آخرین خبر/ متن پیش رو در روزنامه لبنانی الاخبار منتشر شده و ترجمه آن توسط آخرین خبر برای اطلاع مخاطبان از تحلیل رسانه‌های خارجی است

استراتژی نظامی ایران در دو روز نخست جنگ، به شکل یک «تنش‌افزایی افقی و چندساحتی» پدیدار گشته است؛ راهبردی که بر پایه توزیع هم‌زمان فشارهای نظامی، اقتصادی، روانی و سیاسی بنا شده است.

۱. بعد عملیاتی و بازدارندگی
در سطح عملیاتی، تهران به بمباران دوربرد با استفاده از موشک‌های بالستیک و پهپادها علیه رژیم اسرائیل و شبکه پایگاه‌ها و دارایی‌های آمریکا در منطقه روی آورده است. هدف از این اقدام، تحمیل هزینه‌های سنگین عملیاتی و روانی و تثبیت «معادله بازدارندگی و تنبیه» عنوان شده است. در این راستا، ایران از الگوی «اشباع پدافندی» بهره می‌گیرد تا شکاف‌های پدافند هوایی دشمن را شناسایی کرده و با فرسایش ذخایر مهمات آن‌ها در کوتاه‌ترین زمان ممکن، کارایی سامانه‌های رهگیر را به حداقل برساند.

همچنین توزیع ضربات به طیف گسترده‌ای از کشورهای متحد و میزبان پایگاه‌های آمریکایی — علاوه بر اسرائیل — با هدف بیشینه‌سازی اثر روانی صورت گرفته است؛ پیامی با این محتوا که در صورت ایستادن در کنار آمریکا علیه ایران، «هیچ‌کس در امان نخواهد بود». این اقدام همچنین با هدف ایجاد فشار سیاسی برای توقف جنگ از طریق گسترش دایره اهداف در آن کشورها انجام می‌شود.

۲. جنگ فرسایشی و نبرد دریایی-اقتصادی
در حالی که الگوی پاسخ ایران بر موج‌های متوالی و مکرر (و نه تک‌ضربه) استوار است، تاکتیک‌های آمریکا و اسرائیل بر جلوگیری از «تداوم آتش» ایران تمرکز یافته است؛ آن‌ها این هدف را از طریق ضربه زدن به سکوهای پرتاب موشک، انبارها، پدافند هوایی و مراکز فرماندهی و کنترل دنبال می‌کنند.

علاوه بر فشار نظامی، ایران جبهه دریایی-اقتصادی را نیز به طور جزئی با تهدید کشتیرانی در تنگه هرمز گشوده است. گزارش‌های امنیتی حاکی از آن است که مقامات دریایی ایران اعلام کرده‌اند عبور از این تنگه «مجاز نیست». این اقدام که با آسیب دیدن برخی نفت‌کش‌ها و افزایش مخاطرات در این گذرگاه همراه بوده، نشان‌دهنده گذار ایران از «حملات نظامی قابل رهگیری» به «تهدید منظومه‌های اقتصاد جهانی» است تا از طریق افزایش هزینه‌های اقتصادی، محاسبات آمریکا و متحدانش را تغییر دهد.

۳. موضع سیاسی و درس‌های گذشته
بر اساس گزارش‌های متعدد، تهران تاکنون تمایلی به آتش‌بس نشان نداده و تلاش‌های «دونالد ترامپ» برای گشودن کانال ارتباطی (از جمله میانجی‌گری ایتالیا به نمایندگی از آمریکا و تلاش برای احیای وساطت عمان) را رد کرده است. این موضع بر پایه این تحلیل استوار است که پذیرش آتش‌بس در «جنگ ۱۲ روزه» یک اشتباه بود؛ چرا که به واشینگتن و تل‌آویو فرصت بازسازی، تجهیز و آماده‌سازی برای دور جدید نبرد را داد. از دیدگاه تهران، هرگونه آتش‌بس در شرایط فعلی تنها فرصتی چندماهه به دشمن برای بازگشت به جنگ خواهد داد، مگر آنکه هزینه جنگ برای آمریکا به سطحی برسد که دیگر تمایلی به تکرار مواجهه نداشته باشد.

تغییر تاکتیک نسبت به ماه ژوئن
ایران الگوی عملیاتی خود علیه اسرائیل را نسبت به ماه ژوئن تغییر داده است؛ به جای شلیک یکباره ده‌ها موشک، اکنون سطح ثابتی از حملات را در تمام ساعات شبانه‌روز حفظ می‌کند. اگرچه حجم خسارات در هر مرحله ممکن است کمتر به نظر برسد، اما تهران به این نتیجه رسیده که تا زمانی که واشینگتن در جنگ درگیر است، آستانه تحمل تل‌آویو بالا خواهد ماند؛ لذا مرکز ثقل حملات باید تدریجاً به سمت نیروهای آمریکایی تغییر یابد تا تلفات انسانی در صفوف آن‌ها ایجاد شود.

گسترش دایره نبرد به اروپا و خلیج فارس
تهران برای شکستن این تصور در نهادهای امنیتی آمریکا که «خویشتن‌داری قبلی ایران نشانه ضعف است»، حتی به قیمت پرداخت هزینه‌های گزاف، دست به اقدام زده است. حمله به پایگاه‌هایی در قبرس (با آگاهی از عضویت این کشور در اتحادیه اروپا) و حمله به یک پایگاه فرانسوی در امارات، نشان‌دهنده راهبرد گسترش میدان نبرد به سمت کشورهای خلیج فارس و اروپا است؛ با این باور که پایان دادن به جنگ تنها از طریق افزایش هزینه برای پایتخت‌های اروپایی و کل جهان ممکن است.

وضعیت داخلی و پیوند با استراتژی دشمن
در سطح داخلی، برخلاف انتظارات ترامپ و نتانیاهو، اعلام خبر شهادت آیت‌الله خامنه‌ای تاکنون منجر به اعتراضات گسترده برای سرنگونی نظام نشده است. اگرچه تکیه بر تحرکات مردمی رکن اصلی نقشه آمریکا و اسرائیل بود، اما با گذشت زمان و توانایی نظام در انتخاب رهبری رسمی جدید برای مدیریت جنگ، شانس موفقیت این سناریو رو به ضعف نهاده است.