زومیت/ طلای کریستالی یک درصد از طلای جهان را تشکیل می‌دهد، اما زیبایی خیره‌کننده و شکل طبیعی منحصربه‌فردش آن را به اثر هنری واقعی در دل زمین تبدیل کرده است.

طلا هزاران سال است انسان‌ها را مجذوب خود کرده؛ اما این ماده‌ی زیبا در طبیعت اشکال مختلفی دارد. یکی از نادرترین و عجیب‌ترین انواع آن، طلای کریستالی است که در اعماق زمین شکل می‌گیرد و شکل اصلی خود را حفظ می‌کند. شکل کریستالی طلا براثر تشکیل ترک‌ها در پوسته زمین ایجاد می‌شود.

برای اینکه طلا به صورت الگویی تکراری شکل بگیرد و به کریستال تبدیل شود، به ترکیب مناسب دما، فشار و ترکیبات شیمیایی نیاز دارد. شکل‌های به‌دست‌آمده می‌توانند مکعبی، هشت‌وجهی یا شاخه‌ای باشند، اما حفظ این شکل نادر است.

طلا اغلب مسیری طولانی را طی می‌کند تا به دست ما برسد و تا آن زمان، دراثر فرسایش صاف شده و به شکل‌های معمولی شبیه تکه‌های ریز طلای خالص درمی‌آید. همین موضوع باعث می‌شود تکه‌های طلای کریستالی بسیار نادر و جذاب باشند؛ زیرا توانسته‌اند بدون فرسایش شکل اصلی خود را حفظ کنند.

طلای کریستالی در اعماق زمین و در ترک‌های میان سنگ‌ها شکل می‌گیرد و سپس با حرکت خود سنگ به سطح زمین آورده می‌شود. شرایط لازم برای حفظ طلای کریستالی آن‌قدر دقیق است که تصور می‌شود این نوع طلا تنها یک درصد از طلای جهان را تشکیل دهد. این کمیابی باعث می‌شود تکه‌های طلای کریستالی اغلب بسیار بیشتر از ارزش وزنشان فروخته شوند، چرا که مانند اثر هنری منحصر به فرد هستند. یکی از این تکه‌ها به‌تازگی در حراج Nature & Science Signature مؤسسه هریتج عرضه شد و بسیار چشمگیر بود.

در توضیحات هریتج آمده است: «بارزترین ویژگی این تکه طلای کریستالی وزن آن است (۱٫۷ کیلوگرم). این نمونه از غرب استرالیا آمده و شکل طبیعی هنری با بعد حیرت‌انگیز دارد. تاخوردگی‌های فلز گران‌بها شبیه برگ و فویل به گونه‌ای رشد کرده‌اند که به اثری هنری با طول بیش از ۱۴ سانتی‌متر تبدیل شده است.»

به‌نوشته‌ی وب‌سایت آی‌اف‌ال‌ساینس، تصور می شود جواهر تاج آیرون‌استون بزرگ‌ترین تکه طلای کریستالی جهان باشد. وزن آن ۱۶٫۴ کیلوگرم است و در سال ۱۹۹۲ توسط شرکت شرکت سونورا ماینینگ کشف شد. این قطعه در کوارتز جاسازی شده بود اما با استفاده از اسید استخراج شد و تکه عظیم طلای کریستالی را آشکار ساخت.

طلای کریستالی طبیعی دیدنی و شگفت‌انگیز است، اما آیا می‌دانستید می‌توانیم کریستال‌های طلا را به صورت مصنوعی در آزمایشگاه هم بسازیم؟ تنها چیزی که لازم است یک واکنش هسته‌ای، شتاب‌دهنده ذرات یا انفجار یک ابرنواختر است.