و ظروف بسته‌‌بندی دوستدار محیط زیست تنها 1.2 درصد از مجموع بسته‌بندی‌ها را تشکیل می‌دهد.
همچنین، سازمان همکاری و توسعه اقتصادی اعلام کرده که با وجود تلاش شهروندان اروپایی برای تفکیک زباله، در اروپا، سالانه تنها 9 درصد مواد پلاستیکی بازیافت می‌شود. در ایالات متحده نیز 73 درصد از زباله‌های پلاستیکی به مکان‌های دفن زباله ختم می‌شود، جایی که تجزیه پلاستیک در آن 500 سال طول می‌کشد. مابقی آن هم سوزانده می‌شود یا روانه سواحل کشورهای در حال توسعه می‌شود.
چشم‌انداز جهانی زمانی نگران‌کننده‌تر می‌شود که آمار نشان می‌دهد که تا سال 2060 تقاضای سالانه مواد پلاستیکی سه برابر خواهد شد و به حدود 450 میلیون تن می‌رسد.
البته حل چالش زباله‌های پلاستیکی در نوع خود پیچیده و پرهزینه است. پلاستیک انواع مختلفی دارد که نمی‌توان آنها را با هم ترکیب کرد. همچنین، استفاده از برخی مواد یا مواد افزودنی بازیافت را دشوار می‌کند. جایگزینی پلاستیک با مواد دوستدار محیط زیست و نیز استفاده از پلاستیک بازیافتی، در مجموع برای شرکت‌ها پرهزینه‌تر است.
با این وجود، 175 دولت توافق کرده‌اند که تا پایان سال 2024 قوانین الزام‌آوری را برای پایان دادن به زباله‌های پلاستیکی تدوین کنند. حدود 70 درصد از شهروندانی هم که در سال گذشته در 34 کشور مورد پرسش قرار گرفته‌اند، خواستار وضع قوانین جدید برای مقابله با زباله‌های پلاستیک هستند.
در چنین شرایطی، بررسی صورت گرفته از سوی موسسه خیریه پیو (PEW) نشان می‌دهد که اگر دولت‌ها از شرکت‌ها بخواهند که هزینه مدیریت زباله‌های پلاستیکی خود را تقبل کنند، آن گاه در مجموع یک هزینه 100 میلیارد دلاری به شرکت‌ها تولیدکننده زباله‌های پلاستیکی تحمیل خواهد شد. در این میان، شرکت‌های آمریکایی که به وضوح در اصلاح بسته‌بندی و سیستم تولید خود نسبت به رقبای اروپایی عقب‌تر هستند، هزینه بیشتری را متحمل خواهند شد.  
بنابراین، سرمایه‌گذاران در جهان با آغاز شمارش معکوس بمبی ساعتی مواجه هستند که می‌تواند با تصویب قوانین سخت‌گیرانه دولت‌ها عمل کند و هزینه‌های آنها را افزایش دهد.