اعتماد/ متن پیش رو در اعتماد منتشر شده است

حضرت آیت‌الله سیدعلی خامنه‌ای، رهبر معظم انقلاب اسلامی ایران صبح شنبه در پی تجاوز مشترک امریکا و رژیم صهیونیستی به تهران به شهادت رسیدند، خبری که بلافاصله بازتاب گسترده‌ای در رسانه‌های جهان داشت و همزمان شیعیان منطقه را در سوگی عمیق فرو برد تا جایی که شیعیان از جنوب شرق آسیا تا غرب آسیا، از پاکستان و افغانستان تا عراق، یمن و سوریه به خیابان آمدند و در مراسم شهادت ایشان شرکت کردند.  مقام معظم رهبری با اینکه به عنوان رهبر برجسته شیعیان جهان شناخته می‌شدند، با این حال در حوزه سیاست خارجی نیز کارنامه‌ای برجسته داشتند. ایشان در دوران ریاست‌جمهوری‌شان در سال 1366 سخنرانی باشکوهی در مجمع عمومی سازمان ملل ایراد کردند و در سال 1368 بعد از چین سفری بی‌سابقه نیز به کره‌شمالی داشتند؛ سفری که در بازه زمانی خود بی‌سابقه و در عین حال پردستاورد بود. ایشان در دورانی که سکاندار انقلاب بودند نیز به واسطه استراتژی‌شان در برابر دو جبهه شرق و غرب و همچنین تعریف جبهه‌های متفاوتی از مقاومت در منطقه از یمن تا لبنان و عراق حلقه آتشین در برابر رویکرد متجاوزانه رژیم صهیونیستی تعریف کردند؛ حلقه‌ای که ایشان را به دشمن وجودی رژیم اشغالگر تبدل کرد. از همین رو رسانه‌های بین‌المللی ضمن اعلام این واقعه اسفناک، این سوگ عظیم را نقطه عطفی هم در تاریخ سیاسی معاصر ایران و غرب آسیا توصیف کردند.  از منظر این رسانه‌ها؛ رویکرد مقام معظم رهبری و رویکردشان در برابر سیاست‌های ایالات‌متحده و اسراییل موجب شده تا منطقه بیش از گذشته در برابر هرگونه کنش متجاوزگرانه این دو بازیگر قد علم کرده و در برابر خواسته‌های زیاده‌طلبانه‌شان تسلیم نشوند، از همین رو بسیاری از تحلیلگران نقش رهبر معظم انقلاب اسلامی ایران در چهار دهه اخیر را استراتژی فراتر از حفظ استقلال کشور در برابر فشارهای غرب قلمداد کرده و می‌گویند ایشان هدایت نیروهای محور مقاومت در منطقه در برابر دو قدرت متجاوز را تبیین کردند.  برخی دیگر از تحلیلگران منطقه‌ای نیز مدعی‌اند شهادت مقام معظم رهبری شاید زمینه را برای تغییر معادلات منطقه فراهم کند هر چند تاکید داشته و دارند که سیاست‌ها و رویکرد ایشان ادامه خواهد یافت. در مقابل، شبکه‌های خبری غربی، پیامدهای امنیتی، اقتصادی و دیپلماتیک این رویداد را برجسته کردند و از احتمال تشدید تنش‌ها میان ایران و محور مقاومت با رژیم صهیونیستی و ایالات‌متحده سخن گفتند.  گفتنی است این خبر همزمان با اعلام ۴۰ روز عزای عمومی در ایران، میلیون‌ها بازدید و واکنش در فضای مجازی و رسانه‌های بین‌المللی به دنبال داشت و رسانه‌های داخلی و خارجی تلاش کردند تصویر جامعی از تاثیر شهادت رهبر انقلاب بر سیاست داخلی و منطقه‌ای ارایه کنند. در همین راستا روزنامه اعتماد نگاه رسانه‌های جهان به این واقعه را مورد بررسی و ارزیابی قرار داده است.

