دنیای اقتصاد/متن پیش رو در دنیای اقتصاد منتشر شده و بازنشرش در آخرین خبر به معنای تاییدش نیست

مناطقی از جهان با موقعیت‌های مختلف جغرافیایی، همین حالا، درگیر جنگ و حملات نظامی هستند که یکی از آنها،‌ کشورمان، ایران است؛ اما همه این رویارویی‌ها یک فصل مشترک دارند؛ «جنگ مدرن».
 
 تجربه جنگ ۱۲ روزه و حملات روزهای اخیر آمریکا و رژیم صهیونیستی به تهران نشان می‌دهد، ارتقاء توان تخریب ادوات نظامی و تجهیزات آفندی از طریق «فناوری اطلاعات» می‌طلبد شهرها نیز به عنوان محل زندگی و سکونت شهروندان به «سیستم‌های هوشمند پدافند غیرعامل» مجهز شوند.

«شهر هوشمند» که روزی با هدف افزایش سطح «خدمات شهری» مدام از سوی کارشناسان به شهرداران پیشنهاد می‌شد، امروز علاوه بر آن نیاز همیشگی، به عنوان یک ضرورت برای «تامین ایمنی و امنیت» ساکنان و همینطور تاسیسات ارزشمند شهرها باید مورد توجه سیاست‌گذاران قرار بگیرد.

در حال حاضر کدام یک از شهرها را می‌توان به صورت واقعی و علمی و نه «تعاریف تبلیغاتی مسئولان»، در کلاس «شهر هوشمند» قلمداد کرد؟

مرکز پژوهش‌های مجلس به این پرسش، پاسخ فنی مستند داده است.

مطالعات تازه کارشناسان این مرکز درباره سبک‌کار شهرهای هوشمند در جهان، از غرب تا شرق، هنگام مواجهه با جنگ حکایت از آن دارد که این نوع شهرها بخاطر سواری‌گرفتن از یک سبد فناوری اطلاعات، به سلاح ۶کاره درباره حملات نظامی مجهز هستند و موثرتر و راحت‌تر از شهرهای معمولی می‌تواند در جنگ‌ها تاب بیاورند.

تصویر جنگی از «شهر هوشمند» 
شهرها زمانی در برابر حملات نظامی و اوضاع جنگی «ایمن» می‌شوند که پیش‌از آن، با استفاده از «اینترنت اشیاء، کلان‌ داده‌ها و هوش‌ مصنوعی» بتوانند به سطح مناسبی از آمادگی و تاب‌آوری برسند.

این سه ترکیب فناوری اطلاعات، شهرها را به «شهر هوشمند» تبدیل می‌کند و باعث می‌شود مدیران شهر بتوانند شرایط را پایش‌فوری کنند، تهدیدهای بالقوه را شناسایی و سناریوهای بروز هر کدام از آنها را شبیه‌سازی کنند، در هنگام حمله دشمن با سیستم هشدار سریع شهروندان را مطلع کنند، مسیرهای تخلیه را شبیه‌سازی و معرفی کنند،‌ حتی مسیرهای با احتمال مسدودی را شناسایی کنند، با یکپارچه‌سازی داده‌های شهری از اینترنت اشیاء نظارت بیشتری بر امورات شهر داشته باشند و دست‌آخر در مکان‌یابی سریع نزدیک‌ترین پناهگاه و خدمات اورژانسی مورد نیاز شهروندان به آنها کمک کنند.

هر کدام از این 6 کارکرد «شهر هوشمند» در زمان جنگ، یک دنیا برای شهروندان ارزش حیاتی، ایمنی و امنیتی دارد.

نمونه‌ای از امکانات اینترنت اشیاء در شهر هنگام جنگ، داده‌هایی است که از بار جمعیتی کوچه‌ها و محله‌های مختلف برای مدیران و اداره‌کنندگان وضعیت اضطراری بدست می‌آید.

ترکیب خدمات شهر هوشمند و اقدامات پدافند غیرعامل در چنین حالتی باعث می‌شود، اهالی هر محله متناسب با موقعیت سکونتی‌شان در لحظه «بروز تهدید»، مجموعه‌ای از هشدارهای سریع برای تخلیه، پناهگیری و همچنین مراجعه به نزدیک‌ترین پناهگاه شهری را دریافت کنند.

این مطالعه می‌گوید، «شهر هوشمند» تاب‌آوری خود در برابر سطح گسترده‌ای از بحران‌های طبیعی و انسان‌ساز از جمله حملات نظامی را 45 درصد افزایش می‌دهد. اما خلاء فناوری اطلاعات در یک شهر باعث افزایش آسیب‌پذیری آن شهر می‌شود.

یادآوری جنگ ۱۲ روزه به مدیران شهر
نتایج مطالعه کارشناسان مرکز پژوهش‌های مجلس درباره «شهر هوشمند» که با هدف تاب‌آوری‌سازی شهرها در برابر حوادث جنگی تهیه شده است، گریزی به تجربه جنگ 12 روزه زده است.

در بخشی از این مطالعه آمده است، جنگ 12 روزه تفاوت ماهوی با جنگ‌های گذشته داشت بطوریکه نفش فناوری‌های هوشمند در آن پررنگ بود و این موضوع ضرورت استفاده از فناوری‌های اطلاعات در شهرها را دوچندان می‌کند.

تجربه روسیه و اوکراین با «شهرهای هوشمندشان»
روسیه و اوکراین از 2022 تاکنون درگیر یک جنگ فراگیر هستند که هر دو آسیب‌های قابل‌توجهی به شهرهای طرف مقابل وارد کرده‌اند. با این حال، توان فناورانه شهرهای این دو کشور در این سال‌ها توانسته به کمک شهروندان‌شان بیاید؛ بخصوص اوکراین.

در اوکراین، دولت‌های محلی در طول جنگ و حملات هوایی روسیه توانستند مسیرهای باز یا بسته برای تردد و فرار از صحنه را معرفی کنند و همچنین با سامانه‌های GIS نزدیک‌ترین مراکز امدادی و پناهگاه‌های شهری را به آنها نشان دهند. هشدار لحظه حمله، یکی دیگر از خدمات شهرهای هوشمند اوکراین به شهروندان بوده است.

این مطالعه برای هوشمند شدن تهران توصیه کرده است، مدیریت بحران شهر، شبکه حمل‌ونقل و همچنین کریدورهای تامین آب و انرژی در این شهر از ظرفیت‌های فناوری اطلاعات استفاده کنند.