ایسنا/ شیمی‌درمانی برای بسیاری از بیماران مبتلا به سرطان، به‌ویژه زنان مبتلا به سرطان پستان، تجربه‌ای طاقت‌فرساست. درد ناشی از این درمان‌ها می‌تواند کیفیت زندگی بیماران را به شدت کاهش دهد و یافتن راهکارهای تسکین آن اهمیت زیادی دارد.

سرطان پستان به عنوان شایع‌ترین نوع سرطان در میان زنان جهان، چالشی جدی در حوزه سلامت محسوب می‌شود. بر اساس آمارهای جهانی سال ۲۰۲۰، این نوع سرطان از نظر میزان بروز از سرطان ریه نیز پیشی گرفته و بار سنگینی بر دوش نظام‌های سلامت در کشورهای مختلف گذاشته است. در ایران نیز نرخ ابتلا و شیوع سرطان پستان بالا بوده و زنان ایرانی در مقایسه با کشورهای توسعه‌یافته حدود یک دهه زودتر درگیر آن می‌شوند. این موضوع باعث شده تا سرطان پستان نه تنها یک مسئله پزشکی، بلکه یک بحران اجتماعی و روانی هم محسوب شود.

یکی از سخت‌ترین مراحل درمان این بیماری، دوره شیمی‌درمانی است. این روش درمانی هرچند مؤثر، با عوارض متعددی از جمله درد شدید همراه است. این درد می‌تواند بیش از ۷۰ درصد بیماران سرطانی را تحت تأثیر قرار دهد و با وجود داروهای موجود، در نیمی از موارد به‌خوبی کنترل نمی‌شود. از سوی دیگر، مصرف داروهای مسکن قوی مثل مواد افیونی، خود موجب بروز عوارض جانبی قابل‌توجهی شده و بر کیفیت زندگی بیماران تأثیر منفی می‌گذارد. در این میان، رویکردهای غیر دارویی مانند ماساژ درمانی، به عنوان روش‌های مکمل، جایگاه بیشتری در دستورالعمل‌های مدیریت درد پیدا کرده‌اند.

در همین راستا، معصومه نوروزی ضامنجانی از دانشکده پیراپزشکی دانشگاه علوم پزشکی اراک به همراه سه نفر از همکاران خود در دانشگاه‌های علوم پزشکی تهران، آزاد اسلامی و گنبد کاووس، مطالعه‌ای را با هدف بررسی تأثیر یک روش سنتی ژاپنی به نام ماساژ شیاتسو بر درد بیماران تحت شیمی‌درمانی انجام داده‌اند. هدف آن‌ها این بود که ببینند آیا این روش می‌تواند جایگزینی ایمن و مؤثر در کنار درمان‌های رایج برای کاهش درد باشد یا نه.

برای انجام این تحقیق، پژوهشگران، ۷۰ زن مبتلا به سرطان پستان را که در حال دریافت شیمی‌درمانی بودند، به‌صورت کاملاً تصادفی به دو گروه تقسیم کردند. گروه اول، ماساژ شیاتسو دریافت کرد و گروه دوم که گروه کنترل بودند، فقط تحت لمس ملایم بدون فشار قرار گرفتند.

این ماساژها پس از شروع شیمی‌درمانی، در سه نوبت ۵ دقیقه‌ای و با فواصل استراحت ۲ دقیقه‌ای انجام شدند. سپس شدت درد در هر دو گروه قبل و بعد از هر جلسه درمان اندازه‌گیری شد تا میزان اثربخشی این روش مشخص گردد.

نتایج این مطالعه نشان دادند که ماساژ شیاتسو به‌طور چشم‌گیری باعث کاهش درد در گروه مداخله شده است. میانگین شدت درد در این گروه به حدود نصف کاهش یافت، در حالی که در گروه کنترل، درد نه‌تنها کاهش نیافت، بلکه اندکی هم افزایش پیدا کرد. این تفاوت‌ها از نظر آماری معنادار بودند و نشان می‌دهند که اثر ماساژ واقعی، فراتر از لمس ساده و بدون فشار است.

پژوهشگران بر این باورند که ماساژ شیاتسو می‌تواند به‌عنوان یک روش ساده، ایمن و غیرتهاجمی در کنار درمان‌های دیگر مورد استفاده قرار گیرد. این روش نیاز به تجهیزات خاص ندارد، در زمان کوتاهی انجام می‌شود و می‌تواند به‌راحتی توسط پرستاران یا حتی اعضای خانواده آموزش داده شود. پذیرش خوب این روش توسط بیماران نیز از دیگر مزایای آن است.

در ادامه مطالعه، پژوهشگران به بررسی مطالعات مشابه در زمینه تأثیر ماساژ شیاتسو بر انواع دیگر دردها پرداختند. نتایج آن‌ها نشان داد که این روش نه‌تنها در بیماران مبتلا به سرطان پستان، بلکه در افراد دچار کمردرد مزمن، آرتریت، ام‌اس و حتی دردهای قاعدگی نیز مؤثر بوده است. این شباهت‌ها نشان می‌دهند که مکانیسم اثر شیاتسو ممکن است با تحریک گردش خون، تنظیم سیستم عصبی و هورمونی و ایجاد آرامش عمومی مرتبط باشد.

این یافته‌های علمی در فصلنامه «طب مکمل» به چاپ رسیده‌اند؛ نشریه‌ای تخصصی وابسته به دانشگاه علوم پزشکی اراک که به بررسی راهکارهای غیر دارویی و روش‌های طب مکمل در ارتقاء سلامت می‌پردازد.