نیویورک تایمز: از ریاست‌جمهوری تا رهبری؛ روایتی از نقش تاریخی رهبر انقلاب ایران
نشریه نیویورک تایمز با انتشار گزارشی درباره شهادت رهبر معظم انقلاب به واسطه تجاوز آشکار امریکا و رژیم صهیونستی آورده است: (شهید) سید علی خامنه‌ای رهبر برجسته انقلاب ایران که در سال ۱۹۳۹ در شهر مشهد به دنیا آمد، از پنج‌ سالگی وارد مدرسه دینی شد و سال‌های شکل‌گیری شخصیتشان در حوزه علمیه مشهد گذشت؛ رهبر انقلاب ایران سپس مدتی کوتاه در نجف و بعد در قم تحصیل کردند.  به ادعای نیویورک تایمز   ایشان به واسطه عمق فقاهت‌شان به عنوان جانشین بنیانگذار انقلاب اسلامی؛  امام خمینی انتخاب شدند و همین گزاره حیات سیاسی‌ (معظم‌له) را تحت‌تاثیر قرار داد.  به نوشته این نشریه، آیت‌الله خامنه‌ای در اوایل دهه بیست زندگی‌اش، هنگامی که در قم تحصیل می‌کرد، تحت تاثیر امام خمینی بنیانگذار انقلاب اسلامی قرار گرفت؛ رهبری کاریزماتیک که ایستادگی‌اش در برابر شاه، طلاب پرشوری را به خود جذب می‌کرد. هنگامی که شاه در سال ۱۹۶۴ امام خمینی را به تبعید فرستاد، آیت‌الله خامنه‌ای در ایران ماند و به ترویج آموزه‌های استادش درباره حکومت اسلامی پرداخت.  رهبر انقلاب شش بار توسط ساواک، سازمان اطلاعات و امنیت رژیم پهلوی، بازداشت شدند و بنا بر گزارش‌ها دورانی از حبس انفرادی و شکنجه را تجربه کردند. لذا کسانی که او را می‌شناختند تاکید دارند که یکی از دلایل مخالفت و رویارویی طولانی‌مدت ایشان با اسراییل و امریکا در همان سلول‌ها شکل گرفت؛ در فضایی که باور عمومی بر این بود ساواک تحت آموزش سازمان سیا و موساد فعالیت می‌کند. با این همه با پیروزی انقلاب ۱۹۷۹ و سقوط رژیم پهلوی، آیت‌الله خمینی با شکوه به کشور بازگشت و رهبر انقلاب عنوان ریاست‌جمهوری  جمهوری اسلامی تازه‌تاسیس را برعهده گرفت.  نیویورک تایمز در ادامه گزارش خود از زندگی سیاسی رهبر معظم انقلاب آورده البته که آیت‌الله هاشمی‌رفسنجانی، که آن زمان رییس مجلس بود، نقشی کلیدی در تثبیت جانشینی ایشان ایفا کرد.  در ادامه این گزارش همچنین آمده است که در ژوئن ۱۹۸۹، یعنی زمانی که آیت‌الله خامنه‌ای به مقام رهبری ایران برگزیده شد، از همان زمان دوران ۳۷ ساله رهبری‌شان به دورانی تاریخی در ادوار ایران ثبت شد. (شهید) آیت‌الله خامنه‌ای همواره رهبری بود که همه روسای‌جمهور امریکا از جورج اچ.دبلیو. بوش تا دونالد ترامپ را با چالش جدی روبه‌رو کرد و از همین رو به نوشته نیویورک تایمز (رهبر معظم انقلاب) به قدرتمندترین مرد خاورمیانه بدل شدند و در پنج سرزمین بحران‌زده سوریه، لبنان، عراق، یمن و غزه نفوذ و سیطره‌شان افزایش یافت.  راهبرد آیت‌الله خامنه‌ای در مقام رهبر، ساده و به ادعای این نشریه تغییرناپذیر بود. «مقاومت در برابر استکبار جهانی» اصطلاحی که ایشان برای توصیف امپریالیسم امریکا به کار می‌برد و بنیان دستگاه فکری و دکترین راهبردی‌‌شان را شکل می‌داد تا جایی که در دوران رهبری ایشان، شعارهای «مرگ بر امریکا» و «مرگ بر اسراییل» به‌ روشنی نشان داد که اولویت اصلی (معظم‌له) تقابل با امپریالیسم و استکبار جهانی است.  به گزارش نیویورک تایمز، (شهید) آیت‌الله خامنه‌ای با حمایت‌های راهبردی خود از محور مقاومت به رهبر بی‌بدیل جهان اسلام در سراسر خاورمیانه تبدیل شد و درنهایت به آنچه می‌خواست یعنی شهادت نایل شد.

