هم میهن/متن پیش رو در «هم میهن» منتشر شده و انتشارش در «آخرین خبر» به معنای تایید آن نیست

پریسا هاشمی| پس از دو سال تاخیر دولت دوازدهم و سیزدهم سرانجام لایحه برنامه هفتم توسعه تقدیم مجلس شد. روز گذشته ابراهیم رئیسی با حضور در خانه ملت، لایحه برنامه هفتم توسعه را تقدیم مجلس کرد. حال نوبت به مجلس رسیده است تا برنامه ارائه‌شده را متناسب با سیاست‌های تدوین‌شده بررسی کند. مجلسی که در آستانه انتخابات است. باید دید که آیا ایراداتی که اقتصاددانان و برنامه‌نویسان درباره برنامه هفتم داشتند، مورد نقد و توجه نمایندگان نیز قرار می‌گیرد یا نه، مهمتر اینکه مجلس نسبت به این برنامه تا چه میزان با دولت مماشات خواهد کرد؟

مرتضی محمودوند، عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی نیز درباره این موضوع که چرا مجلس با دولت بر سر تأخیر در ارسال برنامه هفتم توسعه کنار آمده، معتقد است، مشکل از آنجا ناشی می‌شود که برنامه‌محور شعار می‌دهیم، اما برنامه‌ای در کار نیست. او به هم‌میهن گفت: «برنامه هفتم، برنامه رشد، ‌توسعه و بالندگی ملت ایران است. این برنامه به‌معنای اقتصاد و معیشت مردم است و هر سه قوه باید روی آن تاثیرگذاری داشته باشند تا بتوانند گامی برای ملت بردارند. امروز در چارچوب برنامه‌های اعلامی و مصوب چه در طرح‌ها و چه در لوایح و چه به‌عنوان برنامه هفتم مسائلی مطرح می‌شود. به عنوان مثال می‌گویند مشکل اشتغال را حل کرده‌ایم؛ موضوعی که روز گذشته رئیس دولت رسماً درباره آن صحبت کرد.» این نماینده مجلس ادامه داد: «من به عنوان یک نماینده این سوال را مطرح می‌کنم که اگر مشکل اشتغال را حل کرده‌اید، براساس همین برنامه‌ها که به مردم قول و وعده می‌دهیم، مشکل اشتغال را واقعاً کجا حل کرده‌اید؟ استاندار می‌گوید مشکل اشتغال را در لرستان حل کرده‌ایم و رسماً در رسانه‌ها اعلام می‌کنند که 25هزار شغل ایجاد کرده‌ایم. مطالبه من این است که اعلام کنند این 25 هزار نفری که شاغل شده‌اند چه کسانی هستند؟ لیست اسامی و مشخصات این افراد را اعلام کنند. من این موضوع را مستقیم به رئیس دولت در سفر استانی به لرستان گفتم. در لرستان خانواده‌ای وجود ندارد که چند جوان بیکار داشته باشد؛ این درد است. امروز جوانان ما به شهرهای بزرگ و حتی خارج از کشور مهاجرت کرده‌اند.» محمودوند تاکید کرد: «درد ما آمار دروغ و ساختگی و خبردرمانی است. ‌ای‌کاش این خبردرمانی‌ها کمی صحت داشته باشد. این مسئله حال جامعه را بدتر می‌کند. من مسئولیت پاسخگویی به مردم را برعهده دارم. امروز شاهد این دروغ‌ها هستیم. ما مسئولیت داریم که در رسانه‌ها و در استفاده از ابزارهایی که داریم برای نفع مردم با هیچ‌کس تعارف نداشته باشیم.» او با اشاره به مهاجرت نوجوانان و دانش‌آموزان از کشور گفت:«این اوج مصیبت است. چه صاحبان قلم و چه صاحبان تریبون و هر فرد تاثیرگذار دیگری که کوتاهی کرده و از مردم دفاع نکند، مرتکب خیانت شده است.» نماینده لرستان در مجلس خاطرنشان کرد: «اگر برنامه‌محور هستیم و براساس عقل و منطق پیش می‌رویم باید با شفافیت و صداقت آنچه که انجام داده‌ایم را همراه با اسناد آن اعلام کنیم. امیدواریم آنچه را که می‌گویند و شعار می‌دهند نفع آن را به صورت عملی، مردم احساس کنند.» او در پاسخ به اینکه اعلام‌شده تنها 30 تا 35 درصد برنامه ششم محقق شده و چه تضمینی وجود دارد که برنامه‌ توسعه هفتم محقق شود، بیان کرد:«یکی از راه‌های محقق شدن برنامه‌ها آن است که به نفع مردم باشد. برخی‌ برنامه‌ها به نفع مردم نیست. یکی از ابزارهای تضمین اجرای این برنامه خانه ملت و به وسیله ابزارهای نمایندگان مانند تحقیق و تفحص، تذکر، ‌سوال، استیضاح و... است. شاید برخی نمایندگان وکیل‌الدوله باشند.»

