یک درجه گرما، ۱۴ میلیارد مترمکعب آب

میانگین دمای هوای کشور با آهنگ افزایشی ۰.۴ درجه سلسیوس در هر درجه طی یک‌دهه گذشته بوده است. این هشدار علی‌اکبر شمسی‌پور را بخوانید: «درواقع افزایش یک درجه دما موجب هدر رفت ۱۴ میلیارد مترمکعب آب به‌خاطر تبخیر شدید می‌شود. همه این شرایط دست به‌دست هم می‌دهند تا امروز شاهد تغییر ناحیه‌بندی‌های اقلیمی در ایران باشیم؛ به‌طوری‌که نواحی بسیار گرم و خشک با بارش‌های بسیار کم از همه‌جا بیشتر است.»

بحران آب در ۳۰ استان کشور

امسال بحران آب در کشور در همه استان‌ها به جز یک استان وجود داشته و همین مسئله باعث شده از شرق تا غرب و از جنوب تا شمال را که بررسی کنیم، بحران آب خودنمایی کند. به‌گفته شمسی‌پور، این بحران آبی باعث‌شده تا ما شاهد خشک شدن چاه‌های آبی در کشور در کنار خشک‌شدن دریاچه ارومیه و… باشیم: «مطابق آمار درگاه رسمی مرکز آمار ایران در بازه زمانی ۱۳۸۵ تا ۱۳۹۰ حدود ۵ میلیون نفر در داخل کشور مهاجرت کرده‌اند که این رقم معادل ۷ درصد از جمعیت کشور است.» شمسی‌پور یادآور می‌شود که ۴۰ درصد این مهاجرت‌ها داخل استانی، ۶۰ درصد خارج استانی، ۸۰ درصد از مناطق روستایی به مناطق شهری و ۲۰ درصد به مناطق روستایی بوده است.

یک هشدار جدی

ایران در یک‌دهه آینده به‌شدت درگیر مهاجرت‌های اقلیمی خواهد شد و این زنگ خطری است که مسئولان باید به آن توجه کنند. این هشداری است که علی‌اکبر شمسی‌پور، دانشیار اقلیم‌شناسی دانشکده جغرافیای دانشگاه تهران می‌دهد: «ما امروز در شهرهای مهاجر پذیرمان با چالش‌های بسیاری روبه‌رو هستیم؛ از فشار بر منابع حیاتی مثل آب، برق و گاز گرفته تا زمین، مسکن، حمل‌ونقل، ترافیک و انفجار مراکز بهداشتی و درمانی.» البته او معتقد است چالش‌های اجتماعی ناشی از مهاجرت‌های افسارگسیخته کیفیت زندگی مردم را هم تحت‌تأثیر قرار داده است: «فقر و حاشیه‌نشینی شهری، بازار کار، انزوای اجتماعی مهاجران، تنش‌های محلی و ناامنی اجتماعی همه از دغدغه‌های امروز جوامع مهاجرپذیر است. مهاجرانی که عمدتاً از ۱۰۴ هزار روستای کشور طی ۶۰ سال به سمت شهرها مهاجرت کرده‌اند و ما در این مدت شاهد تخلیه ۳۴ هزار روستا به‌خاطر نبود آب بوده‌ایم.» البته براساس آمار و ارقامی که این استاد دانشگاه ارائه می‌دهد استان‌های تهران، البرز، همدان، خراسان رضوی، سیستان و بلوچستان و گلستان جزو استان‌های مطرح در حوزه حاشیه‌نشینی هستند و رشد ۴۰۰ درصدی حاشیه‌نشینی در استان گلستان طی ۱۰ سال اخیر بیانگر این موضوع است.

۷۰ درصد جمعیت تهران مازاد است

۷۰ درصد جمعیت تهران مازاد است؛ این نتیجه تحقیقات و مطالعات علمی است که به‌گفته شمسی‌پور، باید خیلی جدی به آن توجه کرد؛ چراکه با توجه به این مسئله، تهران روزبه‌روز هم در منابع اکولوژیک دچار مشکل می‌شود و هم ناترازی‌های انرژی در آن به چالش حیاتی تبدیل خواهد شد: «البته در کنار تهران شهرهایی مانند اصفهان، مشهد، اراک، تبریز و مشهد هم همین وضعیت را دارند.»