الجزیره: رهبر معظم انقلاب ایران  و استراتژی «نه تسلیم، نه جنگ»
همزمان نشریه الجزیره با انتشار یادداشتی آورده است: شهادت (رهبر معظم انقلاب اسلامی ایران) آیت‌الله خامنه‌ای یکی از بزرگ‌ترین تراژدی‌های سیاسی معاصر در ایران و منطقه را رقم زده است و همچنین باعث شده آینده سیاسی ایران و توازن قدرت در خاورمیانه تحت تاثیر قرار گیرد.  به نوشته این خبرگزاری، معظم‌له در سال ۱۹۸۹ و پس از درگذشت آیت‌الله روح‌الله خمینی، رهبر کاریزماتیک انقلاب اسلامی که 10 سال پیش رهبری آن را برعهده داشت، سکان امور ایران را در دست گرفت. در حالی که امام خمینی نیروی ایدئولوژیک پشت انقلاب بود که به سلطنت پهلوی پایان داد، اما رهبر شهید ایران ساختارهای نظامی و شبه‌نظامی را در قالب محور مقاومت شکل داد؛ همان ساختارهایی که هم دفاع از ایران در برابر دشمنان را تضمین می‌کنند و هم به تهران نفوذی فراتر از مرزهایش داد. گفتنی است پیش از اینکه رهبر معظم انقلاب به عنوان مقام رهبری برگزیده شوند، به عنوان رییس‌جمهور ایران، کشور را در جنگ خونین با عراق در دهه ۱۹۸۰ رهبری کردند. این درگیری فرسایشی، همراه با حس انزوای بسیاری از ایرانی‌ها به دلیل حمایت کشورهای غربی از صدام، به گفته تحلیلگران، بی‌اعتمادی مقام معظم رهبری، آیت‌الله خامنه‌ای به غرب و به ویژه ایالات‌متحده را عمیق‌تر کرد.  به ادعای الجزیره احتمالا این دیدگاه، پایه حاکمیت چنددهه‌ای (شهید) آیت‌الله خامنه‌ای را شکل داد و ایده‌ای را تثبیت کرد که ایران باید همواره در حالت دفاعی در برابر تهدیدهای داخلی و خارجی باقی بماند. در همین رابطه ولی نصر، کارشناس مسائل بین‌الملل و نویسنده کتاب استراتژی کلان ایران: تاریخ سیاسی، به این خبرگزاری گفت: «جهان ایران را به عنوان یک حکومتی استوار بر پایه دین قلمداد می‌کند، چراکه رهبر ارشد این کشور روحانی برجسته‌ای بود و زبان رسمی کشور زبان دین، اما در واقع، رهبر معظم انقلاب رییس‌جمهور دوران جنگ بود که با این فرض به قدرت رسید که ایران آسیب‌پذیر است و نیازمند امنیت. این دیدگاه که امریکا دشمن ایران است و انقلاب، جمهوری اسلامی و ملی‌گرایی از هم جدا نیستند، ایجاب کرد که از این دو استدلال واقع‌گرایانه محافظت شود.»  با این حال، حاکمیت معظم‌له طی سال‌ها آزموده شد؛ ازجمله در سال ۲۰۰۹، زمانی که به آرای انتخابات اعتراض شد و در سال ۲۰۲۲ و حوادثی که اعتراضات 1401 در ایران رقم خورد.  به ادعای این خبرگزاری اما شاید بزرگ‌ترین چالش رهبری معظم‌له، اعتراض‌های ژانویه ۲۰۲۶ یا دی ماه 1404 بود که ماحصل یک رشته برنامه‌های تروریستی بود و فشارهای اقتصادی که به سرعت فضای کشور را درگیر بحران کرد؛ هر چند این بحران با تدبیر ایشان فرو نشست.  