برنامه هفتم واقع‌بینانه باشد
احمد دنیامالی، عضو کمیسیون عمران مجلس در این‌باره که رئیس‌ دولت روز گذشته اعلام کرده است برنامه هفتم توسعه براساس آسیب‌‌شناسی‌ برنامه‌های توسعه‌ای گذشته نوشته شده است، به هم‌میهن گفت:«اساس برنامه خوب است، اما مشکل این است که این برنامه باید توسط دولت قبل نوشته و مصوب می‌شد که این اتفاق نیفتاد. یک‌سال‌و‌نیم کشور را با شرایط برنامه ششم مدیریت می‌کنیم، درحالی‌که این برنامه 5 ساله بوده و وقت آن گذشته است. معتقدیم ساختار و شالوده یک تابعی از نتایج و موانعی که در شش برنامه قبلی وجود داشت است، باید رعایت می‌شد.» او افزود:«برنامه یک برش 5ساله و چشم‌انداز و سیاست‌های کلی نظام است. بنابراین باید به صورت کمی و کیفی مورد توجه قرار بگیرد. هر برنامه باید دارای عدد و رقم، شاخص و مبنا باشد. یکی از مواردی که باید به‌شدت مورد توجه قرار بگیرد، آن است که چشم‌اندازی که در برنامه هفتم، در قالب برنامه 5 ساله تعریف می‌کنیم چه می‌تواند باشد؟» او با تایید سخنان رئیسی درباره ناترازی‌ها عنوان کرد:«باید با دقت بیشتری بتوانیم وضع موجود را بررسی کنیم و هم اینکه برای برنامه 5ساله اعدادی قابل تحقق را پیش‌بینی کنیم. یکی از مشکلاتی که در برنامه‌های قبلی شاهد آن بودیم بضاعت 5 ساله کشور به‌لحاظ تخصیص منابع در برخی حوزه‌ها بود. اما اعدادی که در این برنامه‌ها می‌آمد با آنچه که باید بود،‌ فاصله داشت. تاکید می‌کنم که برنامه هفتم باید کاملاً واقع‌بینانه و به دور از احساسات باشد و حتماً باید تابعی از عملکرد برنامه‌های مختلف به‌ویژه برنامه ششم باشد.»

برنامه هفتم آمال و آرزوهای مدیران است
معین‌الدین سعیدی، عضو کمیسیون کشاورزی، آب و منابع طبیعی نیز درباره سخنان رئیس دولت درباره شاخص‌های تدوین برنامه هفتم به هم‌میهن و ادعای او درباره اینکه 35 درصد برنامه ششم محقق شده‌ است، گفت:«به نظر من 35 درصد اعلام‌شده از سوی رئیس دولت بسیار خوش‌بینانه بوده است. براساس گزارشی که رئیس کمیسیون اقتصادی ارائه کرده‌اند، درصد تحقق برنامه ششم توسعه 25 درصد بوده است. البته ما معتقدیم این عدد نیز خوش‌بینانه اعلام شده است. معتقدم دولت باید علت درصد پایین تحقق برنامه ششم توسعه را آسیب‌شناسی می‌کرد.» او با اشاره به تاخیر در ارسال برنامه هفتم توسعه اظهار کرد:«جهت‌گیری‌های بودجه باید بر مبنای برنامه نوشته می‌شد که طبیعتا این فرصت از دست رفت. البته باید از اقدامات اخیر بانک مرکزی و بسته‌های سیاستی که برای مهار قیمت ارز ارائه کرده‌اند، تشکر کنم. تلاش‌های خوبی هم برای رفع انسداد از پول‌های بلوکه‌شده انجام شده است.» نماینده چابهار تاکید کرد: «از رئیس دولت انتظار داشتیم که برنامه هفتم را با استفاده از اعداد و ارقام برای نمایندگان تشریح و اعلام کند که در چه شرایطی قرار داریم و در بازه زمانی 5 ساله قرار است با توجه به شاخص‌ها و آمارها به کجا برسیم. فکر می‌کنم که بیشتر کلیاتی را عنوان کردند که در این کلیات نیز چندان راهبردها را بر مبنای شاخص‌ها تعریف نکرده‌اند. ما می‌دانیم که مشکلات جدی در برنامه هفتم وجود دارد؛ مثلا مباحث محیط‌زیست، بیابان‌زدایی و منابع طبیعی مهم هستند، اما مغفول مانده‌اند.» سعیدی اظهار کرد:«در مجموع نقدهای جدی به برنامه هفتم وجود دارد اما امیدوارم همانطور که قالیباف تاکید کرد با یک اقدام کارشناسی همکاران ما در مجلس بتوانند خلأها و چالش‌ها را احصا کرده و اقدامات قانونی خوبی را تعریف کنند تا نگرانی‌هایی که در حوزه قانون برنامه هفتم وجود دارد کاهش یابد.» او با تاکید بر اینکه سازمان برنامه‌ و بودجه باید محوریت خود را در این حوزه داشته باشد، اظهار کرد:«وزارتخانه‌ها پیشنهادات خود را می‌دهند، ولی محوریت باید با این سازمان باشد. فکر می‌کنم این موضوع امسال هم رعایت شده است. در جریان نیستم که آیا محوریت لازم وجود ندارد یا خیر. وقتی درصد تحقق برنامه‌های قبلی ما 25 درصد باشد، قاعدتا امروز باید راهکارهای اجرایی شدن برنامه هفتم را از امروز مورد بحث قرار می‌دادیم و اهرم‌های نظارتی را فعال‌تر می‌کردیم، اما تا این لحظه چنین دغدغه‌ای را در دولت ندیده‌ام. در لایحه برنامه هفتم هم بسیاری از موارد آمال و آرزوهای مدیران هستند که شاید اصلاً قابلیت اجرایی شدن نداشته باشند. بنابراین دغدغه درست است، اما این موضوع در رویکردهای دولت تاثیر نداشته است که امیدوارم بتوانیم در مجلس این موضوع را اصلاح کنیم.» سعیدی همچنین درباره تاثیر نزدیک شدن به برنامه‌های انتخاباتی مجلس و بررسی برنامه هفتم نیز گفت: «یکی از آسیب‌های تاخیر در ارائه برنامه هفتم، همین موضوع است. اما نمایندگان بر مبنای سوگندی که یاد کردند تا 7 خرداد 1403 که نماینده هستند باید مصلحت مردم برایشان مهم‌تر از قضاوت‌های مقطعی باشد. هرچند که این نگرانی وجود دارد، اما امیدوارم که موضوعات انتخاباتی و دغدغه‌های سال ‌آخر باعث نشود که برنامه هفتم که عملا چشم‌انداز 5 سال آینده کشور را ترسیم می‌کند تحت‌الشعاع این موضوع قرار گیرد.»