به گزارش الجزیره پس از سرنگونی رژیم پهلوی، (مقام معظم رهبری) آیت‌الله خامنه‌ای به شخصیتی کلیدی در شکل‌گیری ایران جدید تبدیل شد. او در سال ۱۹۸۰ در مقطعی کوتاه وزیر دفاع بود و پس از آغاز جنگ ایران و عراق، ریاست سپاه پاسداران انقلاب اسلامی را بر‌عهده گرفت. معظم‌له همچنین خطیب پرشوری بود و امامت جمعه تهران را نیز به دست آورد. سال ۱۹۸۱ برای (شهید) آیت‌الله خامنه‌ای سالی سرنوشت‌ساز بود.  معظم‌له پس از نجات از سوءقصد توسط منافقین، که پس از اختلاف با امام‌خمینی علیه جمهوری اسلامی قیام مسلحانه کردند، دست راست‌شان را در این حمله تروریستی از دست دادند. در همان سال، مقام معظم رهبری آیت‌الله خامنه‌ای رییس‌جمهور ایران شد و نخستین رییس‌جمهور روحانی کشور لقب گرفت. با این همه در سال ۱۹۸۹، درگذشت آیت‌الله خمینی نقطه عطفی برای جمهوری اسلامی رقم زد. پیش از وفات بنیانگذار انقلاب امام خمینی شورایی که برای بازنگری قانون اساسی تشکیل شده بود، آیت‌الله خامنه‌ای را به جای بنیانگذار انقلاب ایران منصوب کرد.  به نوشته الجزیره سال‌های ابتدایی  با تلاش برای بازسازی کشوری که پس از هشت سال جنگ با عراق ویران شده بود، تعریف شد. در این جنگ اقتصاد ایران با چالش‌های عدیده‌ای مواجه بود. این درگیری همچنین خشم ایرانی‌ها نسبت به جامعه بین‌المللی را به دلیل آنچه که بی‌عملی جهانی پس از استفاده عراق از سلاح‌های شیمیایی علیه نیروها و غیرنظامیان ایرانی تلقی می‌شد، تقویت کرد.  در این رابطه نرگس باجوغلی، استاد مردم‌شناسی و مطالعات خاورمیانه در دانشگاه جان‌هاپکینز به الجزیره گفت: «رهبر شهید انقلاب ایران رهبری مدیر و مدبر در جنگ با عراق بود و همین تجربه دیدگاه معظم‌له را نسبت به سیاست داخلی و خارجی شکل داد. شهید آیت‌الله خامنه‌ای وقتی به مقام رهبری رسیدند، بر ساختن دستگاه نظامی و شبه‌نظامی برای محاصره و مقاومت مداوم متمرکز شدند.»  به ادعای این خبرگزاری، رهبر انقلاب همواره کشورهای غربی را عامل تحریک ناآرامی‌ها برای سرنگونی نهاد مذهبی در کشورمان می‌دانستند. در ادامه این گزارش از شخصیت رهبر انقلاب همچنین آمده است که ایشان فردی واقع‌بین بود و معتقد بود نبرد با غرب باید با استراتژی‌های مختلف پیش برود؛ مقاومت و در صورت لزوم مذاکره. ولی نصر در این رابطه به این خبرگزاری گفت: «این استراتژی؛ استراتژی واقع‌بینانه بود؛ بالاخص آنکه گاهی حفظ امنیت و منافع کشور نیازمند مصالحه است. (شهید) آیت‌الله خامنه‌ای سیاست «نه تسلیم، نه جنگ» با امریکا را ترجیح داد. ایشان معتقد بود ایران باید استقلال خود را در برابر امریکا دنبال کند، کشوری که ذاتا مخالف ایران است.»  به گزارش الجزیره به باور آیت‌الله خامنه‌ای، حفظ استقلال و قدرت فراتر از مرزهای ایران نیز ضروری بود تا سیستم «دفاع پیش‌دستانه» ایجاد شود که بتواند هرگونه تجاوز یا زیاده‌روی احتمالی دشمنان، ازجمله امریکا و اسراییل را بازدارد.

المیادین: میراث رهبر شهید انقلاب 
خبرگزاری المیادین با انتشار گزارشی از زندگی سیاسی رهبر انقلاب آورده است: سیدعلی خامنه‌ای، ۸۶ ساله، جمهوری اسلامی ایران را از روزهای نخست پس از انقلاب تا دهه‌ها مبارزه و تحول هدایت کرده است. او که در انقلاب ۱۳۵۷ مشارکت داشت در طول دهه ۱۳۶۰ به عنوان رییس‌جمهور خدمت کرد و پس از درگذشت سید روح‌الله خمینی، بنیانگذار انقلاب اسلامی ایران در سال ۱۳۶۸ به عنوان رهبر عالیقدر ایران برگزیده شد.  به نوشته این خبرگزاری (شهید) آیت‌الله خامنه‌ای در این سمت (رهبری)، بالاترین مقام در نظام سیاسی و دینی ایران را برعهده داشت و سیاست‌های داخلی را شکل دادند، بر نهادهای ملی نظارت داشتند و جهت‌گیری استراتژیک کشور را نزدیک به چهار دهه مدیریت کردند. در طول رهبری معظم‌له، ایران حاکمیت خود را در برابر فشارهای بین‌المللی حفظ کرد، کشور را در جریان منازعات منطقه‌ای هدایت و اتحادهایی با جنبش‌ها و دولت‌های غرب آسیا ایجاد کرد.  به نوشته این خبرگزاری در دوران مدیریت شهید انقلاب ایران همچنین شاهد تحولات مهمی در حوزه برنامه هسته‌ای ایران و گسترش نفوذ و قدرت سپاه پاسداران انقلاب اسلامی به عنوان عنصری مرکزی در دفاع ملی و نفوذ منطقه‌ای رخ داد و همین متغیرها موجب شد تا رهبر معظم انقلاب ایران به یکی از برجسته‌ترین چهره‌های تاریخ معاصر ایران و منطقه تبدیل شود.

الاخبار: شهادت آیت‌الله خامنه‌ای؛ برجسته‌ترین چهره تاریخی بعد از انقلاب ایران
روزنامه الاخبار لبنان با انتشار گزارشی آورده است: (شهید) آیت‌الله خامنه‌ای از سال ۱۹۵۷ با آیت‌الله خمینی، بنیانگذار انقلاب اسلامی رابطه نزدیکی داشت، به‌ ویژه در دوره تبعید آیت‌الله خمینی در دهه ۱۹۶۰. ایشان همچنین نقش فعالی در حرکت ضدپادشاهی علیه محمدرضا پهلوی ایفا کردند. فعالیت‌های پیگیر و مشارکت فعال رهبری ایران در اعتراضات، منجر به شش بار دستگیری و سپس دوره‌ای تبعید در سال ۱۹۷۷ به شهر ایرانشهر شد. شهید آیت‌الله خامنه‌ای اما زودتر از موعد از تبعید بازگشت و تا زمان وقوع انقلاب در سال ۱۹۷۸، آماده برعهده گرفتن نقش‌های رهبری در جمهوری اسلامی نوپا بود.  به نوشته الاخبار، آیت‌الله خامنه‌ای به عنوان رهبر انقلاب بالاترین قدرت را بر نیروهای مسلح، قوه قضاییه، رسانه‌های دولتی و سیاست‌های کلان کشور را برعهده داشت. دوران رهبری ایشان لحظات سرنوشت‌سازی را رقم زد؛ از جنگ و تحریم‌های امریکا و بحران‌های اقتصادی گرفته تا توقف مذاکرات هسته‌ای و برخی از ناآرامی‌های داخلی. حال نیز شهادت رهبری برجسته ایران فصل مهمی از تاریخ پس از انقلاب ایران را رقم خواهد زد، چراکه در ساختار سیاسی ایران، مقام رهبری صرفا یک جایگاه نمادین نیست. رهبر در حوزه‌های اجرایی، قانون‌گذاری و قضایی قدرت و نفوذی قابل توجه داشتند و بیش از آنکه نمادی مذهبی باشند، نهادی مرکزی قلمداد می‌شدند که از طریق استراتژی‌شان ایران توانست حاکمیت مستقل خود را حفظ و به غرب و شرق نه بگوید .

رویترز:  سبک رهبری مقام معظم رهبری؛ ترکیبی از واقع‌گرایی راهبردی و انعطاف تاکتیکی
وبگاه رویترز نیز همزمان با انتشار گزارشی درباره رهبر معظم انقلاب ایران آورده است: (شهید) آیت‌الله علی خامنه‌ای، همواره دشمن سرسخت غرب بوده.  به ادعای رویترز، ایشان نزدیک به چهار دهه به عنوان رهبر عالی شیعه ایران، قدرتی منطقه‌ای شیعی برای رقابت با کشورهای سنی حاشیه خلیج‌فارس ساخته و در عین حال نسبت به امریکا و اسراییل سیاست استکبارستیزی را دنبال کرده‌اند. به ادعای رویترز، سبک رهبری ایشان ترکیبی از واقع‌گرایی راهبردی بود. (شهید) آیت‌الله خامنه‌ای نسبت به غرب، به‌ویژه امریکا، عمیقا بدبین بود و این بازیگران را به تلاش برای تغییر نظام در ایران متهم می‌کرد، با این حال، هرجا که لازم بود نیز ایشان به واسطه درایت و سبک سیاست‌ورزی‌شان حاضر به کنش‌ها و انعطاف‌هایی تاکتیکی می‌شدند.  به گزارش رویترز، مفهوم «نرمش قهرمانانه» که برای نخستین‌بار توسط رهبر انقلاب ایران در سال ۲۰۱۳ مطرح شد، این فرصت را فراهم کرد تا در مواقع ضروری و لازم مصالحه‌های تاکتیکی انجام شود تا اهداف بلندمدت ایران محقق شود؛ مشابه تصمیم آیت‌الله خمینی در سال ۱۹۸۸ برای پذیرش آتش‌بس پس از هشت سال جنگ با عراق.  به ادعای این خبرگزاری موافقت محتاطانه آیت‌الله خامنه‌ای با توافق هسته‌ای ایران در سال ۲۰۱۵ با شش قدرت جهانی نمونه‌ای دیگر از این استراتژی هوشمندانه این چهره برجسته تاریخی ایران است، چراکه رهبری انقلاب محاسبه کردند که رفع تحریم‌ها برای تثبیت اقتصاد ایران ضروری و لازم است. در این رابطه کریم سجادپور از موسسه کارنگی برای صلح بین‌المللی به رویترز گفت که سکانداری ایشان «تحولی تاریخی» بود؛ چهره‌ای که از منصب ریاست‌جمهوری به عنوان رهبر ایران انتخاب شدند و سپس یکی از پنج رهبر ایرانی قدرتمند صد سال اخیر شدند.  به ادعای این نشریه فقط تنها در ۱۸ ماه اخیر است که «محور مقاومت» که برای مقابله با قدرت اسراییل و امریکا در خاورمیانه ایجاد شده، تحت تاثیر تحولات اخیر منطقه قرار گرفته است. با این حال هنوز نیز این گروه‌ها قدرت دارند و در برابر هرگونه رویکرد تجاوزکارانه‌ای پاسخ می‌دهند.

فرانس 24: ایران و مقاومت راه رهبری ایران را ادامه می‌دهند
همزمان با انتشار گزارش‌هایی از وصف زندگی سیاسی شهید مقام معظم رهبری آیت‌الله خامنه‌ای فرانس 24 درباره رهبری عالی قدر کشومان نوشت: شهادت رهبر ایران در حالی صورت گرفت که رسانه‌های دولتی و مقامات جمهوری اسلامی این رویداد را نمادی از ایستادگی ایشان در برابر «استکبار جهانی» توصیف کردند.  به ادعای این خبرگزاری، این تجاوز مشترک که در چارچوب عملیاتی نظامی گسترده ازسوی امریکا و رژیم صهیونیستی انجام شد، به عنوان یکی از مهم‌ترین تحولات سیاسی و امنیتی در منطقه توصیف می‌شود و پیامدهای آن تا حد زیادی برای ایران، خاورمیانه و صحنه بین‌المللی مهم تلقی می‌شود. گفتنی است رهبر معظم انقلاب صبح شنبه در شرایطی که در دفتر محل کارشان حاضر بودند به فیض شهادت نائل شدند.  با این همه به نوشته این نشریه طبیعتا راه ایشان توسط حامیانشان در ایران و سراسر منطقه دنبال خواهد شد و همین مساله می‌تواند برای بازیگرانی چون امریکا و رژیم صهیونیستی هزینه‌های بالایی تحمیل کند؛ بازیگرانی که قمار کردند و ممکن است به واسطه آن درگیر بازی دو سر باخت شوند.